III SA/Wr 690/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100zł za odpis wyroku z uzasadnieniem skarżący H. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego motywach wskazał na swoją trudną sytuację materialną spowodowaną zadłużeniem sięgającym kwoty ponad 100.000 zł w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w latach 1996 – 2003. Ponadto skarżący podał, iż połowa jego domu jest zajęta przez komornika, jego emerytura jest pomniejszona o zobowiązania finansowe wobec ZUS. Wedle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawca prowadzi z żoną, ich dochodem są emerytury w kwocie odpowiednio 1200 zł i 600 zł (brutto), są właścicielami połowy domu o powierzchni 110 m². W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył do akt dokumenty, z których ponad wcześniej podane informacje, wynika, że wnioskodawca otrzymał w lutym 2012 r. emeryturę w kwocie 2.238,32 zł (brutto), z której kwota do wypłaty po potrąceniach wynosi 1294,29 zł, żona skarżącego otrzymała w lutym 2012 r. emeryturę w kwocie 1.216,17 zł (brutto), z której kwota do wypłaty po potrąceniach wynosi 724,67 zł, na rachunku bankowym skarżącego prowadzone są operacje utrzymujące dodatnie saldo (124,24 zł na dzień 29 lutego 2012 r.), zaległości za dostarczone paliwo gazowe z PGNiG S.A. Wielkopolski Oddział Obrotu Gazem w K. w kwocie 209,08 zł uregulowano w dniu 8 marca 2012 r., egzekucja komornicza kwoty 2.988,93 zł skutkuje uiszczaniem przez skarżącego równych rat w kwocie 100 zł miesięcznie, oraz że nadzień 27 stycznia 2012 r. posiadał on zadłużenie w kwocie 670,73 zł względem S. Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. Skarżący oświadczył, że na miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego składają się wydatki na żywność w kwocie 300 zł, środki higieny – 100 zł, regulowanie zajęcia komornicze – 100 zł, leki – 100 zł, media (woda, opał, gaz, energia, telefon) – 350 zł, odzież – 150 zł, tj. łącznie kwota – 1.100 zł. Nadto skarżący podał, że nie posiada lokat oszczędnościowych i innych form gromadzenia środków pieniężnych, a jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form wsparcia ze strony państwa. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) ustawy procesowej). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku H. K. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że w swojej sytuacji materialnej i życiowej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczy o tym kwota pieniężna uzyskiwana przez osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym na jego utrzymanie, która nie pozwala na regulowanie kosztów bieżącego, koniecznego utrzymania tego gospodarstwa bez kumulowania zaległości wynikających z przedłożonych do akt dokumentów, które są następnie egzekwowane od skarżącego i jego żony, oraz brak majątku strony podlegającego spieniężeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.