III SA/Wr 680/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Olga Białek Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 października 2008 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W.. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi E. W. od Skarbu Państwa - wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100 złotych) tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej i 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Przedmiotem skargi W. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej u skarżącego. W toku postępowania ustalono, że W. D. pracował kolejno: od 20.09.1976 r. do 25.06.1997 r. jako ślusarz w zakładach A.; od 23.01.1978 r. do 11.11.1978 r. jako ślusarz w DZBM W. S. M.; od 5.02.1979 r. do 6.06.1980 r. jako robotnik transportu ciężarowego w Fabryce Wagonów PAFAWAG we W.; od 27.06.1980 r. do 7.02.1982 r. jako oczyszczacz odlewów w Fabryce Wagonów PAFAWAG we W.; od 12.07.1982 r. do 31.03.1988 r. jako suwnicowy w Fabryce Wagonów PAFAWAG we W.; od 16.03.1990 r. do 31.08.1991 jako dyspozytor nawęglania - suwnicowy w B. we W.; od 3.07.1996 r. do 30.04.1997 r. jako operator suwnicy w C. we W.; od 14.08.1997 r. do 31.12.2003 r. jako sanitariusz w Pogotowiu Ratunkowym we W. W. D. był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., który w dniu [...] wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej (poz. 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych). Placówka rozpoznała "zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego w przebiegu wielopoziomowych wypuklin krążków międzykręgowych". Powołała się na to, że przy rozpoznaniu choroby zawodowej konieczne jest wykazanie, że choroba została ujęta w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana sposobem wykonywania pracy. W przypadku W. D., nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej i zmian zwyrodnieniowo-zniekształcających kręgosłupa. Dolegliwości bólowe prawej dłoni W. D. spowodowane są zmianami zwyrodnieniowymi w zakresie kości prawego nadgarstka, a choroba ta nie została ujęta w wykazie chorób zawodowych. Nie stwierdzono u W. D. cech przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej nadgarstka prawego. Rozpoznane zmiany zwyrodnieniowo - wytwórcze kręgosłupa mają charakter samoistny. Nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co uniemożliwia rozpoznanie ich jako choroby o etiologii zawodowej. W trybie odwoławczym W. D. skierowano na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej. Biorąc pod uwagę rodzaj czynności wykonywanych w pracy, wyniki konsultacji oraz charakter stwierdzonych zmian w układzie kostno-stawowym, w uzasadnieniu wskazano, że nie znaleziono podstaw do uznania choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Stwierdzone natomiast u badanego zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające i dyskopatyczne kręgosłupa mają charakter samoistny, nie figurujące w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Opierając się na powyższych orzeczeniach lekarskich, organ I instancji wskazał w motywach decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 r., że do stwierdzenia choroby zawodowej, jak wynika z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki. Po pierwsze, choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie, choroba musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Jak wskazał organ, u W. D. w jednostce orzeczniczej zarówno I jak i II stopnia nie rozpoznano choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Z dochodzenia przeprowadzonego w środowisku pracy wynika natomiast, że pracując w pogotowiu ratunkowym był on narażony na obciążenia fizyczne wynikające z ręcznego transportu chorych na krzesełkach i noszach. Od powyższej decyzji odwołał się W. D.. Podniósł, że na skutek wypadku przy pracy w dniu 10 kwietnia 2001 r. doznał naderwania torebki stawowej w prawym nadgarstku, a w dniu 15 listopada 2002 r. doznał również podczas wykonywania pracy urazu kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Jego zdaniem, do powstania tych schorzeń przyczynił się sposób wykonywania pracy na stanowisku sanitariusza pogotowia ratunkowego. Zmiany zapalne i przeciążeniowe w nadgarstku pogłębiały się, gdyż pomimo ich doznania nadal wykonywał pracę fizyczną. Organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przed wydaniem decyzji organ ten zwrócił się o wydanie opinii uzupełniającej do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Jednostka ta w orzeczeniu z dnia [...] na podstawie analizy dokumentacji lekarskiej stwierdziła brak podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] W związku z pogarszającym się zdrowiem pacjenta Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., załączając aktualną dokumentację medyczną, ponownie zwrócił się do IMPiZŚ w S. w celu wydania opinii odnośnie choroby zawodowej. Dnia [...] IMPiZŚ wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (poz. 19 ust. 4 wykazu). W świetle tego organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję I instancji wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki. Wynika to z definicji choroby zawodowej z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, znajdować się w wykazie chorób zawodowych oraz musi być wywołana czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy. Upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych placówki służby zdrowia w przypadku odwołującego się uznały, że charakter stwierdzonych u pacjenta zmian w układzie kostno-stawowym (brak objawów przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej prawego nadgarstka) nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (poz. 19 ust 4 w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Inne stwierdzone u odwołującego się zmiany chorobowe nie figurują natomiast w wykazie chorób zawodowych. Pismem zatytułowanym "pozew", W. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł tam takie argumenty jak w odwołaniu, zarzucając nieprawidłowość ustaleń komisji lekarskich i nierzetelność wydanych w jego sprawie orzeczeń lekarskich. Skarżący nie zgodził się m.in. z tym, że nie stwierdzono u niego przewlekłego zapalenia torebki stawowej. Na tego dowód powołał się na stanowisko w tej kwestii jego lekarzy prowadzących (J. Pietrowska i A. Borkowski). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Podkreślił, że zły stan zdrowia skarżącego jest związany przyczynowo z warunkami pracy zawodowej, w tym w szczególności w pogotowiu ratunkowym. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie negują narażenia zawodowego w okresie pracy w pogotowiu ratunkowym - na obciążenie fizyczne mogące doprowadzić do schorzeń kręgosłupa. Schorzenia te nie są jednak wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Choroba zawodowa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia jest ujęta pod poz. 19 pkt 4 wykazu (przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej), a nie pod poz. 19 pkt 5 wykazu (przewlekłe zapalenie okołostawowe barku), jak wnosi skarżący. Organ podkreślił, że u skarżącego potwierdzono brak zmian zwyrodnieniowych w prawym nadgarstku. Stwierdzone schorzenie zwyrodnieniowe kręgosłupa jest chorobą samoistną, a obciążenie fizyczne w pracy sanitariusza mogło tylko nasilić już wcześniej występujące dolegliwości. W konkluzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wskazał, że żadne ze schorzeń narządu ruchu, na które cierpi skarżący nie zostało rozpoznane jako choroba zawodowa zarówno przez uprawnionych do orzekania w tym przedmiocie lekarzy I oraz II instancji diagnostycznej. Pismem z dnia 12 marca 2008 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii Zakładu Medycyny Sądowej we W. celem ustalenia czy przyczyną stanu zdrowia skarżącego jest choroba zawodowa. Następnie, na wezwanie Sądu, pismem z dnia 15 września 2008 r., pełnomocnik skarżącego doprecyzował, że przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) przewiduje możliwość uchylenia przez Sąd decyzji w przypadku, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 ppsa daje natomiast Sądowi podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji, a art. 145 § 1 pkt 3 podstawę do stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Brak jest podstaw do oparcia sądowej kontroli działalności administracji publicznej na kryterium słuszności czy też sprawiedliwości społecznej. Stosownie art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa, a tym samym aby zachodziła przesłanka wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zatem wobec braku naruszenia przepisów prawa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. Nr 132, poz.1115). Jak słusznie wskazywały organy orzekające I i II instancji, do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest rozpoznanie przez podmioty, o których mowa w § 5 ust. 2 i ust. 3 powołanego rozporządzenia, choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Drugą przesłanką jest natomiast związek pomiędzy powstaniem tej choroby a narażeniem pracownika na czynniki szkodliwe występujące w miejscu pracy. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że charakter wykonywanej przez skarżącego pracy, wiążącej się m.in. z koniecznością podnoszenia i przenoszenia osób chorych, narażał stronę na uszkodzenia układu kostno – stawowego, jak również to, że skarżący odczuwa aktualnie dolegliwości ze strony układu kostno – stawowego. Bezsporne jest również to, że stan zdrowotny skarżącego uległ pogorszeniu w trakcie trwania postępowania przed organami I i II instancji. Stało się to przyczyną zlecenia przez organ I instancji Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oceny stanu zdrowia skarżącego w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Kwestią mającą istotne znaczenie procesowe było ustalenie, czy wykonywana przez skarżącego praca spowodowała w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa wystąpienie choroby zawodowej będącej przedmiotem postępowania. W rozpatrywanej sprawie ani jednostka orzecznicza I stopnia, ani też jednostka orzecznicza II stopnia nie stwierdziły wystąpienia choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, to jest przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej (poz. 19 pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.). Obydwie instancje orzecznicze stwierdziły natomiast występowanie zmian w układzie kostno – stawowym. W ocenie orzekających w sprawie lekarzy charakter tych zmian wskazuje jednak na to, że przyczyna ich powstania była samoistna, niezależna od warunków w jakich strona świadczyła pracę. Przyznano jednocześnie, że wykonywane przez skarżącego obowiązki pracownicze mogły przyczynić się do nasilenia się dolegliwości bólowych, związanych z wcześniej powstałymi zwyrodnieniami o charakterze samoistnym, których przyczyną nie były czynniki narażenia zawodowego. Sąd podkreśla, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego istnienia u strony samoistnych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, które zgodnie z wykazem chorób zawodowych, załączonym do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r., nie mogą być kwalifikowane jako choroba zawodowa, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia procesowego. Nieuwzględnienie tego schorzenia przy wydawaniu decyzji w I i II instancji nie stanowi więc naruszenia obowiązujących przepisów prawa, które skutkować by mogło uchyleniem przez Sąd tych decyzji lub też stwierdzeniem ich nieważności. Z powyższych względów brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych w skardze. W. D., wnosząc skargę do Sądu, zarzucił między innymi nierzetelność orzeczeniom lekarskim wydanym w swojej sprawie. W ocenie Sądu zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Orzeczenia lekarskie wydane zostały przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze, po przeprowadzeniu stosownych badań i zapoznaniu się z istniejącą wcześniej dokumentacją medyczną. Fakt, że organ II instancji, to jest Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z wnioskiem o wydanie ponownej opinii na podstawie uaktualnionej dokumentacji medycznej w związku z pogarszającym się stanem zdrowia strony, wskazuje, iż organ podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.