III SA/Wr 69/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-11-05
Skład orzekający: Anna Moskała, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo braku całkowitej nieściągalności, w szczególności w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 17 ustawy nowelizującej z 2002 r.?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo braku całkowitej nieściągalności tylko w ściśle określonych przypadkach, zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Przepis ten nie może być stosowany rozszerzająco. Dodatkowo, możliwość umorzenia na podstawie art. 17 ustawy nowelizującej z 2002 r. wymaga wykazania przez dłużnika ważnego interesu, co w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione.Stan faktyczny
Skarżący J. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, podnosząc trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Organ odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności oraz możliwość egzekucji z wynagrodzenia. Po uchyleniu przez WSA poprzednich decyzji, organ ponownie rozpatrzył sprawę, uwzględniając art. 17 ustawy nowelizującej z 2002 r., jednak ponownie odmówił umorzenia, uznając brak przesłanek ważnego interesu dłużnika. Skarżący zaskarżył tę decyzję, kwestionując ocenę swojej sytuacji materialnej i zasadność przeniesienia na niego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa (kasa tutejszego Sądu) na rzecz adw. Ł. O. 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz 17 zł (słownie: 17 złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków.
Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Uprzednio, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W, wyrokiem z dnia [...] r. uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek należnych za zatrudnionych pracowników. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzeczono odpowiedzialność J G jako [...] spółki "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S za jej zobowiązania z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] r., w łącznej kwocie [...] zł (w tym należność główna - [...] zł, odsetki za zwłokę naliczone na dzień [...] r. - [...] zł, koszty egzekucyjne - [...] zł oraz dalsze odsetki należne od zobowiązań podatkowych, naliczone do dnia zapłaty włącznie). Wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...], S O / S P i U S w S oddalił odwołanie J G od decyzji ZUS. Sąd Apelacyjny we W wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...], oddalił apelację strony od powyższego wyroku
Pismem z [...] r. zainteresowany zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W o umorzenie należności określonych decyzją z [...] r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest współwłaścicielem mieszkania [...] w [...] "[...]" w S, które jest wyposażone jedynie w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Nie posiada innych dóbr materialnych ani środków pieniężnych, które umożliwiłyby mu spłatę zadłużenia. Zaznaczył, iż z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...] zł (netto) miesięcznie zaś jego [...] pobiera świadczenie [...] w wysokości ok. [...] zł. Uzyskiwane dochody nie pozwalają mu jednak na realizację zobowiązania. Jednocześnie zakwestionował przeniesienie na niego - jako [...] "A" Spółki z o.o. - odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek. Strona przedstawiła zestawienie bieżących kosztów utrzymania oraz poinformował, iż w związku z problemami zdrowotnymi, oboje z [...] ponoszą znaczne koszty leczenia. Wnioskodawca zwrócił też uwagę na swoją trudną sytuację rodzinną wskazując, iż [...] jego [...] - I D i E K - są [...], zaś [...] potrzebuje wsparcia materialnego. Ponadto wyjaśnił, iż często opiekuje się [...], co wiąże się z ponoszeniem dodatkowych wydatków. Podkreślił, iż otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu pracy nie pozwala nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmówił Wnioskodawcy umorzenia zadłużenia z tytułu składek należnych za zatrudnionych pracowników w łącznej wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w "B" Spółka z o.o. w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jego [...] świadczenie [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Łącznie, miesięcznie dochody rodziny wynoszą [...] zł netto, a po odliczeniu wydatków z tytułu opłat na bieżące utrzymanie w wysokości ok. [...] zł, pozostaje kwota ok. [...] zł miesięcznie, tj. ok. [...] zł na osobę. Jednocześnie organ zaznaczył, iż Zainteresowany posiada zobowiązania z tytułu kredytów zaciągniętych w "C" S.A. w kwocie [...] zł oraz w "D" S.A. w kwocie [...] zł na zakup [...].
Organ wywodził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, iż wnioskowane należności nie były dotychczas dochodzone od Dłużnika w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z czym nie stwierdzono stanu całkowitej nieściągalności. Podkreślił również, że istnieje możliwość zajęcia wynagrodzenia za pracę.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona ponownie podniosła, że zadłużenie z tytułu przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "A" zostało mu przypisane niesłusznie. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz na problemy zdrowotne i koszty ponoszone w związku z leczeniem. Zwrócił się również o "rozpatrzenie instytucji przedawnienia i ewentualne jej zastosowanie w celu umorzenia należności".
Decyzją z [...] r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. Przywołując treść art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ orzekający stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, brak jest zatem podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium. Podzielając stanowisko wyrażone w decyzji wydanej w pierwszej instancji podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne wobec wnioskodawcy nie było dotychczas prowadzone. Nadto wskazał, iż zainteresowany otrzymuje stałe wynagrodzenie za pracę, które może być przedmiotem egzekucji administracyjnej.
Prezes ZUS zauważył również, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia zaległych składek z uwagi na ich przedawnienie. Wskazując na treść art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w brzmieniu obowiązującym od 25 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. - wyjaśnił, że [...] r. wystawione zostały tytuły wykonawcze dotyczące należności za [...] r., a zaległości skierowano do przymusowego dochodzenia za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Odpisy tytułów wykonawczych w dniu [...] r. zostały doręczone [...] Spółki. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieściągalność. Zważywszy, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało przerwanie biegu przedawnienia, do należności zastosowanie ma 10-letni termin przedawnienia. W związku z powyższym w dacie wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności, tj. [...] r., składki te były wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Uchylając opisaną decyzję, Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego co do braku wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 1 - 3 w związku art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli całkowitej nieściągalności i – w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Sąd uznał, że jak słusznie zauważył organ, wobec skarżącego nie było prowadzone dotychczas postępowanie egzekucyjne, nadto otrzymuje on stały dochód z wynagrodzenia za pracę w [...] "B" Spółka z o.o., które może stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej.
Odnośnie przesłanki z art. 28 ust. 3a Sąd wyjaśnił, że warunki umorzenia należności w oparciu o ten przepis, określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Rozporządzenie to już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu, przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te przepisy, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych, będących równocześnie ich płatnikami. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzającej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który ustanawia wyjątek od zasady, że umorzenie może mieć miejsce tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, a zatem w badanej decyzji organ prawidłowo przyjął, że brak jest możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a w rozpoznawanej sprawie.
Jednakże, jak zauważył Sąd, przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności, oprócz wskazanych wyżej możliwości umorzenia należności z tytułu składek wynikających z powołanego art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., możliwość umorzenia należności przewiduje także art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).
Tymczasem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w żaden sposób nie odniósł się do przywołanego przepisu, odmawiając zainteresowanemu umorzenia należności. Dlatego, uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd w W nakazał organowi, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, w pierwszej kolejności rozważyć zasadność zastosowania cyt. powyżej art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a następnie, winien rzetelnie i wnikliwie rozpatrzyć sytuację majątkową i osobistą skarżącego z perspektywy jego ważnego interesu, czyniąc zadość wymogom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącym w szczególności, mając na względzie uznaniowy charakter regulacji ("Zakład może umarzać należności").
W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez organ po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wcześniejszych decyzji, Zakład ponownie zgromadził dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej dłużnika. W wyniku tych działań ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z [...], z którą pozostaje od [...] roku w rozdzielności majątkowej, [...] i [...]. Na dochód rodziny wnioskodawcy składają się, wynagrodzenie J G za pracę – w wysokości [...] (kwota pozostała po potrąceniu egzekucyjnym na rzecz ZUS), świadczenie [...][...] zainteresowanego – [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę [...], w wysokości [...] zł. Łączne wydatki z tytułu stale ponoszonych opłat miesięcznych wynoszą [...] zł, a szacunkowy miesięczny koszt leczenia wnioskodawcy i jego [...] to około [...] zł. Organ wskazał, że po odliczeniu udowodnionych wydatków, rodzinie pozostaje na utrzymanie kwota [...] zł, tj. [...] zł na osobę.
Mając na względzie powyższe organ wydał w dniu [...] r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przede wszystkim z powodu skutecznie prowadzonej przez organ egzekucji z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy.
Odnośnie art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Zakład przytoczył treść przepisu ("Zakład może umarzać może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych do 31 grudnia 1998 r. (...) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich zapłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji i niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby). Organ wyjaśnił, że ważny interes dłużnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować należności. Będzie to utrata możliwości zarobkowania czy utrata losowa majątku. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znalazł się dłużnik w chwili wydawania decyzji.
W omawianej decyzji wywodzono, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w omawianej regulacji. Organ podniósł, że gospodarstwo domowe strony osiąga stałe dochody, strona nie posiada innych zaległości płatniczych poza dochodzonymi przez Zakład składkami. Zgodzono się, że choroba utrudnia codzienne funkcjonowanie, jednak w omawianej sprawie organ uznał, że przedstawiona przez stronę dokumentacja medyczna nie dowodzi żadnej poważnej czy przewlekłej choroby u wnioskodawcy. Odnośnie pozostałych zarzutów i wniosków strony, organ podtrzymał stanowisko zajęte w poprzednich decyzjach.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, zainteresowany zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew stanowisku organu kwota [...] zł na osobę pozwala jedynie na skromne wyżywienie, nie zaś na godne utrzymanie. Dodatkowo po raz kolejny skarżący przytoczył obszerną argumentację dotyczącą bezzasadnego i bezprawnego - w jego ocenie - przeniesienia na niego - jako byłego [...] "A" Sp. z o.o. - odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
W ocenie Sądu, kwestionowanej decyzji nie można postawić skutecznego zarzutu sprzeczności z prawem w rozumieniu w art. 145 p.p.s.a., gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje dostateczne podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło niewadliwie przeprowadzone postępowanie administracyjne.
Jak wynika z akt, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście trzech podstaw prawnych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia [...] r. , a mianowicie art. 28 ust.1-3, art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") oraz art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074).
Stosownie do treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W rozpoznawanej sprawie prowadzona jest aktualnie egzekucja z wynagrodzenia za pracę skarżącego i w jej wyniku organ egzekucyjny uzyskuje od skarżącego miesięcznie kwotę [...] zł. Prowadzenie skutecznych działań egzekucyjnych wyłącza możliwość zastosowania cytowanego przepisu do sytuacji skarżącego i umorzenie należności. Ustalenia organu w tym zakresie Sąd podziela w całej rozciągłości.
Natomiast z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Cytowane rozporządzenie już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te przepisy, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych, będących równocześnie ich płatnikami. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzającej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który ustanawia wyjątek od zasady, że umorzenie może mieć miejsce tylko w przypadku całkowitej nieściągalności.
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie, przepis ten nie może mieć zastosowania, a zatem stanowisko organów w tej kwestii jest prawidłowe.
Stosownie zaś do art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074), Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych do 31 grudnia 1998 r. (...) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich zapłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji i niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.
Przesłanki umorzenia należności wynikające z przywołanego przepisu były badane przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zakład przeanalizował szczegółowo sytuację rodzinną i majątkową, przedstawił w decyzji wyliczenia przychodów i koniecznych wydatków. W wyniku tego wyliczenia organ ustalił, że po dokonanych potrąceniach egzekucyjnych i zapłaceniu cyklicznych opłat, w gospodarstwie skarżącego pozostaje kwota około [...] zł. Dodatkowo, jak wskazał organ, skarżący w żaden sposób nie wykazał istnienia po jego stronie ważnego interesu uzasadniającego umorzenie zaległych składek. Trudno bowiem za taki interes uznać podnoszoną przez skarżącego konieczność leczenia [...] czy wymiany [...] w mieszkaniu. Nie są to bowiem nadzwyczajne, nieoczekiwane okoliczności, a kwota potrzebna na ich realizację jest wielokrotnie niższa od wymagalnej zaległości.
Rozstrzygnięcie podjęte przez organ w tym zakresie, jest przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa. Oceniając obecnie zaskarżoną decyzję Sąd nie miał wątpliwości, że okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło