III SA/Wr 693/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2017 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 73 § 2, art. 74 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1251, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. – po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela tj. D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. S. z dnia [...] 2017 r. (nr [...]), którym organ egzekucyjny odmówił wierzycielowi wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających dokonanie ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec M. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej wymierzonej na podstawie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego, obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej wymierzonej na podstawie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Pismem z dnia 7 marca 2017 r. (uzupełnionym pismami z dnia 22 marca 2017 r. oraz 12 kwietnia 2017 r.) wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego z zapytaniem o przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego i wydanie uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających dokonanie ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego. Organ egzekucyjny w odpowiedzi wskazał, jakie czynności egzekucyjne i kiedy zostały dokonane i poinformował, że postanowieniem z dnia [...] 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. organ egzekucyjny odmówił wierzycielowi wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów, z których wynika dokonanie ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał treść art. 73 § 2 k.p.a., zgodnie z którym strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Podkreślił, że wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o udzielenie informacji o przebiegu postępowania egzekucyjnego, powołując jako podstawę prawną swego żądania przepis art. 36 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny udzielił natomiast wyczerpującej odpowiedzi wskazując, jaki środek egzekucyjny i kiedy został zastosowany (podał dokładne daty doręczeń poszczególnych zawiadomień o zajęciach dłużnikom zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu) oraz wskazał, które spośród zastosowanych środków egzekucyjnych były skuteczne. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., realizacja obowiązku wynikającego z przepisu art. 73 § 2 k.p.a. nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że nie w każdej sytuacji organ administracyjny będzie zobligowany do wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów. Okoliczności te są bowiem limitowane przesłanką wykazania ważnego interesu, o czym organ egzekucyjny pouczył wierzyciela. Organ zażaleniowy stwierdził, że wierzyciel nie wykazał ważnego interesu. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, podniesiony przez wierzyciela argument, zgodnie z którym "dokumenty mają stanowić dowody uprawniające dochodzenie należności po upływie pierwotnego terminu przedawnienia, zatem powinny mieć rangę oryginałów, aby wyeliminować ewentualne kwestionowanie przez zobowiązanego zasadności dochodzenia przez wierzyciela należności po upływie pierwotnego terminu przedawnienia", nie świadczy o wystąpieniu przesłanki ważnego interesu. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uwzględnienie wniosku o wydanie z akt sprawy uwierzytelnianych kopii dokumentów będzie możliwe dopiero po udowodnieniu przez wnioskodawcę istnienia po jego stronie ważnego interesu w pozyskaniu konkretnych kopii dokumentów, np. po wykazaniu, że wobec zobowiązanego toczy się już przed wierzycielem konkretne postępowanie i jedocześnie wykazanie, że uzyskanie kopii uwierzytelnionych dokumentów jest niezbędne do zakończenia tegoż postępowania. Dyrektor podkreślił, że mając na względzie fakt, iż wierzyciel uzasadnił swój wniosek tym, że ww. dokumenty mają stanowić dowód w postępowaniach, które mogą toczyć się w przyszłości, a nie w postępowaniach, które już zostały wszczęte, należy uznać, że nie wykazał ważnego interesu, czego konsekwencją był brak możliwości spełnienia powyższego żądania. Fakt, że wierzyciel wystąpił z żądaniem wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów w odniesieniu do szeregu postępowań egzekucyjnych (wierzyciel składał wcześniej identyczne wnioski) świadczy – zdaniem organu zażaleniowego o tym, że chęć uzyskania takich dokumentów nie jest uzasadniona ważnym interesem zaistniałym w konkretnej sprawie, lecz raczej przyjętą przez tego wierzyciela praktyką postępowania, tj. chęcią gromadzenia dokumentów, które hipotetycznie w przyszłości mogą się okazać wierzycielowi potrzebne. Odnosząc się do kwestii możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez stronę postępowania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że wierzyciel błędnie odczytał intencje organu, który na możliwość taką wskazał. Podkreślono, że z przepisu art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że organ administracyjny ma jedynie umożliwić stronie sporządzenie notatek i odpisów. W niniejszej sprawie wierzyciel wystąpił do organu o udzielenie mu informacji o przebiegu postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny odpowiedział wierzycielowi, podając wszystkie niezbędne informacje, które pozwalają ocenić, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, a jeśli tak, to w którym dniu. W skardze do Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: 1) art. 73 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie występuje ważny interes strony przemawiający za wydaniem z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających dokonanie ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia; 2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 i 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wydania wierzycielowi uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających dokonanie ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym powadzonym wobec zobowiązanego. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 74 § 2 k.p.a. wydany w związku z art. 73 k.p.a. Zgodnie art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast według art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona ma ponadto prawo żądać uwierzytelnienia sporządzonych odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile uzasadnione jest to jej ważnym interesem (art. 73 § 2 k.p.a.). Z powyższego przepisu wynika, że organ może wydać uwierzytelnione dokumenty sprawy po pierwsze stronie postępowania, a po drugie jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystać poza prowadzonym postępowaniem. Z tych względów, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 64/11). Również w doktrynie podkreśla się, że to czy interes jest ważny można ustalić dopiero po jego konkretyzacji, a sama chęć posiadania dokumentów uwierzytelnionych nie stwarza takiej możliwości (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 328). Podstawę do ustalenia, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem, stanowić będą na ogół dane uzyskane od strony postępowania. Przy czym żądanie musi być skonkretyzowane w stopniu umożliwiającym organom ocenę jego zasadności w realiach danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie przyjęły organy, wierzyciel nie wykazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego wierzyciel wskazał jedynie, że poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów dokonania ostatniej skutecznej czynności potwierdzającej przerwanie biegu terminu przedawnienia "mają stanowić dowody uprawniające dochodzenie należności po upływie pierwotnego terminu przedawnienia, zatem powinny mieć rangę oryginałów, aby wyeliminować ewentualne kwestionowanie przez zobowiązanego zasadności dochodzenia przez wierzyciela należności po upływie pierwotnego terminu przedawnienia". Dodatkowo podniósł, że posiadanie uwierzytelnionych kopii jest niezbędne do wywiązywania się z obowiązków nałożonych na wierzyciela przepisami prawa finansowego. Wskazać natomiast należy, że sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które tylko hipotetycznie mogą być przez nią wykorzystane w innym postępowaniu, nie jest przesłanką istnienia ważnego interesu. Strona występująca z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów powinna bowiem wskazać konkretne, a nie tylko ewentualne okoliczności przemawiające za koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów. Dodać także należy, że organ egzekucyjny udzielił wierzycielowi wyczerpującej informacji o przebiegu postepowania egzekucyjnego, w sposób pozwalający ocenić, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Ponadto nie ulega wątpliwości, że wierzycielowi przysługuje - stosownie do art. 73 § 1 k.p.a. - prawo wglądu w akta postępowania egzekucyjnego, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W konsekwencji zatem wierzyciel ma zapewnioną możliwość czynnego udziału w sprawie. Nie zasługiwał także na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy bowiem wnikliwie rozpoznały wniosek wierzyciela, ponadto organ egzekucyjny wzywał o jego doprecyzowanie i wyjaśnił potrzebę wykazania ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się do podniesionych w zażaleniu okoliczności i w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko, wbrew zarzutom skargi nie utożsamił w zaskarżonym postanowieniu interesu prawnego z interesem faktycznym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.