III SA/Wr 65/15

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy (nie określając jego zakresu) wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żona i pełnoletnim synem (studentem), prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi oczekiwanego dochodu (w 2014 roku poniósł stratę w wysokości 40.802, 90 zł), również działalność gospodarcza prowadzona przez jego żonę jest niedochodowa (strata 2.800 zł). Poinformował, że posiada: mieszkanie o pow. 54 m2, nieruchomość rolną o pow. 34 ha i samochód osobowy marki VW Sirocco rok prod. 2008 (wartość ok. 40.000 zł). Z załączonej do wniosku deklaracji podatkowej wynika, że w 2014 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 138.921, 95 zł. W piśmie z dnia 31 marca 2015 r. skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika podnosząc, że reprezentujący go aktualnie pełnomocnik występuje w sprawie non profit i taki stan pozostawałby nieetyczny dlatego wnosi o ustanowienie go pełnomocnikiem z urzędu. Dodał, że jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, a syn nie otrzymał stypendium socjalnego albowiem nie spełniają warunków, przy czym pomoc finansową uzyskują od teściów i rodziny. Podniósł, że nie ma prywatnego rachunku bankowego, a posiadany samochód osobowy jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej przez jego żonę. Wnioskodawca poinformował, że z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód roczny w wysokości 40.000 zł, a jego syn z tytułu prac dorywczych uzyskuje nieregularnie dochód w wysokości 200-300 zł. Podkreślił, że posiadane przez niego nieruchomości posiadają wpis w księdze wieczystej o ostrzeżeniu o prowadzeniu egzekucji przez organy podatkowe na łączną kwotę 900.000 zł. Wnioskodawca oświadczył, że "zarówno on jak i jego żona z uwagi na brak możliwości odmiennego zarobkowania liczą na poprawę koniunktury na rynku świadczonych przez siebie usług". Wskazał, że ponoszą następujące wydatki (łącznie 3.300 zł): czynsz za mieszkanie- 977, 64 zł; opłata za energię elektryczną- 149, 67 zł; za gaz- 48, 72 zł; za telefon- 85, 69 zł; wydatki na żywność i inne. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że przychód jaki do marca br. uzyskała żona skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 25.500 zł (a za cały rok 2014 - 148.568, 26 zł); z załączonych z kolei wyciągów z konta bankowego żony skarżącego wynika, że na to konto w okresie złożenia skargi wpływały znaczne (ok. 30.000 zł) środki finansowe wyegzekwowane przez komorników sądowych na rzecz żony skarżącego i środki te niezwłocznie transferowane były na inne konto żony skarżącego, z którego rachunku skarżący wyciągów już nie przedłożył. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Nadto podkreślić należy, iż skarżący wciąż w niniejsze sprawie jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (bo brak jest w aktach sprawy skutecznego wypowiedzenia pełnomocnictwa) i dlatego wniosek w tym zakresie należy uznać za bezzasadny (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich) i skarżący wskazał, że z takiej pomocy finansowej udzielanej mu przez swoją rodzinę sukcesywnie korzysta (jednak nie określił jej wysokości). Skarżący na bieżąco (bez zaległości) opłaca wydatki swoje rodziny (które określił w wysokości 3.300 zł), posiada również dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego (wg oświadczenia skarżącego jest to 40.0000 zł rocznie). Zwrócić uwagę należy, że prezentowany przez wnioskodawcę stan majątkowy i finansowy ma charakter wybiórczy i sprowadza się co do zasady do przedstawienia tylko niektórych okoliczności (tych niekorzystnych). Skarżący nie wyjaśnił dlaczego do opłacenia skargi nie wykorzystał środków, które w znacznej wysokości znajdowały się w tym okresie na rachunku nr .... (należącym do jego żony) i dlaczego z kolei nie przedłożył wyciągu z rachunku nr ....(znajdującego się również ww. banku), na które ww. środki były transferowane. Przy czym za niewiarygodne Sąd uznaje twierdzenie skarżącego, że nie posiada on w ogóle jakiegokolwiek konta bankowego. A jeśli rzeczywiście wszystkie rachunki skarżący pozamykał w celu uniknięcia zajęć komorniczych, to nie oznacza to, że skarżący nie dysponuje uzyskiwanymi z działalności gospodarczej środkami, tylko może to świadczyć o tym, że działa z pominięciem systemu bankowego. Z pisma skarżącego wynika, że świadomie (on i jego żona) kontynuują swoje działalności gospodarcze pomimo uzyskiwania strat licząc, że hipotetyczne polepszy się koniunktura. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącego w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazana we wniosku strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W szczególności jeśli zwrócić uwagę na przychód jaki uzyskiwali z tej działalności (jego żona – do marca br. uzyskała przychód w wysokości 25.500 zł (a za cały rok 2014 - 148.568, 26 zł), a skarżący za rok 2014- 138.921, 95 zł). Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.