III SA/Wr 650/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi "A" Sp z.o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 650/11 postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. Strona skarżąca złożyła nadto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sporządzony na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza, wnosząc o ponowne rozpoznanie wniosku. W uzasadnieniu sprzeciwu strona skarżąca podniosła, iż postępowanie dotyczy cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych HOT SLOT PON TOON nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] należącego do spółki "A" Sp z.o.o. z siedzibą w N. Dalej strona skarżąca wskazała na treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II GSK 1031/11 i II GSK 1262/11 i podniosła, iż nie zgadza się z treścią uzasadniania postanowienia z dnia 6 grudnia 2011 r., w myśl którego wniosek Spółki stanowi próbę przerzucania na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Reasumując strona skarżąca wniosła o ponowne przeanalizowanie przedłożonej na wniosek Sądu dokumentacji, procesując bowiem nad jej wnioskiem Sąd dokonał zsumowania pozycji figurujących na deklaracjach podatkowych, przyjmując, iż w miesiącach [...] i [...] i [...] r. spółka otrzymała zapłatę w łącznej kwocie [...] zł. Tymczasem, zdaniem strony skarżącej, twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w treści wyciągów bankowych i raportów kasowych za omawiany okres. W załączeniu strona przedłożyła zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje, na podstawie art. 245 § 3 ustawy, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać, zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 2 p.p.s.a., wynika, iż osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy p.p.s.a., określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Ponadto podkreślenia wymaga okoliczność, iż w postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) NSA podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Skoro zatem postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Z wyjaśnień strony skarżącej zawartych na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż "nie posiada środków na opłacenie tzw. wpisowego, gdyż przychody spółki w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku [...] i [...]. Drastyczna podwyżka podatku od gier z 180 euro na 2000 złotych od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje obecnie ok. 90 % mniej automatów niż pod koniec [...] roku, w konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym". Tymczasem z dostarczonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż spółka osiągała przychody z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług ujawnionych w deklaracjach od podatku od towarów i usług za [...] i [...] r. w kwotach odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł. We wskazanych okresach spółka była zdolna – co potwierdzają dostarczone przez nią wyciągi z rachunków bankowych – do zapewnienia sobie bieżącej płynności płatniczej i rozliczania zaciągniętych zobowiązań, w tym wypłaty wynagrodzeń dla swoich pracowników. Podstawą do zwolnienia nie może być natomiast – wbrew twierdzeniom spółki – ponoszenie przez nią kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym ponoszeniem ciężarów fiskalnych, czy ich egzekucja (patrz zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z dnia [...] r.) które – co wymaga podkreślenia Sądu – stanowią swoistą konsekwencję prowadzonej działalności, z którą spółka bezspornie winna się liczyć. Nadmienić nadto należy, iż jak wynika ze złożonych dokumentów spółka mimo ujemnego wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy nadal prowadzi działalność gospodarczą, zaś dane zawarte z treści przesłanych na wezwanie dokumentów do akt sprawy nie uprawniły do przyjęcia, iż spółka ta wykazała drastyczne ograniczenie rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej, o czym wspomniała w sprzeciwie. Powyższe świadczy o tym, iż strona skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi jej uiszczenie wymaganych od niej kosztów sądowych. Zważywszy na powyższe wskazać należy, iż aktualna sytuacji finansowa spółki nie pozwala Sądowi na przyjęcie, iż nie posiada ona "dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych", a tym samym nie uzasadnia ona uwzględnienia jej wniosku, co znalazło wyraz w sentencji postanowienia.