III SA/Wr 678/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji instruktorów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 31 maja 2016 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od powyższego wpisu sądowego, ponieważ otrzymuje 40% emerytury w kwocie [...] zł, zaś wymagany wpis stanowi połowę tej kwoty, a ponadto nie posiada innych dochodów. W odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2016 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym w rubryce nr 4.1 skreślił żądnie "‘częściowego zwolnienia od tych kosztów", a pozostawił żądanie obejmujące "zwolnienie od kosztów sądowych". Powyższe pozwala przyjąć, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto w uzasadnieniu tego wniosku ponownie podał, że otrzymuje 40% emerytury w wysokości [...] zł i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W formularzu podał również, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i posiada zaległości z tytułu alimentów na kwotę [...] zł. Wskazał także, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, przedmiotów i papierów wartościowych. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2016 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i wyjaśnień tj.: kserokopii zeznania podatkowego za 2014 i 2015 rok wraz z załącznikami ewentualnie rocznego obliczenia podatku lub informacji o dochodach za ten okres, odcinka emerytury skarżącego za czerwiec 2016 r., szczegółowego- określonego kwotowo- zestawienia ponoszonych wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania (opłaty za czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek bankowych i prywatnych, alimenty, zajęcia komornicze) - wraz dowodami opłat, kopii historii rachunków bankowych i lokat bankowych za okres od kwietnia do czerwca 2016 r., kserokopii dokumentów potwierdzających zadłużenie z tytułu zaległych alimentów i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, informacji o korzystaniu z pomocy społecznej lub innych form wsparcia, i innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znacznie dla oceny wniosku. Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 lipca 2016 r. Czternastodniowy termin do nadesłania dokumentów i wyjaśnień upłynął w dniu 19 lipca 2016 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, gdyż nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w piśmie referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2016 r., w tym odcinka emerytury za czerwiec 2016 r. potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż pobiera świadczenie emerytalne w kwocie wynoszącej [...] zł oraz że świadczenie to otrzymuje w niepełnej wysokości. Skarżący nie nadesłał także innych dokumentów mających wyjaśnić jego sytuację materialną, w tym rachunków bankowych, zeznań podatkowych, dokumentów potwierdzających zadłużenie z tytułu alimentów. Skarżący nie sprecyzował również wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ani też nie ich udokumentował wysokości. Na stronie skarżącej spoczywa zaś obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.