III SA/Wr 698/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z urzędu wpisu dotyczącego działalności gospodarczej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. , W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z tej opłaty. We wniosku złożonym w dniu 30 stycznia 2008 r. na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, iż nie osiąga dochodów i nie posiada aktywów o wysokim stopniu płynności. Dodał, iż posiada dom o pow. 300 m2 w W. (wystawiony do sprzedaży) i 1000 udziałów o wartości nominalnej 50 zł w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nie przynoszące mu jednak dochodu. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący – pomimo szczegółowego określenia przez referendarza sądowego w zarządzeniu z dnia 15 stycznia 2008 r. informacji jakie powinien przedstawić w swoim wniosku – ograniczył się jedynie do przedłożenia takich danych, które miały świadczyć o jego złej sytuacji materialnej i braku dochodów. Wnioskodawca nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie wyjaśnił z jakich środków się utrzymuje (z czyjej pomocy finansowej korzysta), skoro podaje we wniosku, że nie posiada żadnych dochodów; nie przedłożył żadnej dokumentacji finansowej dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej (C.); nie wyjaśnił dlaczego nie zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej, skoro działalność ta- według skarżącego- jest niedochodowa; nie przedłożył także wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym rachunków wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej); nie wyjaśnił jaka jest wartość znajdującego się w jego posiadaniu domu (położonego w W.) i dlaczego (mając na uwadze popyt na rynku nieruchomości) od kilku lat nie jest w stanie go zbyć, na jakim etapie jest sprzedaż domu i czy skarżący czerpał (czerpie) z tej nieruchomości korzyści np. poprzez wynajem pomieszczeń; wnioskodawca nie wyjaśnił również czyją własnością jest nieruchomość położona w W.; skarżący nie określił także w jakiej spółce posiada 1000 udziałów o wartości po 50 zł i dlaczego ich nie zbywa, zważywszy na przedstawianą jako tragiczną swoją sytuację materialną; nadto- wnioskodawca nie przedstawił struktury swoich wydatków i nie udokumentował ich wysokości. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydatków. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie (stosownie do czasu trwania postępowania w sprawie), bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Do oceny możliwości uiszczenia przez wnioskodawcę kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która posiada oszczędności czy dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzec jak w sentencji.