III SA/Wr 668/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Anna Stec, Asesor WSA Anetta Chołuj, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005r. sprawy ze skargi A – spółki z o.o. w Z. Ś. na pismo Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 1686/2001, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A - spółka z o.o. w Z. Ś. na pismo Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych - stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Z akt sprawy wynika, że Spółka A z siedzibą w Z. Ś. posiadała trzy osobne, trzyletnie zezwolenia Prezydenta Miasta J. G. wydane w dniu [...] na detaliczną sprzedaż: piwa (zezwolenie Nr [...]), napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (zezwolenie Nr [...]) oraz napojów zawierających powyżej 18% alkoholu (zezwolenie Nr [...]), w stoisku firmowym przy ul. P. w J. G. W dniu 27 stycznia 2001 r., do Urzędu Miejskiego w J. G. wpłynęło oświadczenie Spółki, w którym podała ona wartość alkoholu sprzedanego w 2000 r. na ogólną kwotę [...], z wyszczególnieniem kwot sprzedaży poszczególnych asortymentów napojów alkoholowych (piwo, wino i wódka). Jednocześnie Spółka dobrowolnie uiściła opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w kwocie podanej ustnie przez pracownika Urzędu, w celu uniknięcia wygaśnięcia zezwoleń, na podstawie art. 18 ust. 8 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35 poz. 230). Organ ustalił wysokość opłaty należnej za korzystanie ze wspomnianych zezwoleń, biorąc za podstawę obliczeń ogólną wartość napojów alkoholowych sprzedanych przez spółkę w 2000 r. Spółka uważała natomiast, że podstawę taką powinna stanowić - osobno, w odniesieniu do ustalenia opłaty należnej za korzystanie z każdego posiadanego zezwolenia - jedynie wartość tych napojów alkoholowych, których zezwolenie to dotyczy. Wezwała w związku z tym właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezpodstawnym zawyżeniu wysokości opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i do zwrotu nadpłaconej sumy [...]. Organ odmówił uwzględnienia żądania zawartego w wezwaniu, stwierdzając, że wysokość opłaty została ustalona zgodnie z prawem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której przedmiot określono jako naruszenie prawa, polegające na bezpodstawnym zawyżeniu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, Spółka A ponownie wywodziła, że podstawę ustalania tej opłaty powinna stanowić osobno uwzględniana - w odniesieniu do każdego zezwolenia -wartość tego rodzaju napojów alkoholowych, których dotyczy konkretne zezwolenie. Wniosła w związku z tym o zobowiązanie Urzędu Miejskiego w Z. do zwrotu nadwyżki uiszczonej opłaty. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna podtrzymała ustaloną wielkość opłaty, nie znajdując podstaw do zwrotu kwoty, której domaga się strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołany wyżej wyroku z dnia 9 marca 2004 r. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że spór między stronami toczy się o zasadę ustalania wysokości opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholowych, w każdym następnym roku kalendarzowym przypadającym po roku, w którym otrzymano zezwolenie. Sąd uznał, że za uwzględnieniem skargi przemawiało - także w stanie prawnym obowiązującym w dniu 31 stycznia 2001 r. - to, że zezwolenia na detaliczną sprzedaż napojów alkoholowych wydawane były (i wydawane są nadal) oddzielnie w odniesieniu do poszczególnych rodzajów tych napojów. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy przewiduje z kolei konieczność obliczenia pierwszej opłaty osobno w odniesieniu do każdego udzielonego zezwolenia, przy czym wysokość tej opłaty nie była i nie jest jednolita dla zezwoleń na detaliczną sprzedaż poszczególnych asortymentów tych napojów. Przedsiębiorca może otrzymać zezwolenia w różnym czasie na różne okresy. Powyższe zdaniem Sądu uzasadnia wniosek, iż każde udzielone "zezwolenie alkoholowe" powoduje powstanie osobnego stosunku prawnego. Wobec tego, że na podmiocie posiadającym takie zezwolenie lub zezwolenia ciąży obowiązek uiszczenia opłat za korzystanie z tego zezwolenia lub zezwoleń, w każdym kolejnym roku kalendarzowym, to w tej sytuacji w ramach odrębnych stosunków prawnych podmiot ten będzie mógł według swego uznania regulować wielkość sprzedaży napojów alkoholowych, co będzie miało wpływ na wysokość kolejnych opłat. Zdaniem Sądu przedstawiony kierunek wykładni znajduje dodatkowe wsparcie w samym sformułowaniu art. 111 analizowanej ustawy, jako że w poszczególnych ustępach tego artykułu jest mowa o "opłacie" (liczba pojedyncza) odnoszonej osobno do każdego z zezwoleń. Ponadto według Sądu, ustalanie opłaty z uwzględnieniem globalnej wartości sprzedanego alkoholu i podwyższenie wszystkich jednostkowych opłat należnych od każdego posiadanego przez przedsiębiorcę zezwolenia, gdy w placówce przekroczony został łączny limit sprzedaży, prowadziłoby do nieuzasadnionego nierównego traktowania poszczególnych przedsiębiorców. Skutkowałoby bowiem koniecznością automatycznego podwyższania wysokości kolejnych opłat, niezależnie od tego, w której grupie napojów alkoholowych przekroczono limit. Prezydent Miasta J. G. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną opartą na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że opłata za korzystanie z zezwoleń na detaliczną sprzedaż napojów alkoholowych winna być naliczana osobno od każdego zezwolenia - domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia, iż czynność zaskarżona jest skuteczna. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, iż zarzut dotyczy naruszenia art. 11 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W dniu wydania zezwoleń w przepisie art. 111 ust. 3 ustawodawca użył sformułowania "wyroby alkoholowe", co wskazuje na sposób naliczania opłaty od wartości sprzedaży wszystkich napojów alkoholowych obliczonej globalnie dla całej placówki. Takim kryterium posłużono się naliczając opłatę Spółce. Wartość sprzedaży więc ustalono dla całego punktu sprzedaży łącznie, a nie dla każdego rodzaju napoju alkoholowego, na którego sprzedaż wydawane jest odrębne zezwolenie. W tym sanie rzeczy uważa, iż zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku stanowisko nie jest trafne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A spółka z o.o. wniosła o jej oddalenie, twierdząc, że nieścisłość zapisu ustawowego nie dawała podstaw do zastosowania przyjętej przez Prezydenta Miasta J. G. metody obliczenia wysokości opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż wyrobów alkoholowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione wyrokiem z dnia 30 września 2004 r. sygn. akt GSK 758/04 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zaskarżony wyrok oparty został na niewłaściwych przesłankach wynikających z błędnej wykładni art. III ust. 3 cytowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i zwalczaniu alkoholizmowi. Przytaczając obowiązującą w dniu 27 stycznia 2001 r., tj. w dniu wykonania czynności materialno-technicznej, która jest przedmiotem zaskarżenia, treść przepisu art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 i dokonując analizy tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, "W przepisie tym jest mowa o punktach sprzedaży — co w słownikach języka polskiego oznacza m. in." miejsca przeznaczone do wykonywania specjalnych czynności "prac" - a więc miejscach sprzedaży. Użyte określenie w ustawie "wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych" jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości, że obejmuje ono wszystkie wyroby alkoholowe przeznaczone do sprzedaży w danym punkcie sprzedaży niezależnie do zawartości w nich alkoholu. Te same reguły odnoszą się do pkt 2 ust. 3 art. 31 powołanej wyżej ustawy, który stanowi o podwyższeniu o 100% opłaty, o której mowa w ust. 2, w sytuacji gdy wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych przekroczyła 30.000 Euro". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie o treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kierując się powyższą zasadą skład orzekający w niniejszej sprawie przyjmując za wiążącą wykładnię art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku uznał skargę A spółki z o.o. w Z. Ś. za nieuzasadnioną. Zgodnie z art. 111 ust. 1 cyt. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W ust. 2 określono, że opłatę której mowa w ust. 1 pobiera się corocznie w wysokości odpowiadającej urzędowej cenie detalicznej: 1) 5 litrów spirytusu luksusowego za każdy rok objęty zezwoleniem na napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, 2) 5 litrów spirytusu luksusowego za każdy rok objęty zezwoleniem na napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) 3) 20 litrów spirytusu luksusowego za każdy rok objęty zezwoleniem sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu. 3. Opłatę, o której mowa w ust. 2, podwyższa się: 1) o 50% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 10.000 EURO, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia tego roku. 2) o 100% w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 30.000 EURO, ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia tego roku. Ust. 4 tego przepisu stanowi natomiast , że opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest do kasy gminy w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. W art. 111 ust 1, 3 i 4 cyt. ustawy jest więc mowa o wnoszonej opłacie bez określenia rodzaju zezwoleń mimo, iż do naliczenia tej opłaty stosuje się przelicznik odpowiadający urzędowej cenie detalicznej spirytusu luksusowego w poszczególnych rodzajach zezwoleń. Ponieważ opłata pobierana jest w każdym roku kalendarzowym, a jej wysokość uzależniona jest od wartości sprzedanych napojów alkoholowych w roku poprzednim, bez rozbicia na udzielone zezwolenia, opłata naliczana jest ogółem za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w danym punkcie sprzedaży. Z powyższego wynika więc, że wartość sprzedaży, o której mowa w art. 111 ust. 3 cyt. ustawy ustala się dla całego punktu sprzedaży łącznie, a nie dla każdego rodzaju napoju alkoholowego, na którego sprzedaż wydawane jest odrębne zezwolenie. Ze złożonego przez skarżącą spółkę oświadczenia o wartości sprzedanych napojów alkoholowych w 2000 r. w placówce handlowej zlokalizowanej przy ul. P. [...] w J. G. wartość sprzedanych napojów alkoholowych przekroczyła równowartość 30.000 EURO, zgodnie z cyt. wyżej art. 111 ust. 3 pkt 2 opłata za korzystnie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w 2001 r. mogła być podwyższona o 100% . Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.