III SA/Wr 691/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Sędzia NSA Józef Kremis, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. K. M. (zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie "skarżącą"), zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przy całkowitej nieściągalności zaległych składek oraz na ubóstwo zagrażające dalszej egzystencji poprzez niezapełnienie minimum socjalnego i brakiem środków finansowych pozwalających na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych swoich i dziecka. Decyzją z dnia [...] r., Zakład odmówił wnioskowanego umorzenia. Od rozstrzygnięcia tego skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując w jego uzasadnieniu, że uważa, ze spełnia przesłankę całkowitej nieściągalności. Podniosła również, że Zakład w żaden sposób nie odniósł się do prowadzonej wobec niej egzekucji i dlatego podejrzewa organ ubezpieczeniowy o złą wolę w ustaleniu jej sytuacji majątkowej i życiowej. Decyzją z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne o odmowie umorzenia zaległości. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz w oparciu o własne ustalenia Zakładu ustalono, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą od dnia [...] r. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] r. Przedmiotem prowadzonej działalności było tłumaczenie i usługi sekretarskie oraz przetwarzanie danych. Jak wskazał Zakład, z tytułu opisanej działalności skarżąca zalega z opłacaniem należnych składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej wysokości [...] zł (należność główna i odsetki). Jak dalej wyjaśniano w uzasadnieniu decyzji, stosunku do skarżącej zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne. Należności za okres od [...] do [...] objęto postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Zakład. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w postaci: a. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności dokonanego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności za okres [...] i [...]. Z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową, mając na uwadze brak środków na rachunku, organ egzekucyjny wycofał przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu w dniu [...] r. i w tym samym dniu skierował zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Egzekucja ze świadczenia okazała się nieskuteczna z uwagi na brak uprawnień skarżącej do świadczeń emerytalno-rentowych; b. zajęcia dokonanego na podstawie tytułów wykonawczych na należności za okres [...], jadnek zajęcie zostało organowi zwrócone z relacją, iż umowa dotycząca rachunku bankowego dłużnika została rozwiązana; c. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, dokonane na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności za okres [...], aktualnie zajęcia te pozostają w realizacji; d. zajęcia prawa majątkowego na podstawie tytułów wykonawczych na należności [...], które zostały wycofane z uwagi na rozwiązanie umowy rachunku bankowego; e. zajęcia prawa majątkowego na podstawie tytułów wykonawczych na należności za okres [...] (zajęcia te również pozostają w realizacji); f. zajęcia prawa majątkowego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności za okres [...] (zwrot - w związku z informacją o zamknięciu rachunku dłużnika). Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącej odnośnie braku egzekucji administracyjnej organ wyjaśnił, iż płatnik składek decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej zobowiązany jest, niezależnie od osiąganych przychodów, czy też trudności finansowych wykonywać obowiązki nałożone przez ustawodawcę na osoby prowadzące działalność gospodarczą. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że świetle art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba zgłoszona jako płatnik składek, podejmująca się prowadzenia działalności gospodarczej, jest obowiązana obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc. Organ wyjaśnił także, że skarżąca ma 39 lat, jest wdową, z wykształcenia jest inżynierem zarządzania. Od lutego 2010 r,. zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Wychowuje samotnie syna, uprawnionego do renty rodzinnej ([...] zł miesięcznie). Rodzina zajmuje mieszkanie komunalne, którego głównym najemcą nie jest skarżąca. Sama strona nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego. Stałe wydatki miesięczne skarżącego związane z utrzymaniem mieszkania to około [...] złotych. Przy tak ustalonym stanie faktycznym organ podkreślił, że stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako: "s.u.s.", należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki całkowitej nieściągalności zostały zaś określone w ust. 3 powołanego artykułu. Zgodnie z treścią tego przepisu całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; Przesłanka ta nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; Przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; W odniesieniu do tej przesłanki organ wskazał, że faktycznie skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a przeprowadzone postępowanie nie pozwoliła na ustalenia majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja, jednak w ocenie organu, okoliczności ta nie ma charakteru trwałego. W ocenie organu skarżąca jest osobą młodą, zdolną do podjęcia pracy, co uzasadnia twierdzenie, że jej sytuacja materialna ulegnie poprawie i będzie ona w stanie uregulować zaległości wobec Zakładu. Ponadto w prowadzonym obecnie wobec strony postępowaniu egzekucyjnym, do dnia wydania decyzji nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; Przesłanka ta nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; Przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; Wobec rozpoznawanych zaległości nie było przez organy prowadzone postępowanie egzekucyjne, więc nie można stwierdzić bezskuteczności działań; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie Ponadto, organ przywołał treść art. 28 ust. 3a tej samej ustawy, zgodnie z którym, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Jak podniósł Zakład, szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek określone zostały rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej łub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż zachodzą przesłanki prawne pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek i skarżąca była o tym, w trakcie prowadzonego postępowania pouczana. Organ ubezpieczeniowy podniósł, że w odniesieniu do przesłanki umorzenia określonej w punkcie pierwszym uwzględniono, że sytuacja materialna i życiowa skarżącej jest trudna, jednak nie stanowi ona w ocenie organu przesłanki do umorzenia zaległości. Jak podkreślił organ, subiektywne przekonanie dłużnika o konieczności umorzenia, nie może być przesłanka do faktycznego umorzenia zaległości. Tym bardziej, że jak podkreślono, z uzyskiwanych dochodów skarżąca zaspokaja podstawowe potrzeby swoje i dziecka, nie korzystając przy tym z żadnych form pomocy społecznej. Ponadto jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co oznacza, że jest zdolna i chętna do podjęcia zatrudnienia. Wyjaśniono również, że w sprawie nie zachodzi przesłanka poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Skarżąca nie przedstawiła zadnych dowodów na zistanienie takich okoliczności w jej sytuacji. Odnośnie ostatniej z przesłanek Zakład wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających choroba swoja lub dziecka, która mogłaby stać na przeszkodzie podjęciu pracy, dlatego ustalono, że przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało istnienia przesłanek pozwalających na umorzenie zaległości. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem K. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła, że brak merytorycznego i rzeczowego rozpatrzenia sprawy o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] roku do [...] r. Wskazała, że zwracając się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśniła, że spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa oraz z upublicznionych na stronach ZUS publikacji, wskazujących możliwości takiego umorzenia po spełnieniu przesłanki, w której nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku: majątku, z którego można egzekwować należności, braku małżonka, następców prawnych, a także możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Wskazała również, że zaskarża również decyzję ZUS ze względu na naruszenie prawa materialnego wyrażonego w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.; dalej K.p.a.) poprzez niezawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, co doprowadziło do naruszenia art. 15 K.p.a. i zaniechanie przez organ drugiej instancji ponownego rozstrzygnięcia sprawy, analizy argumentów skarżącej przedstawionych zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji jak i argumentów podniesionych po jego zakończeniu w złożonym odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jt. Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...) "daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895). Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna. Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności. Organ dokonał właściwej oceny stany faktycznego w sprawie w kontekście omawianych przesłanek, dokonując szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodzi. W odniesieniu do zarzutów skarżącej o istnienie w rozpatrywanym przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności podnieść należy, że jak słusznie organ wskazał przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały wskazane przez ustawodawcę w przepisach o ubezpieczeniu społecznym i w sytuacji skarżącej żadna z nich nie występuje. Jak trafnie zauważył organ, w dotychczas prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie stwierdzono jego bezskuteczności, tytuły egzekucyjne były cofane wyłącznie z uwagi na fakt skutecznego rozwiązania umów rachunków bankowych. Okoliczność taka nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji. Dodatkowo trafnie organ zauważył, że skarżąca jest osobą zarejestrowaną jako bezrobotna, co jest jednoznaczne z aktywnym poszukiwaniem zatrudnienia. Zważywszy na młody wiek skarżącej i jej wykształcenie, organ zasadnie przyjął, że istnieją podstawy do przyjęcia, że sytuacja ta ulegnie zmianie i warunki materialne skarżącej pozwolą na uregulowanie zaległości. Odnośnie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. o s.u.s, w ogóle nie stwierdzono w sprawie ich istnienia, czemu skarżąca nie przeczy. W nawiązaniu natomiast ustaleń organu poczynionych na gruncie przepisu art. 28 ust 3a s.u.s. wskazać należy, że norma ta przewiduje wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Analizując wystąpienie przesłanek na tle cytowanego przepisu organ słusznie nie dopatrzył się istnienia żadnej z nich, skarżąca bowiem nawet nie podjęła prób wykazania, aby któraś z wymienionych tam okoliczności zaistniała w badanym przypadku. Takie stanowisko organu Sąd uznał za prawidłowe i nie naruszające przepisów prawa. Na tle przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia bowiem, nawet w przypadku stwierdzenia występowania przesłanek tamże sformułowanych, organ może umorzyć należności, co oznacza, że nie jest do tego zobligowany. Argumentując przyczyny odmowy umorzenia w zaskarżonej decyzji, ZUS w wyczerpujący sposób wskazał i wyjaśnił przyczyny dla jakich podjął takie rozstrzygnięcie. Takie uzasadnienie organu odmowy uwzględnienia żądania strony nie może być w ocenie Sądu poczytane jako przejaw sprzeczności między ustaleniami organu, w zakresie spełnienia przesłanki do umorzenia, z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Wynika to po pierwsze z faktu, że umorzenie składek leży w sferze uznania administracyjnego, o czym mowa wyżej. Nadto zastosowanie instytucji umorzenia oznacza bezpowrotną, definitywną rezygnację Zakładu z należności. Wobec tego, skoro ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia zaś zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zasadne jest oczekiwanie przez Zakład na wynik wszczętego i niezakończonego dotąd postępowania egzekucyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do ważenia interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" - przedstawiona wyżej ocena organu w kontekście, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winna dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, nie jest wadliwa, mieści się w ramach dopuszczalnej wykładni oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891). Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, w tym w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków, kosztów utrzymania co znalazło stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca uczestniczyła w czynnościach procesowych, przedkładała dowody w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Stan faktyczny nie jest zatem sporny, odmienna jest tylko jego ocena przez organ i stronę skarżącą. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.