III SA/Wr 696/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody D. z dnia 12 października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania L. D.-N. wraz z synem z miejsca pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2006 r. T. D. wystąpił do Prezydenta W. o przemeldowanie córki L. D.-N. wraz z synem P. N. z lokalu przy ul K. [...] we W. do lokalu przy ul. K. [...] we W. Wnioskodawca oświadczył, że córka faktycznie mieszka w mieszkaniu przy ulicy K. [...] we W., natomiast do mieszkania przy ulicy K. [...] we W. przychodzi tylko prać i gotować. Pismem z dnia 12 czerwca 2006 r. organ pierwszej instancji zawiadomił zainteresowane strony o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania L. D.-N. wraz z synem z lokalu przy ul K. [...] i wezwał je do złożenia wyjaśnień. Przesłuchana do protokołu L. D.-N. oświadczyła, że nigdy nie wyprowadziła się z mieszkania przy ulicy K. [...] we W. W lokalu tym ma swoje ubrania, meble, książki i sprzęt gospodarstwa domowego. Pierze, gotuje i sprząta w tym lokalu. Korzysta z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Przesłuchany P. N. oświadczył, że od urodzenia mieszka z matką w lokalu przy ulicy K. [...] we W. Ma tam swoje rzeczy, sprzęt i tam mieści się jego centrum życiowe. W lokalu przy ulicy K. [...] śpią z matką tylko wtedy, gdy do dziadka przyjeżdża wujek. Kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komisariat Policji W.-K. potwierdziła fakt zamieszkiwania wyżej wymienionej i jej syna w mieszkaniu przy ulicy K. [...] we W. W piśmie z dnia 11 lipca 2006 r. stwierdzono, że podczas kontroli zastano L. D.-N. w domu. Oświadczyła, że jest współwłaścicielką tego mieszkania i jest w nim zameldowana ponad trzydzieści lat. W lokalu tym mieszka razem z synem i ojcem. Rozpytana sąsiadka na okoliczność zamieszkiwania wyżej wymienionej pod wskazanym adresem oświadczyła, że na co dzień widuje L. D.-N. Decyzją z dnia 5 września 2006 r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Działu w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego, odmówił wymeldowania L. D.-N. i jej syna P. N. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy K. [...] we W., uzasadniając rozstrzygnięcie nie wystąpieniem przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zdaniem organ pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło opuszczenie mieszkania za czym świadczą zeznania L. D.-N. i jej syna. W odwołaniu od powyższej decyzji, kwestionując zeznania córki i jej syna, T. D. podniósł, że składał prośbę o ich przemeldowanie, tj. o wymeldowanie z jednego mieszkania i jednoczesne zameldowanie do innego mieszkania, a nie o jedynie o wymeldowanie. Podniósł także, że jest współwłaścicielem mieszkania przy ul. K. [...] w 75% a córka jedynie w 25%. Jego zdaniem, jest sytuacją nienormalną, że mając własne mieszkanie córka jest zameldowana w jego mieszkaniu. Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia 12 października 2006 r. ([...]), Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast w sprawie, w trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano materiału dowodowego świadczącego o opuszczeniu przez L. D.-N. i jej syna miejsca pobytu stałego i dowodów potwierdzających fakt, iż wyżej wymienieni skoncentrowali swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Z akt sprawy wynika, że w spornym lokalu posiadają swoje rzeczy osobiste i meble. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że organ administracji w postępowaniu meldunkowym nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilno- prawnych, albowiem te podlegają jurysdykcji sądów powszechny. Decyzje w sprawach meldunkowych mają na celu jedynie usunięcie niezgodności stanu faktycznego z zapisami w ewidencji ludności. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że w obowiązujących przepisach prawnych nie ma pojęcia "przemeldowanie". Czynnościami z zakresu ewidencji ludności określonymi w ustawie są m.in. zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. W skardze T. D. podniósł, że organ odwoławczy pominął jego argumenty. W szczególności fakt, iż córka jest jedynie współwłaścicielem mieszkania w 25 %, że nie jest możliwe mieszkanie jej i syna w pokoju o powierzchni 9 m2, a także okoliczność, ze powinno się być zameldowanym we własnym mieszkaniu, a takie córka posiada. Skarżący podniósł także, że występował o przemeldowanie a nie wymeldowanie. Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym L. D.-N. oświadczyła, że jej syn P. N. osiągnął pełnoletniość w dniu 15 sierpnia 2006 r., a nie otrzymał decyzji organu drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowi stwierdzenie przez sąd: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Z akt wynika bowiem, iż P. N., który osiągnął pełnoletniość w dniu 15 sierpnia 2006 r., był traktowany jak jedna ze stron w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania z miejsca stałego pobytu w lokalu przy ul. K. [...], a zakończonym decyzją z dnia 5 września 2006 r. Natomiast organ drugiej instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze bez udziału P. N., o czym świadczy chociażby fakt jego pominięcia przy dokonywaniu doręczeń decyzji z dnia 12 października 2006 r. Z urzędu należy podnieść, iż w analizowanym postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono przyczyn pominięcia udziału P. N. w czynnościach związanych z rozpatrywaniem odwołania złożonego przez T. D. Przez udział w postępowaniu, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., należy rozumieć bowiem nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale także i w czynnościach decydujących, który jest realizowany przez doręczenie stronie decyzji. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy zatem rozumieć przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji, dotyczy to spraw, w których występuje wielość stron, gdy jednej ze stron nie doręczono decyzji. Niedopuszczenie strony do uczestnictwa w postępowaniu w sposób wyżej opisany oznacza pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji. Winno być więc kwalifikowane także w płaszczyźnie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 651 i n.). W takich przypadkach strona, w sprawie P. N., ma prawo żądać wznowienia postępowania. Stwierdzenie istnienia przesłanki do wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też nie. Sam więc fakt braku udziału P. N. w postępowaniu przed organem drugiej instancji bez jej winy stanowi dostateczny powód do jego wznowienia. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. decyzja lub postanowienie ulegają uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wypada zwrócić uwagę, iż cytowany przepis nie uzależnia konieczności uchylenia decyzji lub postanowienia od istotnego wpływu wymienionego uchybienia na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.