III SA/Wr 681/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J K na decyzję S K O we W z dnia [...], nr [...], wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 681/08, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości [...] zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, co – w świetle postanowienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach jako "p.p.s.a." – spowodowało ex lege utratę mocy zaskarżonego w ten sposób postanowienia i obowiązek ponownego rozpoznania przez sąd wniosku strony o udzielenie jej żądanego prawa pomocy, na posiedzeniu niejawnym. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, a łączny ich dochód wynosi [...] zł. Dodał, że mają zaciągnięty kredyt w wysokości [...] zł oraz leasing na kwotę [...] zł. Spłata wskazanych zobowiązań pochłania w całości dochód uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Skarżący poinformował, że wraz z żoną mieszka u [...]. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył faktury związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą: za wywóz nieczystości za [...] (na kwotę [...] zł), za pobór wody za okres od [...] do [...] (na kwotę [...] zł) i za usługi telekomunikacyjne za okres od [...] do [...] (na kwotę [...] zł); deklarację dla podatku od towarów i usług za [...]; dowód przelewu zaliczki na podatek w kwocie [...] zł, dowód zapłaty składki na ubezpieczenie ZUS. Ponadto skarżący oświadczył, że w ostateczności mógłby uiścić wpis sądowy do kwoty [...] zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł o uchylnie tego postanowienia, nie wskazując żadnych dodatkowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zarządzeniem z dnia [...] wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przychodów oraz rodzaj ponoszonych kosztów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (za okres ostatniego półrocza); zaświadczenia potwierdzającego wysokość dochodów pozyskiwanych przez [...] (z uwagi na wspólne zamieszkiwanie); wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące; dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia. Ponadto wezwano skarżącego do sprecyzowania wartości posiadanych ruchomości i przedstawienia struktury koniecznych wydatków oraz zestawienia comiesięcznych dochodów i wydatków – pod rygorem rozpoznania sprzeciwu na podstawie dotychczas przedłożonej dokumentacji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na skutek wniosku skarżącego, termin sądowy do nadesłania dokumentów związanych z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy został przedłużony do dnia [...]. Skarżący nie przedłożył wymienionych wyżej dokumentów do dnia dzisiejszego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim skarżący nie wykazał należycie i rzetelnie spełniania przesłanek do przyznania prawa pomocy. W szczególności skarżący – pomimo wezwania Sądu – nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przychodów oraz rodzaj ponoszonych kosztów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (za okres ostatniego półrocza), zaświadczenia o wysokości dochodu [...] (u [...] mieszka wraz z żoną), nie złożył do akt wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, nie określił wartości posiadanych ruchomości, nie sprecyzował i nie udokumentował wysokości niezbędnych wydatków swojej rodziny (złożone do akt rachunki dotyczą opłat związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowią koszt uzyskania przychodu). Z podanych przez skarżącego informacji wynika natomiast, że wraz z żoną otrzymują dochód w łącznej wysokości [...] zł i nie mają nikogo na swoim utrzymaniu. Mieszkają u [...] i nie ponoszą kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Skarżący nie przedłożył także dokumentów potwierdzających jego zadłużenie. Podsumowując powyższe wywody, zdaniem Sądu, sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.