III SA/Wr 699/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi D. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zażalenia na postanowienie Zastępcy Burmistrza I. oddala skargę. II. przyznać adw. R.S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości gruntowej położonej w Gminie Trzebnica, oznaczonej geodezyjnie jako działki Nr [...] i [...], stanowiącej współwłasność D, M, M i J W, odmawiając jednocześnie wszczęcia takiego postępowania w stosunku do działki Nr [...] w N D. Zainteresowani zażalili się na to postanowienie (w części odmawiającej wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w odniesieniu do ostatnio wymienionej działki), a Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W stwierdziło niedopuszczalnego tego zażalenia, w postanowieniu z dnia [...] r. (Nr [...]). D i M W zakwestionowali postanowienie SKO w dwóch trybach: wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a ponadto – złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie ich zażalenia przez organ drugiej instancji, powołując się na art. 127 § 3 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z powołaniem art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. jako podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono istotę specyficznego środka zaskarżenia, przewidzianego w art. 127 § 3 k.p.a., konkludując, iż w sprawie nie mógł on mieć zastosowania. D i M W zaskarżyli postanowienie SKO we W z dnia [...] r. (Nr [...]) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi – pełnym ogólnych pretensji i inwektyw – nie podjęto w ogóle polemiki z kierunkiem rozstrzygnięcia podjętego przez organ. W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rola sądów administracyjnych jest specyficzna. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Sądy administracyjne nie załatwiają więc merytorycznie spraw administracyjnych (np. w rozpoznawanym przypadku – nie mogą dokonywać rozgraniczenia nieruchomości). W ich kompetencji mieści się wyłącznie ocena legalności konkretnego zaskarżonego aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie chodziło więc jedynie o ocenę zgodności z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W z dnia [...] r., Nr [...] (celowe podkreślenie składu orzekającego). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa przez organy administracji publicznej, jest on zobowiązany do wyeliminowania skontrolowanego aktu z obrotu prawnego, przy zastosowaniu jednego ze środków wymienionych w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a." Jeżeli jednak takich naruszeń brak, sąd oddala skargę na podstawie art. 151 tej samej ustawy. W świetle przedstawionych zasad kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów. Zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Gwarantami realizacji zasady dwuinstancyjności są przede wszystkim zwykłe środki zaskarżenia – odwołanie lub zażalenie – rozpatrywane w toku nadzoru instancyjnego przez organy wyższego stopnia (art. 17 k.p.a.). Trafnie podkreślił organ odwoławczy istotę specyficznego środka zaskarżenia przewidzianego w § 3 artykułu 127 k.p.a., w myśl którego: od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie przysługuje odwołanie, lecz – zastępczo – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez kolegium. Tylko zatem wtedy, gdy samorządowe kolegium odwoławcze wydaje orzeczenie jako organ pierwszej instancji, realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego służy właśnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, zamiast odwołania (lub zażalenia) do organu wyższego stopnia, ponieważ w strukturze organów administracji publicznej nie przewidziano organu wyższego stopnia (w rozumieniu art. 17 k.p.a.) względem samorządowych kolegiów odwoławczych. Słusznie w związku z tym skonkludowało w Kolegium w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia, że przepis art. 127 § 3 k.p.a. nie mógł mieć w ogóle zastosowania w tej akurat sprawie. SKO we W rozpatrzyło wszak już wcześniej zażalenie skarżących, w zwykłym trybie nadzoru instancyjnego. Samo procedowało więc wcześniej w sprawie jako organ wyższego stopnia, w stosunku do organu gminy, na którego postępowanie żalili się zainteresowani. W takiej sytuacji, wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zmierzał niejako do bezprawnego uruchomienia "trzeciej" już instancji, w toku badania tej samej kwestii w ramach postępowania administracyjnego. Tymczasem wcześniejsze postanowienie SKO z dnia [...] r. (Nr [...]) posiadało już walor rozstrzygnięcia ostatecznego. Jego legalność podlegała już zatem wyłącznie kontroli sądowej, której orzeczenie to zostało zresztą poddane. Godne wzmianki jest wreszcie i to, że gdyby Kolegium we W uwzględniło wniosek stron i ponownie rozpatrzyło sprawę, wcześniej już załatwioną własnym, ostatecznym postanowieniem, ewidentnie naruszyłoby zakaz przewidziany w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., który to przepis znajduje zastosowanie także do postanowień, z mocy jednoznacznego odesłania wynikającego z art. 126 k.p.a. Dotychczasowy wywód prowadzi do ostatecznej konkluzji, że zaskarżone postanowienie, stwierdzające – na podstawie art. 134 k.p.a. – niedopuszczalność wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., jest zgodne z prawem. W szczególności uwzględnia ono zasady określone we wszystkich wcześniej już przywołanych przepisach k.p.a. Z tych powodów skargę należało oddalić, kierując się dyspozycją wynikającą z art. 151 p.p.s.a. (punkt I wyroku). Orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje swoje uzasadnienie w przepisach § 2 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Za adekwatną do nakładu pracy pełnomocnika skarżącej D W Sąd przyjął przy tym kwotę 100 % stawki określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tegoż rozporządzenia.