III SA/Wr 644/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Anetta Chołuj, , Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi C. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. (dalej: organ, ZUS) umorzył postępowanie w sprawie wniosku C. F. (dalej: skarżący, strona) o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] r. (pismo z [...] r.) strona złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia względem ZUS. Postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) jako bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia pisma skarżącego z [...] r., informującego, że nie składał on żadnego wniosku o umorzenie składek ZUS oraz braku sprzeciwu innych stron postepowania, a także braku kolizji z interesem społecznym. W skardze z [...] r. na powyższą decyzję, wniesionej do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając, że wydana została z naruszeniem art. 61a § k.p.a. i art. 7, art. 77 oraz art. 80 tej ustawy. Podniósł, że organ dokonał niewłaściwej interpretacji skargi na pracowników ZUS, złożonej przez skarżącego pismem z [...] r. jako wniosku o umorzenie postępowania, podczas, gdy strona nigdy takiego wniosku nie składała. Jedynym pismem skarżącego do ZUS była właśnie skarga na pracowników, z której organ wyciągnął bezpodstawne wnioski, przyjmując, że jest ona wnioskiem o umorzenie należności. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodne art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko takiej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Dz. U. 2018 r., poz.1302., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 ). Ponadto, zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceny prawidłowości sposobu procedowania przez organ w niniejszej sprawie należy dokonać w świetle regulacji k.p.a., które na mocy art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., , poz. 1778 ze zm.) – dalej: u.s.u.s. znajdują zastosowanie do postępowań prowadzonych przez organy ZUS. Mając to na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący powołując się na art. 227 k.p.a. wniósł do organu pismo z [...] r., , zatytułowane "Skarga", którego przedmiot określił jako "naruszenie praworządności poprzez zmowę w celu oszukania.." i wskazując, że skarga dotyczy K. Wydziału Realizacji Dochodów przy udziale (wskazanego tam) pracownika ZUS. W piśmie tym zawarł wniosek o treści "Wnoszę o umorzenie mojego zadłużenia względem ZUS, wyciągnięcie konsekwencji służbowych oraz pisemne przeprosiny, a także, aby w przyszłości takie sytuacje się nie powtarzały". Powołane w uzasadnieniu pisma zarzuty i argumenty dotyczyły zachowania pracowników ZUS w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie zawierały natomiast żadnego odniesienia się do warunków czy zasadności umorzenia zaległości wobec ZUS. Z [...] r. Na skutek powyższego pisma organ decyzją z [...] r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne: 1) w pkt I decyzji – działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w zw. z art. 30 i 83b ust. 1 u.s.u.s., w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń społecznych w części finansowanej przez ubezpieczonych, 2) w pkt II decyzji - działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a i 83b ust. 1 u.s.u.s. – w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników, w części finansowanej przez płatnika. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zakres przedmiotowy, w jakim orzekł organ w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji o umorzeniu postępowania (określonego szeroko jako "w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek") co najmniej częściowo pokrywa się z zakresem przedmiotowym powyższego rozstrzygnięcia ZUS z [...] r. Tym samym zaskarżoną decyzją w sposób niedozwolony rozstrzygnięto (formalnie) w przedmiocie, co do którego zapadło już inne rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Jakkolwiek powołana decyzja z [...] r. nie wywoływała skutku powagi rzeczy osądzonej, z uwagi na formalny charakter, orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie (przynajmniej części) należności składkowych ciążących na skarżącym stanowiło przeszkodę do wydania następnie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Mając to na uwadze Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję, jako dotkniętą wadą w postaci naruszenia przepisów postepowania, mającego wpływ na wynik sprawy.