III SA/Wr 675/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Asesor WSA Magdalena Jankowska - Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi P. O. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem WSA sygn. akt [...] w przedmiocie określenia należności wynikających z długu celnego, określenia podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę. Pismem z dnia [...] P. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]), którym oddalono skargę P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] (nr [...]) w przedmiocie wymiaru należności celnych i podatkowych. Skarżący oparł swoją skargę o wznowienie postępowania na art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), uzasadniając jej wniesienie wykryciem takich okoliczności faktycznych oraz środków dowodowych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że uzyskał informację, iż w Sz. działa Urząd [...] ds. Rejestru Handlowego i w związku z tym w dniu [...] wystąpił drogą elektroniczną do tego urzędu z pytaniem "Jakie warunki musi spełniać jednoosobowa firma [...], żeby zarejestrować się w rejestrze handlowym na terenie Sz. Podobno na terenie Sz. obowiązują jakieś pułapy obrotów, które zwalniają firmę z obowiązku rejestracji w jakichkolwiek rejestrach. Gdzie mogę zdobyć takie informacje". W piśmie z dnia [...] (otrzymanym przez skarżącego [...]), stanowiącym odpowiedź na wyżej wskazane pytanie skarżący uzyskał informację, zgodnie z którą "Jako zasada obowiązuje, że kto prowadzi działalność handlową, wytwórczą albo inną prowadzoną w sposób handlowy (a więc uporządkowany zakład i prowadzi uporządkowaną księgowość), jest zobowiązany do wpisania do rejestru handlowego w miejscu swojej głównej siedziby (art. 52 rozporządzenie o rejestrze handlowym i art. 934 prawa zobowiązań). Jeśli przy tym roczny przychód brutto nie osiągnie sumy [...] odpada obowiązek wpisu do rejestru (art. 54 rozporządzenia o rejestrze handlowym)". Skarżący podkreślił, że przedmiotowa odpowiedź z Urzędu [...] ds. Rejestru Handlowego w Sz. wpłynęła w dniu [...] i – zdaniem skarżącego – stanowi ona nowe okoliczności w zakresie ustaleń faktycznych w przedmiocie nieistnienia firmy na terenie Sz. mające, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, wpływ na wynik sprawy. Nadto – jak wskazał skarżący – wobec uzyskania informacji o treści pisma przez skarżącego w dniu [...], termin do wniesienia skargi został zachowany. Ponadto w treści uzasadnienia przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania skarżący podkreślił, że w aktach Urzędu Celnego w L. znajduje się pismo władz [...], z którego wynika, iż nie można jedynie na podstawie wpisu do rejestru handlowego stwierdzić czy dana firma istnieje czy też nie, nadto warunki wpisu do rejestru handlowego nie są znane administracji celnej, a w przypadku firm jednoosobowych obowiązek wpisu do rejestru handlowego uzależniony jest od wysokości obrotów. Skarżący zacytował również treść art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a także odniósł się do treści wyroków z dnia 6 lipca 2006 r. Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach połączonych C-439/04 i 440/04 Axel Kittel przeciwko Belgii i Belgia przeciwko Recolta Recycling SPRL oraz wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03 Optigen Ud, Fulcrum Electronics Ud, Bond House Systems Ud przeciwko Commissioners of Customs &Excise podnosząc, iż poprzez zakwestionowanie transakcji skarżącego z dnia [...] obarczony on został odpowiedzialnością za działania lub zaniechania osoby sprzedawcy towarów i usług. Skarżący podniósł, iż obciążenie go obowiązkiem dołożenia staranności polegającej na kontrolowaniu kontrahentów pod kątem posiadania przez nich kopii wystawianych faktur jest nadmiernym ciężarem, który nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawnych. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania. Wskazano, że organy celne zwracają się o weryfikację dowodów zakupu, załączonych do zgłoszenia celnego w kontekście ich wiarygodności, co do wskazanej kwoty zakupu oraz dowodu pochodzenia. Zdaniem organu administracji istota sporu w niniejszej sprawie nie dotyczyła form prowadzenie działalności, tylko tego czy dany podmiot potwierdza cenę transakcyjną i deklarację o pochodzeniu wskazaną w rachunku, a skoro [...] władze celne nie potwierdziły, że faktycznie dany podmiot prowadził działalność (istniał) – niezależnie od formy prowadzenia działalności, przedstawiony do zgłoszenia dokument zakupu, opatrzony pieczęcią tej firmy należy uznać za niewiarygodny. Ponadto w opinii organu administracji okoliczność, na którą powołuje się skarżący (tj. fakt zarejestrowania danej firmy w rejestrze handlowym, bądź też brak jej zarejestrowania) była znana w poprzednim postępowaniu. Okoliczności podane przez skarżącego nie są dla sprawy nowymi, ponieważ nie były one jedynym źródłem informacji czy dana firma jest zarejestrowana w rejestrze handlowym, czy też nie jest. Zdaniem organu okoliczności te nie miały też wpływu na wynik sprawy. W piśmie procesowym z dnia [...] strona skarżąca podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosła o dopuszczenie w poczet dowodów w zawisłej sprawie dokumentu w postaci pisma z dnia [...] od Pana F.J. z Okręgowej Dyrekcji Ceł Sekcji Sprawdzeń [...] w Sz., stanowiącego odpowiedź na pytanie jak należy rozumieć pismo władz [...] z dnia [...], w którym wskazano, że "Tylko na podstawie wpisu do rejestru handlowego nie można stwierdzić, czy dana firma istnieje, czy też nie. Warunki dotyczące wpisu do rejestru handlowego nie są nam znane, ponieważ administracja celna nie zajmuje się tym zagadnieniem [...]. W przypadku firmy jednoosobowej obowiązek wpisu do rejestru handlowego jest uzależniony od wysokości obrotów". Z przedmiotowego pisma z dnia [...] – zdaniem skarżącego – wynika, iż jeśli jakaś firma nie jest zarejestrowana w rejestrze handlowym, to nie musi to oznaczać, że firma nie istnieje. Ustosunkowując się do przedmiotowego wniosku dowodowego organ administracji publicznej podał, że treść powołanego przez skarżącego pisma nie stanowi nowego dowodu w sprawie, który dawałby podstawę do wznowienia postępowania, bowiem fakty tam wskazane były znane organom celnym. Organ podkreślił ponownie, iż nie jest istotą sprawy czy podmiot został zarejestrowany, czy też nie w myśl przepisów obowiązujących na terenie Sz. Natomiast istotnym w tej sprawie jest, zdaniem organu, to że [...] władze celne w piśmie z dnia [...]. jednoznacznie stwierdziły, iż wszelkie działania operacyjne, w tym dokonywane w miejscu wskazanym jako siedziba firmy, nie doprowadziły do jej odnalezienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W myśl art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek Sąd ma obowiązek wniosek odrzucić. Na wstępie zauważyć trzeba, że uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Podkreślić przy tym należy, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu, że przysługuje ona tylko od ściśle określonych orzeczeń i może być oparta tylko na określonych podstawach prawnych, co uzasadnione jest koniecznością zapewnienia trwałości i stabilności prawomocnych orzeczeń sądowych. W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]), którym oddalono jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...]. Skoro zatem w sprawie zapadło prawomocne orzeczenie, a skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania, to należało ustalić, czy skarga ta opierała się na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. Skarżący w swojej skardze jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 273 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie skarżący podał, że dowiedział się o nowych okolicznościach mogących mieć wpływ na wynik sprawy wskutek otrzymania odpowiedzi na pytanie wysłane za pośrednictwem Polsko – [...] Izby Przemysłu i Handlu. Odpowiedź tę skarżący otrzymał w dniu [...] a zatem od tej daty należało liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarga taka została wniesiona w dniu [...], a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, spowodowało w dalszej kolejności konieczność zbadania czy skarga wznowieniona była dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniona była merytorycznie uzasadniona. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. W konsekwencji więc nowe okoliczności, środki dowodowe muszą mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania – w ocenie Sądu – nie była merytorycznie uzasadniona, a zatem skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu. Jako nowe środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, skarżący wskazał pismo z dnia [...]. Ponadto skarżący wniósł o włączenie w poczet dowodów pisma z [...] Zdaniem skarżącego z pism tych wynikały nowe okoliczności w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących nieistnienia firmy na terenie Sz. mające wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie bowiem przez organy celne w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej (co spotkało się z aprobatą Sądu orzekającego w sprawie, której dotyczy niniejsza skarga wznowieniowa), że firma zbywcy, od którego skarżący kupił samochód, nie istnieje prowadziło do uznania, iż kwota zakupu podana w sporządzonej dokumentacji nie musi odzwierciedlać rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej. Weryfikacja wystawcy dokumentów dotyczących zakupu samochodu stanowiła podstawę określenia należności celnych i podatkowych. Wobec wskazanych wyżej twierdzeń skarżącego, w przedmiotowej sprawie konieczne stało się zatem ustalenie, czy rzeczywiście przedstawione przez skarżącego pisma i wynikające z nich informacje stanowiły nowe środki dowodowe i czy mogły one mieć wpływ na wynik prawomocnie zakończonej sprawy. W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy przedstawione przez skarżącego środki dowodowe były nowymi środkami dowodowymi, gdyż tylko takie mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. W ocenie Sądu dołączone do skargi wznowieniowej pisma z [...] i z [...] nie mogły być uznane za nowe środki dowodowe, nie zawierały też żadnych nowych informacji nieznanych w wcześniej toczącym się postępowaniu. Wskazać bowiem trzeba, że w aktach sądowych sprawy, której wznowienia domagał się skarżący znajduje się pismo (z wierzytelnym tłumaczeniem) z dnia [...] Naczelnej Dyrekcji Celnej w Sz. opracowane w ramach administracyjnej pomocy prawnej udzielonej w kwestiach celnych przez F. J., w którym wyjaśniono, że: "w przypadku, kiedy informujemy, że dana firma jest nie do odszukania, to oznacza to, że bazy danych, a także wyjaśnienia poczynione u najemców, sąsiadów nie naprowadziły nas na żaden nowy trop, dzięki któremu moglibyśmy ustalić istnienie firmy; tylko na podstawie wpisu do Rejestru Handlowego, nie można ustalić, czy dana firma istnieje, czy też nie. Szczegółowe wymagania dotyczące wpisu do Rejestru Handlowego nie są nam znane, ponieważ Administracja Celna nie zajmuje się tym zagadnieniem. W przypadku firmy jednoosobowej obowiązek wpisu do rejestru uzależniony jest od obrotów firmy. Osoby, które używają fikcyjnych faktur i pieczęci podają chętnie jako adres nieistniejącej firmy znane im place, na których handluje się pojazdami używanymi". Analiza tego pisma prowadzi do wniosku, że zasady rejestrowania firm na terenie Sz., które przez skarżącego zostały powołane jako nowe okoliczności, były już znane w toku poprzedniego postępowania toczącego się przez Sądem i wynikały z powołanego wyżej pisma z dnia [...]. Przedstawione przez skarżącego pismo z dnia [...] mające wskazywać jak należy rozumieć pismo z [...] nie dostarczyło żadnych nowych informacji i danych w tym zakresie. Także pismo z [...] precyzowało jedynie, że każdy, kto prowadzi działalność handlową, wytwórczą albo inną prowadzoną w sposób handlowy jest zobowiązany do wpisania do rejestru handlowego w miejscu swojej głównej siedziby. Jeśli przy tym roczny przychód brutto nie osiągnie sumy [...] odpada obowiązek wpisu do rejestru. Rozważając natomiast wpływ przedstawionych przez skarżącego pism na wynik sprawy podkreślić trzeba, że w aktach administracyjnych sprawy o sygn. [...], w oparciu o które wydano decyzje administracyjne w przedmiocie wymiaru należności celnych i określenia prawidłowej wysokości podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług, znajduje się raport szwajcarskiej administracji celnej z dnia [...]. Raport ten informował o wynikach śledztwa przeprowadzonego przez Okręgową Dyrekcję Celną II, Sekcję Śledczą w Z., w rezultacie którego ustalono, że wystawca rachunku nie widnieje w rejestrze handlowym ani w innych zestawieniach, a jej istnienia nie potwierdzają także pracujący w branży samochodowej w tej miejscowości. W świetle takiej informacji, uzyskanej ze źródeł możliwie najbardziej kompetentnych, należało uznać za uzasadnione powzięte w toku kontroli celnej wątpliwości organów celnych co do autentyczności i rzetelności załączonej przez skarżącego do zgłoszenia celnego dokumentacji, która miała potwierdzać fakt nabycia w Sz. – za określoną kwotę – samochodu. Polskie organy celne miały pełne prawo przyjąć, że mimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wątpliwości, o których mowa w art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 253 z dnia 11 października 1993 r.) nadal istnieją. Skoro bowiem nawet [...] władze nie były w stanie potwierdzić istnienia na ich rynku firmy zbywcy figurującego w dokumentach dotyczących transakcji, na podstawie której sprowadzony został sporny pojazd, uprawniony i logiczny był wniosek, iż także kwota zakupu podana w sporządzonej w ten sposób dokumentacji nie musi odzwierciedlać rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej. W świetle zatem informacji podanych w raporcie z dnia [...] przedstawione przez skarżącego pismo z [...] nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik prawomocnie zakończonej już sprawy. Pismo to nie zawierało bowiem żadnych danych i faktów, które uzasadniałyby przypuszczenie, że przedstawiony przez skarżącego dokument zakupu samochodu został wystawiony przez rzeczywiście działającą na terenie Sz. firmę, a jego treść odnosiła się do ogólnego określenia zasad funkcjonowania i rejestracji podmiotów prowadzących działalność handlową, gospodarczą lub wytwórczą w Sz. Wątpliwości, jakie zaistniały w toku postępowania, którego wznowienia domagał się skarżący i które były przyczyną podważenia prawdziwości podanej przez skarżącego ceny transakcyjnej i pochodzenia pojazdu, pozostają nadal aktualne i z całą pewnością nie zostały one wyjaśnione przez dołączone do skargi wznowieniowej pisma. Konsekwentnie należy zatem stwierdzić, że podniesione przez skarżącego okoliczności wynikające z pisma z dnia [...] nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Nawet gdyby więc Sąd znał treść tego pisma, to byłoby to obojętne dla treści orzeczenia, jakie zapadło w sprawie. Na marginesie powyższych uwag należy podkreślić, że rozpoznając niniejszą skargę o wznowienie postępowania Sąd nie odnosił się meritum sprawy, której wznowienia domagał się skarżący. Celem przedmiotowego postępowania było zbadanie, czy podane przez skarżącego okoliczności są nowymi okolicznościami i czy mają wpływ na wynik sprawy, a zatem czy mogły stanowić podstawę wznowienia postępowania. Uwzględniając wszystkie przywołane argumenty i mając na względzie, że przedstawione przez skarżącego pisma nie były nowymi środkami dowodowymi, ani też nie miały żadnego wpływu na wynik prawomocnie zakończonego postępowania, skargę o wznowienie postępowania należało oddalić jako niezasadną na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. Wydając takie rozstrzygnięcie, Sąd kierował się dodatkowo ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem, zgodnie z którym rozpoznanie zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania na rozprawie może prowadzić do jej oddalenia, a nie odrzucenia (por. postanowienia SN z dnia 7 listopada 1996 r., I PKN 9/96, OSNAP 1997, Nr 11, poz. 196 i z dnia 21 grudnia 1999 r., I PKN 448/99, OSNAP 2001, Nr 15, poz. 487).