III SA/Wr 663/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie – Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) – Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant – Katarzyna Dziok po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 06 września 2004 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej 3.721 zł (trzy tysiące siedemset dwadzieścia jeden złotych) kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu. Naczelnik Urzędu Celnego w O., decyzją z dnia 1 października 2003 r., Nr [...], uznał zgłoszenie celne z dnia 4 października 2000 r., Nr [...], dokonane przez A spółkę z o. o. w O. – obecnie B spółka z o. o. – za nieprawidłowe w części dotyczącej taryfikacji towarów "Bebiko sojowe 2R" i "Bebiko sojowe" oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego, uzasadniając w swej decyzji, iż wnioskowany przez importera kod PCN 1901 10 00 0 jest niewłaściwy, a poprawną jest pozycja 2106 90 98 0 Taryfy celnej. Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z dnia 6 września 2004 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił przy tym w pełni stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego w O. w kwestii właściwej taryfikacji obu spornych produktów. W skardze wniesionej od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Spółka podjęła merytoryczną polemikę z argumentacja zawartą w uzasadnieniach decyzji organów celnych obu instancji. Strona skarżąca zarzuciła równocześnie, iż drugoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało wydane zbyt późno, z przekroczeniem trzyletniego terminu zakreślonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego (powoływanego dalej – skrótowo – jako "kcel"). Zdaniem strony, w sprawie powinien być juz uwzględniony art. 65 § 5a kcel, nakazujący odpowiednie stosowanie rozwiązań przyjętych w art. 230 § 5 i 6 kcel. Przepis § 5 w art. 230 – stosowany tu na zasadzie wspomnianego odesłania – wprowadził zaś instytucję zawieszenia biegu terminu, o którym mowa w art. 65 § 5. Zawieszenie następuje między innymi z dniem wniesienia odwołania od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Autor skargi podniósł w związku z tym, iż skoro trzyletni termin z art. 65 § 5 upływał w dniu 4 października 2003 r., natomiast odwołanie Spółki od tej decyzji zostało wniesione dopiero 13 października 2003 r., a więc po upływie tego terminu, nie można mówić o zawieszeniu biegu wspomnianego terminu wskutek wniesionego odwołania. W konsekwencji, organ odwoławczy nie mógł już skutecznie decydować merytorycznie w sprawie weryfikowanego zgłoszenia celnego. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, w zakresie taryfikacji obu specyfików. Organ nie zgodził się przy tym z zarzutem naruszenia art. 65 § 5 kcel. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, dla zachowania trzyletniego terminu przewidzianego w tym przepisie wystarczające jest wydanie przed jego upływem decyzji przez organ pierwszej instancji (powołano się w tym zakresie na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyrokach z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt: GSK 675/04 i GSK 676/04). Jako dodatkowe wsparcie prezentowanego, poglądu strona przeciwna zwróciła także uwagę na przepis art. 242 § 4 kcel, zgodnie z którym kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały one zarejestrowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. l269), jak i art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym sądy stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1). Uwzględniając kryteria oceny wymienione w tym ostatnio powołanym przepisie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została podjęta z uchybieniem prawa, w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Zasadny jest w szczególności zarzut strony skarżącej naruszenia przez organ odwoławczy art. 65 § 5 kcel w związku z art. 230 § 5 pkt 3 i art. 65 § 5a tej samej ustawy. Uszła bowiem uwagi tego organu istotna zmiana przepisów przewidujących możliwość weryfikowania zgłoszeń celnych. W dniu 10 sierpnia 2003 r., a więc w czasie, gdy toczyło się już postępowanie w rozpoznawanej sprawie, weszła w życie ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie celnej, ogłoszona w Dz. U. z dnia 10 lipca 2003 r., Nr 120, poz. 1122. Przepisem art. 1 pkt 2 tejże ustawy dodany został w art. 65 kcel – między Innymi – także nowy paragraf, oznaczony jako § 5a, w następującym brzmieniu: "Przepisy art. 230 § 5 i 6 stosuje się odpowiednio". Z takiego odesłania wynika niewątpliwie, że również do biegu trzyletniego terminu, w którym ustawodawca dopuścił możliwość wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne, o której mowa w art. 65 § 4 kcel, powinny znaleźć zastosowanie zasady określone w art. 230 § 5 i 6, w tym instytucja zawieszenia biegu tego terminu, przewidziana w § 5 tego ostatniego artykułu. Z punktu 3) zawartego w § 5 artykułu 230 (w związku z odesłaniem z art. 65 § 5a) wynika zaś, iż bieg terminu do wydania decyzji, wydawanej na podstawie art. 65 § 4 kcel "ulega zawieszeniu z dniem wniesienia odwołania" (tu – odpowiednio – od decyzji wydanej w przedmiocie zgłoszenia celnego). Z cytowanego sformułowania wyprowadzić można następujące wnioski. Po pierwsze ten, iż w zmienionym stanie prawnym, dla zachowania trzyletniego terminu przewidzianego dla poprawnej weryfikacji zgłoszenia celnego, nie wystarczy już wydanie decyzji przez sam tylko organ celny pierwszej instancji. Ustawodawca wymaga teraz aby decyzja wydana w tym przedmiocie miała walor orzeczenia ostatecznego (a uwzględniając brzmienie art. 230 § 5 pkt 1 in fine kcel – nawet prawomocnego, skoro także skarga wniesiona do sądu administracyjnego powoduje zawieszenie tego terminu). Gdyby bowiem, dla zachowania tegoż terminu, nadal miało wystarczyć wydanie orzeczenie pierwszoinstancyjego, analizowana nowelizacja nie miałaby w istocie żadnego praktycznego znaczenia. Zachowanie trzyletniego terminu przez organ pierwszej instancji czyniłby bowiem bezprzedmiotowym odwoływanie się do kategorii odwołań i skarg do sądów administracyjnych jako okoliczności powodujących zawieszenie terminu. Natomiast uchybienie terminowi przez ten sam organ nie mogłoby i tak być konwalidowane wskutek wniesienia odwołania (skargi). Nie można bowiem – jak słusznie zauważono w skardze – zawiesić terminu, który ukończył już wcześniej swój bieg. W konkluzcji tego fragmentu wywodów trzeba podkreślić, iż niezasadne jest powoływanie się przez stronę przeciwną na dotychczasowe stanowisko NSA w przedmiocie wymogów zachowania terminu z art. 65 § 5 kcel. Przytoczone w odpowiedzi na skargę (a także inne podobne co do kierunku rozstrzygnięcia i formułowanych tez) judykaty wydane zostały bowiem w poprzednim stanie prawnym, obowiązującym przed nowelą kcel, która weszła w życie z 10 sierpnia 2003 r. Druga wymagająca zaakcentowania konkluzja, jaką nasuwa brzmienie art. 230 § 5 pkt 3 kcel, związana jest z bardzo precyzyjnym – w tym wypadku – wskazaniem przez legislatora zdarzenia prawnego, powodującego zawieszenie biegu terminu, o którym mowa w art. 65 § 5. Zdarzeniem tym jest mianowicie dzień wniesienia odwołania. Dlatego też w tym właśnie dniu – na co zwrócono także uwagę w skardze – analizowany termin powinien jeszcze biec, aby można było mówić o skutecznym jego zawieszeniu wskutek wniesienia odwołania. Podstawowy problem wymagający rozważenia polega jednak na przesądzeniu tego, czy w niniejszej sprawie organy celne miały obowiązek przestrzegania omówionych przepisów, skoro postępowanie zostało wszczęte jeszcze przed dniem wejścia w życie noweli z dnia 23 kwietnia 2003 r., czy też mogły poprzestać na stosowaniu dawnej regulacji przy uwzględnieniu ówczesnej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie udzielił sam ustawodawca, przewidując w art. 3 ust. 2 tejże noweli, iż "Do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie (podkreślenie Sądu) przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (podkreślenie Sądu), (...) stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą." Ponieważ w art. 1 ustawy nowelizacyjnej z 2003 r. "zmieniono" Kodeks celny, oczywiste jest w świetle ostatnio przytoczonego rozwiązania (zasada bezpośredniego stosowania ustawy nowej), że od daty wejścia w życie analizowanej noweli organy celne były zobowiązane uwzględniać przepisy art. 65 kcel w ich zmienionym brzmieniu. Przechodząc do oceny zachowania przedstawionych reguł w okolicznościach rozpoznawanej sprawy godzi się zauważyć, iż trzyletni termin przewidziany w art. 65 § 5 zaczął swój bieg w dniu 4 października 2000 r., kiedy to zostało przyjęte zgłoszenie celne strony, następnie weryfikowane. Zakończenie biegu tego terminu przypadało więc na dzień 4 października 2003 r. I tak się też stało. Pierwszoinstancyjna decyzja została co prawda doręczona przedstawicielowi strony w dniu 3 października 2004 r. (potwierdzenie odbioru na oryginale tej decyzji), ale okoliczność ta nie miała wpływu na bieg terminu, w świetle taksatywnie wymienionych w art. 230 § 5 zdarzeń prawnych, których zaistnienie mogłoby spowodować zawieszenie biegu. W przepisię tym samo doręczenie stronie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji nie zostało bowiem wśród takich zdarzeń wymienione. Decyzja Naczelnika UC w O. nie uzyskała też waloru rozstrzygnięcia ostatecznego, a to wobec wniesienia od niej – w terminie ustawowym – odwołania. Odwołanie to, nie mogło już jednak spowodować zawieszenia biegu terminu, o którym mowa, zostało bowiem wniesione dopiero w dniu 13 października 2003 r., tzn. wtedy, gdy termin ów już upłynął (zakończył swój bieg). Na marginesie godzi się zauważyć, iż przepis art. 242 § 2 kcel, na który powołano się w odpowiedzi na skargę, nie ma znaczenia dla oceny zachowania (lub uchybienia) terminu przewidzianego w art. 65 § 5. Oba terminy dotyczą odrębnych kwestii: pierwszy – dopuszczalnego okresu dochodzenia kwot zarejestrowanych należności; natomiast drugi – okresu, w ciągu którego organy celne władne są skutecznie weryfikować przyjęte zgłoszenia celne. Wszystkie dotychczasowe rozważania prowadzą do ostatecznej konkluzji o naruszeniu przez organ celny drugiej instancji art. 65 § 5 kcel, co – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – spowodowało konieczność wyeliminowania zakwestionowanej decyzji z obrotu prawnego (punkt I sentencji). Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200, zaś rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku znajduje umocowanie w art. 152 p.s.a.