III SA/Wr 658/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności "Decyzji W. Agencji Rozwoju Regionalnego z dnia ... r. o odrzuceniu wniosku ....)" postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku z dnia 3 lutego 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych strona skarżąca wskazała, że "spółka nie dysponuje wystarczającą płynnością- brak środków w kasie oraz na rachunku bankowym, nie mam możliwości zaciągnięcia kredytów oraz poprawy bieżącej płynności w drodze spieniężenia aktywów". Poinformowała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł (z czego 46 000 zł zostało wniesione aportem w postaci mebli biurowych), wartość środków trwałych- 7000 zł; spółka nie zatrudnia pracowników, nie prowadzi konta bankowego, jedynym kosztem działalności jest opłata za telefon wysokości 35 zł, a strata finansowa wynika z amortyzacji środków trwałych. Dodała, że "przedmiotem działalności spółki jest przede wszystkim: zarządzanie, doradztwo, szkolenie i dopóki prezes zarządu ma możliwość komunikowania się ze światem zewnętrznym, oferując i negocjując w zakresie produktów oferowanych przez spółkę oraz pozywając, dopóty istnieje zdolność operacyjna do prowadzenia działalności gospodarczej". Strona skarżąca podkreśliła, że "prowadzi wiele zaawansowanych procesowo sporów sądowych o znacznych wartościach przedmiotu sporu, a zasądzone odszkodowania będą stanowiły przychód dla spółki." Z załączonych do pisma z dnia 18 marca 2014 r. dokumentów wynika, że w roku 2011 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości 4.500 zł, a w roku 2012 – 7.485 zł; na dzień 31 grudnia 2013 r. strata wynosiła 1.895, 53 zł, aktywa obrotowe- 23.271,99 zł (w tym środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym 125, 74 zł). Strona skarżąca wraz z zażaleniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. złożyła ponownie ww. wniosek przedstawiając w nim dotychczasową argumentację. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu strona skarżąca nie wskazała aby konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) przekraczała jej możliwości finansowe. Przepisy żądają wykazania, że nie posiada się dostatecznych środków na ten cel (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Podkreślić należy, że strona skarżąca nie udokumentowała przedstawionych we wniosku okoliczności m.in. nie złożyła do akt: wyciągów z kont bankowych za ostatnie trzy miesiące; deklaracji podatkowych za rok 2013; nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólnika dopłat oraz dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wskazała dlaczego nie można spieniężyć środków trwałych czy materiałów; nie wyjaśniła z jakiego źródła czerpała środki na opłacenie zawodowego pełnomocnika oraz wpisu sądowego od skargi w dniu 24 września 2013 r. i dlaczego z tego samego źródła nie może opłacić aktualnych kosztów sądowych; nie wyjaśniła czyją własnością jest nieruchomość, która jest siedzibą spółki, jakie z tego tytułu strona ponosi koszty; nie wyjaśniła także do kogo należy nieruchomość w W.- wskazana jako adres do doręczeń. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane brakiem jej należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.