III SA/Wr 7/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-06-08
Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która nabyła posiadanie gruntów rolnych od innych podmiotów, może skutecznie wstąpić do postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na zasadzie kontynuacji zobowiązania, jeśli poprzedni posiadacze gruntów stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania płatności i nie prowadzili faktycznej działalności rolniczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej była zasadna, ponieważ kolejne przeniesienia posiadania gruntów miały charakter stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Skoro poprzedni posiadacze gruntów nie prowadzili faktycznej działalności rolniczej i nie realizowali zobowiązania rolnośrodowiskowego, skarżąca spółka nie mogła być uznana za jego kontynuatora.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, powołując się na przejęcie posiadania gruntów od spółki B Sp. z o.o. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że poprzednie podmioty (C, D, E Sp. z o.o.) stworzyły sztuczne warunki do uzyskania dopłat, a spółka B Sp. z o.o. formalnie posiadała grunty przez krótki okres bez prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca spółka kwestionowała te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1438 ze zm.), Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...].06.2015r, nr [...], w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 dla podmiotu "A" sp. z o.o. w K. (dalej: strona, skarżąca).
Z ustaleń organów wynika, że w dniu [...] czerwca 2014r do Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w R. złożony został przez "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L. wniosek o przyznanie płatności obszarowej i rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarowano 17 działek ewidencyjnych położonych w województwie d., powiecie l., gmina S., obręby P. i W. Wnioskodawca zadeklarował na 12-tu działkach rolnych m.in. realizację: Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni łącznej wynoszącej 276,76 ha., na kwotę 124 564,04 zł. Do wniosku dołączono trzy wnioski na 2014r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych, następujących podmiotów deklarujących realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego od 15 marca 2009 roku, tj.:
- "C". z o.o. z siedzibą w L., wniosek obejmował 3 działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] położone w województwie d., powiecie l., gmina S., obręb P. i 2 działki ewidencyjne nr [...],[...] położone w województwie d., powiecie l., gmina S., obręb W., na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni łącznej wynoszącej 94,01 ha.
- "D" Sp. z o.o. z siedzibą w L., wniosek obejmował 6 działek ewidencyjnych nr: [...] położonych w województwie d., powiecie l., gmina S., obręb P.. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano 5 działek rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni łącznej wynoszącej 93,83 ha.
- "E" Sp z o.o. z siedzibą w L., wniosek obejmował 6 działek ewidencyjnych nr: [...],[...]położonych w województwie d., powiecie l., gmina S., obręb P.. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano 3 działki rolne, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni łącznej wynoszącej 88,92 ha.
Do powyższych wniosków załączono oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW na lata 2007-2013 przez "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L..
Jak ustalił organ na podstawie akt sprawy, "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L. uzyskała tytuł prawny do gruntów objętych wnioskiem na podstawie cesji umowy poddzierżawy, którą spółka ta zawarła w dniu [...] maja 2014r. z trzema spółkami: 1) "E" Sp. z o.o. z siedzibą w L., 2) "D" Sp. z o.o. z siedzibą w L., 3) "C" Sp. z o.o. z siedzibą w L.. W każdym przypadku strony umów zgodnie oświadczyły, że zbywca przenosi wszelkie prawa i obowiązki mu przysługujące z tytułu umowy poddzierżawy nieruchomości rolnej z dnia [...] marca 2010r. na nabywcę "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L.. Umowy miały charakter nieodpłatny. Zgodnie z treścią umów i protokołami z dnia [...] maja 2014r. , które stanowiły załącznik do umów, przekazanie nieruchomości objętych umowami nastąpiło w dniu [...] maja 2014r., tj. w dniu podpisania umowy cesji.
W dniu [...] sierpnia 2014r. wpłynął z kolei do organu I instancji wniosek "A" Sp. z o.o. z siedziba w K. o wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. (PROW 2007-2013) w związku z przeniesieniem posiadania w całości gruntów rolnych od "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L.. Do wniosku załączono m.in. "umowę o przejęciu zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW w ramach PROW 2007 – 2013 z dnia [...] czerwca 2014r. oraz protokół przekazania gruntów. Z treści załączonych dokumentów wynika, że w związku z wygaśnięciem umowy poddzierżawy gruntów rolnych "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L. przekazała grunty rolne podmiotowi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K.. We wniosku jako przekazujący występuje podmiot "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L., a jako przejmujący podmiot "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K., do wniosku załączono oświadczenie przejmującego o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW na lata 2007-2013 (formularz [...]). Wniosek obejmuje wszystkie działki przejęte wcześniej przez "B" Sp. z o.o. w L..
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji odmówił skarżącej spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2014 r.
W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę na fakt, że w 2014r. nastąpiło dwukrotne przeniesienie tytułu prawnego do posiadania gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. - najpierw trzy spółki: "C" Sp. z o.o. z siedzibą w L., "E" Sp. z o.o. z siedzibą w L., "D" Sp. z o.o. siedzibą w L. przekazały grunty "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L., która to spółka następnie w dniu [...] czerwca 2014 r. przekazała posiadanie gruntów skarżącej spółce "A" Sp. z o.o. Umowy, na podstawie których utworzono trzy spółki: "C" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o. zostały podpisane w tym samym dniu tj. [...] lutego 2010 r. w jednej kancelarii notarialnej, wszystkie spółki posiadały ten sam adres siedziby, we wszystkich te same osoby ( T. B., M. P.) występowały - zamiennie – w funkcji członka zarządu lub pełnomocnika. Ponadto we wszystkich ww. spółkach wspólnikiem posiadającym 99 udziałów jest skarżąca spółka. Kapitał zakładowy tych spółek wynosił 5000 zł. Od 2010 r. ww. nowopowstałe spółki występowały o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności rolnośrodowiskowej na grunty rolne o powierzchni ok. 100 ha każda, na które do 2009 r. o płatności występowała i otrzymywała skarżąca spółka.
Następnie organ wskazał, że spółki wskazane wyżej wykonywały zabiegi agrotechniczne za pośrednictwem podmiotu "F" Sp. z o.o., która ma także siedzibę przy ul. S., [...]w W.. Usługi wykonywane były na podstawie umów o świadczeniu usług koszenia zawartych w dniu [...] maja 2013r. Dodatkowo spółki współpracowały na podstawie umów o współpracy i zarządzaniu gospodarstwem zawartych w dniu [...] czerwca 201 Or. z "G" Sp. z o.o., która również ma siedzibę ul. S, [...] W. (reprezentowana przez Członków Zarządu M. P. oraz T.B.). Sprawozdania finansowe spółek sporządzane były przez Panią L.W.. Wyrokiem z 15 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia 20 listopada 2014r.
Konkludując organ stwierdził, że jedynym celem utrzymania spółek kapitanowych prawa handlowego "C" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o. było pobieranie dopłat do gruntów rolnych, w tym rolnośrodowiskowych, w wyższej wysokości, niż gdyby wniosek o płatność złożył jeden podmiot. To zaś prowadziło do wniosku, że spółki "C" Sp. z o.o., "E" Sp. z o.o. i "D" Sp. z o.o nie realizowały przyjętego na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie otrzymały płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., a zatem nie mogło nastąpić skuteczne przejęcie tego zobowiązania przez inny podmiot. W ocenie organu ponadto, "B" sp. z o.o. nie jest producentem rolnym w rozumieniu przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a stwierdzone powiązania organizacyjne i personalne pomiędzy stronami umowy cesji z dnia [...] maja n2014 r. i umowy przeniesienia zobowiązań rolnośrodowiskowych z dnia [...] czerwca 2014 r., na podstawie których ta spółka uzyskała prawo posiadania gruntów i wystąpiła o przyznanie płatności, cechuje również stworzenie sztucznych warunków w celu pozyskania płatności.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i po przeprowadzeniu dowodów wydanie decyzji co do istoty sprawy tj. przyznanie Spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2014 roku, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podniosła zarzuty naruszenia:
- § 2, 29 ust. 2 i 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13.03.2013 r. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki przyznania Spółce płatności rolnośrodowiskowej,
- art. 25 ust. 2 z dnia 07.03.2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW poprzez uznanie, że wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej,
- art. 4 ust. 8 rozporządzenia KE nr 65/2011 poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze sztucznymi warunkami.
W uzasadnieniu złożonego pisma odwołująca zakwestionowała poczynione przez organ ustalenia, jak i również zarzuca brak stosownych ustaleń niezbędnych dla zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podtrzymano stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreślono, że przekazanie gruntów na rzecz spółki "B" sp. z o.o. nastąpiło od podmiotów, które faktycznie nie prowadziły działalności rolniczej i stworzyły sztuczne warunki do uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję. Z ustaleń organu wynikało ponadto, że "B" sp. z o.o. także nie prowadziła na tych gruntach żadnej działalności rolniczej. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, że podmiot ten tylko formalnie posiadał działki przez okres 25 dni kalendarzowych, na których nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych. Dlatego też za sztuczne i pozorne w zakresie faktycznego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu cytowanego rozporządzenia uznać należy dalsze przekazywane całości gruntów na rzecz podmiotu "A" sp. z o.o., która była dzierżawcą tychże działek na mocy zawartej w dniu [...].02.1996 roku umowy dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy we W. Jak wynika bowiem z akt sprawy przekazanie gruntów dnia 25.06.2014 roku na rzecz "A" sp. z o.o. nie było spowodowane prowadzeniem na tychże gruntach działalności rolniczej przez podmiot przejmujący. Działanie to było ukierunkowane jedynie na ponowne formalne objęcie gruntów we władanie, bowiem "A" sp. z o.o. jako pierwotnemu dzierżawcy gruntów przysługiwało pierwszeństwo w ich nabyciu od Skarbu Państwa. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty jednoznacznie potwierdzają, iż ponowne przekazanie gruntów na rzecz skarżącej spółki spowodowane było zamiarem nabycia gruntów od Skarbu Państwa. W ocenie Dyrektora OR ARiMR we W. takiego działania (tj. zawierania umów cesji i aneksów) ukierunkowanych jedynie na realizację pierwszeństwa nabycia gruntów będących w zasobie Skarbu Państwa nie można utożsamiać z faktycznym prowadzeniem działalności rolniczej.
Przedstawione powyżej mechanizmy zawierania umów (tj. umów poddzierżawy, cesji stosownych aneksów) doprowadziły w konsekwencji do tego, iż te same grunty przejęte od podmiotów, które stworzyły sztuczne warunki do uzyskania pomocy finansowej, w tym samym roku kalendarzowym zostały wykorzystane przez dwa podmioty tj. "B" sp. z o.o. i "A" sp. z o.o. do uzyskania pomocy finansowej (tj. płatności bezpośredniej i rolnośrodowiskowej), które faktycznie nie prowadziły działalności rolniczej. Mianowicie podmiot "B" sp. z o.o. zawierając w dniu [...] maja 2014 roku umowy cesji stworzył sobie niejako warunki do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, gdzie jedną z niezbędnych przesłanek umożliwiających uzyskanie pomocy finansowej jest posiadanie gruntów rolnych na dzień [...] maja roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach).
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że w dniu [...] maja 2014 roku, a więc przed podjęciem działań polegających na przekazaniu nowoutworzonemu podmiotowi "B" sp. z o.o. gruntów, zapadły pierwsze wyroki w sprawie dotyczącej płatności za rok 2013 r., (sygn. akt III SA/Wr 924/14, z dnia 15 maja 2015 roku oraz sygn. akt III SA/Wr 50/15 ), gdzie Sąd całkowicie podzielił stanowisko prezentowane przez organy ARiMR co do stworzenia przez "D" sp. z o.o., "C" sp. z o.o., "E" sp. z o.o. sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zdaniem organu odwoławczego wskazane podmioty mając na uwadze w/w rozstrzygnięcia za rok 2013 przekazały w dniu [...] maja 2014 r. grunty na rzecz nowego podmiotu "B" sp. z o.o., bowiem przy niezmienionym stanie faktycznym nie otrzymałyby płatności również w roku 2014. Z kolei przeniesienie tych samych gruntów w dniu [...] czerwca 2014 roku na rzecz skarżącej umożliwiło temu podmiotowi złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, wobec tego , że rozporządzenie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie wymaga spełnienia przesłanki posiadania gruntów na dzień 31 maja danego roku kalendarzowego, a zarazem skorzystanie z pierwszeństwa w nabyciu tychże nieruchomości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19.10.1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1014).
W skardze do tutejszego Sądu strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 75 kpa poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą toku postępowania administracyjnego i uznanie, że okoliczności sprawy zostały już w sposób dostateczny dokumentami,
- art. 80 kpa poprzez uznanie za udowodnione, iż spółka "B" sp. z o.o. r. gruntów rolnych, nie prowadzi działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności gruntach, podczas gdy doszło na podstawie aneksów do umów cesji do faktycznego objęcia w posiadanie gruntów
- art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji pozbawionego odniesienia do wszystkich dokumentów przedłożonych przez skarżącą, w szczególności do korespondencji Agencji Nieruchomości Rolnych ze spółką "A" sp. z o.o.,
- § 2, 29 ust. 2 i 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 n a roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", poprzez uznanie, ze spółka nie spełniła przesłanek do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014,
- art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez uznanie, iż skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami tego systemu.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli poddana kontroli Sądu decyzja okaże się zgodna z prawem, prawodawca nakazuje skargę oddalić, stosownie do dyspozycji art. 151 tej samej ustawy.
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanym przypadku sprowadza się do tego, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwarzał podstawy do przyjęcia, iż w sprawie zaistniały podstawy do wstąpienia przez skarżącą w prawa podmiotu występującego uprzednio o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. w związku z przeniesieniem posiadania gruntów, na których miało być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zdaniem organu, przejęcie prawa do płatności w związku z kontynuacją realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez przejmującego grunty – skarżącą spółkę – nie było dopuszczalne, bowiem nie można w tym przypadku mówić o kontynuacji, skoro podmioty posiadające te grunty uprzednio nie otrzymały płatności rolnośrodowiskowych w związku z tym, że dopuściły się - podobnie jak obecnie strona skarżąca - stworzenia sztucznych warunków, wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji płatności. Zdaniem skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do wyprowadzenia takich wniosków. W szczególności sama okoliczność istnienia powiązań o charakterze kapitałowym, osobowym i organizacyjnym pomiędzy spółkami: 1) "E" Sp. z o.o. z siedzibą w L., 2) "D" Sp. z o.o. z siedzibą w L., 3) "C" Sp. z o.o. z siedzibą w L. nie mogła przesądzać o stworzeniu "sztucznych warunków do otrzymania płatności", podobnie jak fakt, że podmiotom tym odmówiono przyznania płatności.
W ocenie składu orzekającego, analiza dokumentacji sprawy, w tym okoliczności, które na podstawie dokumentów przyjęły za podstawę orzekania organy, prowadzi do wniosku, że zasadnie odmówiono skarżącej spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej na zasadzie kontynuacji realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Tryb i warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.). Na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przyznania płatności rolno środowiskowej, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolno środowiskowej.
Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL z 2011r., Nr 25, poz. 8 ze zm.), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Na podstawie z kolei art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL z 1995r., Nr 312, poz. 1 ze zm.), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Jednocześnie zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, w okresie od dnia złożenia tego wniosku do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności nowy posiadacz tych gruntów lub stada może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika. Nowy posiadacz gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez rolnika (ust. 2 powołanego przepisu). Zgodnie z ust. 5 pkt 1 powołanego przepisu, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada dołącza umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji. Wniosek, o którym mowa w ust. 2. nowy posiadacz gruntów lub stada składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej przez rolnika (ust. 7 powołanego przepisu).
Z powyższych regulacji wynika, że w przypadku wstąpienia do postępowania w sprawie przyznania płatności nowego posiadacza gruntów w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności, kluczową kwestią pozostaje kontynuacja realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego na tych gruntach. Płatność za kolejne lata przysługuje bowiem tylko wówczas, gdy zobowiązanie rolno środowiskowe jest realizowane przez cały 5-letni okres – a więc zarówno przez poprzedniego posiadacza gruntów, jak i podmiot przejmujący posiadanie. Rację ma więc organ w niniejszej sprawie uznając, że był zobowiązany nie tylko zbadać, czy doszło do przeniesienia posiadania i spełnienia warunków formalnych, o jakich mowa w § 29 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ale także, czy podmiot poprzednio posiadający grunty faktycznie realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w związku z którym złożono wniosek o przyznanie płatności. Zdaniem Sądu, ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym prowadzą do wniosku, że nie został w rozpoznawanej sprawie spełniony warunek realizacji przez poprzedniego posiadacza gruntów zobowiązania rolnośrodowiskowego, w związku z którym złożono wniosek o przyznanie płatności na 2014 r.
W sprawie bezspornie wykazano następujące okoliczności:
- do 2009 r. wszystkie grunty, które obecnie były deklarowane do płatności przez trzy podmioty: "E" Sp. z o.o., "D" Sp. z o.o., "C" Sp. z o.o. obejmował swoim wnioskiem pomocowym wyłącznie jeden podmiot – "A" Sp. z o.o.;
- w dniu [...] lutego 2010 r., w tej samej, w. kancelarii notarialnej zostały zawarte trzy umowy spółek kapitałowych ("C" Sp. z o.o.: "D" Sp. z o.o. oraz "E" Sp. z o.o. – skarżąca w niniejszej sprawie), przy czym skarżąca spółka posiada we wszystkich pozostałych, dopiero co wymienionych, nowoutworzonych spółkach taką samą wielkość udziałów (99 %!);
- spółki powstałe w 2010 r. zostały zarejestrowane w KRS w zbliżonym, nieco przekraczającym miesiąc, przedziale czasowym ([...] i [...] kwietnia oraz [...] maja 2010 r.);
- w umowach, o których mowa, identycznie został określony przedmiot działalności każdej z nowopowstałych spółek;
- wszystkie trzy spółki powstałe w 2010 r. posiadają siedzibę pod tym samym adresem;
- każda ze spółek, które powstały w 2010 r. (w tym skarżąca) zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. tereny o podobnym areale, położone w bezpośrednim sąsiedztwie, przy braku naturalnych granic między grantami objętymi wnioskiem każdej ze spółek;
- wszystkie trzy spółki powiązane są również personalnie przez to, że te same osoby fizyczne występują bądź to jako wspólnicy, bądź członkowie zarządu (bądź w obu tych rolach łącznie) w co najmniej dwóch z trzech spółek;
- te same osoby są również wspólnikami te same osoby są również wspólnikami innych spółek ("F" Sp. z o.o oraz "G"), z którymi ww. spółki zawierały umowy zlecając usługi koszenia gruntów i zbioru masy zielonej;
- na podstawie cesji umowy poddzierżawy z dnia dniu [...] maja 2014r. "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L. uzyskała tytuł prawny do gruntów objętych wnioskiem, grunty te posiadała przez 25 dni i nie wykonywała w tym czasie żadnych czynności związanych z prowadzeniem na nich działalności rolniczej;
- 25 czerwca 2014 r. "B" sp. z o.o. zawarła z "D" sp. z o.o., "C" sp. z o.o. i "E" sp. z o.o. aneksy do cesji umów poddzierżawy, mocą których postanowiono rozwiązać umowy cesji ze skutkiem na dzień [...] czerwca 2014 r., a w konsekwencji grunty będące przedmiotem umów cesji postanowiono zwrócić na rzecz pierwotnego dzierżawcy tj. skarżącej spółki "A" sp. z o.o.
W przekonaniu sądu zgodzić się trzeba z organem, że sekwencja zdarzeń opisanych w decyzji oraz okoliczności stworzenia ww. spółek-córek skarżącej spółki i istniejące między tymi podmiotami powiązania osobowe, kapitałowe i organizacyjne, wskazują na to, że w istocie dokonano najpierw w 2010 r. podziału jednego dużego gospodarstwa, którym pierwotnie dysponowała skarżąca spółka (i zgłaszała do płatności) na trzy mniejsze gospodarstwa, zgłoszone osobno do tego samego rodzaju płatności w 2013 r. – celem uzyskania w sumie wyższej płatności. W związku z wszczęciem przez organ postępowań w stosunku do ww. spółek-córek i ustaleniem w wydanych w tych postępowaniach decyzjach, że podział ten miał charakter sztuczny, a żadna z tych spółek nie prowadziła na posiadanych formalnie gruntach samodzielnie działalności rolniczej zakwestionowano prawo tych podmiotów do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych. Kolejny posiadacz gruntów – "B" sp. z o.o. również nie dokonywał na nich żadnych zabiegów agrotechnicznych, a jego posiadanie ograniczyło się do 25 dni, po których grunty wróciły do pierwotnego ich posiadacza tj. skarżącej spółki. Trudno w tej sytuacji nie podzielić wniosku organu, że zawarcie w dniu 31 maja 2014 r. trzech umów cesji poddzierżawy z "B" sp. z o.o., spowodowane było zasadniczo próbą uniknięcia kolejnego zarzutu organu stwarzania sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, poprzez rozproszenie gruntów pomiędzy trzy pozornie niezależne podmioty, zaś przekazanie tych gruntów następnie skarżącej spółce nie miało na celu kontynuowania prowadzonej na nich przez poprzednika działalności rolniczej, ale ponowne formalne objęcie gruntów we władanie przez pierwotnego dzierżawcę gruntów, któremu przysługiwało pierwszeństwo w ich nabyciu od Skarbu Państwa.
Przedstawiona w decyzji, i nie kwestionowana przez stronę, chronologia wydarzeń oraz ustalenia co do okoliczności powstania podmiotów "D" sp. z o.o., "C" sp. z o.o. oraz "E" sp. z o.o. i istniejące między powiązania uzasadniają zatem przyjęcie, że kolejne przeniesienia posiadania gruntów zgłoszonych do płatności miały charakter stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję, co stanowiło naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Rady (UE) nr 65/2011. Wbrew przy tym zarzutom skargi, podstawą odmowy przyznania płatności skarżącej spółce w niniejszej sprawie nie był sam fakt, że ww. spółkom córkom odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r., ale stwierdzenie że spółki te stworzyły sztuczne warunki do przyznania płatności, podczas gdy nie prowadziły faktycznie działalności rolniczej, a przez to nie realizowały zobowiązania rolnośrodowiskowego. Kontynuatorem zobowiązania rolno środowiskowego nie była zatem ani "B" sp. z o.o., ani tym bardziej skarżąca spółka. Tym samym bezzasadne należało uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie było również podstaw do uwzględnienia zgłoszonych wniosków dowodowych, skoro nie mogły one poważyć powyższych okoliczności.
Sąd nie podzielił także zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Podniesione w decyzji okoliczności stanowiące podstawę jej wydania zostały ustalone na podstawie dokumentów i nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę, a wnioski organu znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Na koniec należy zauważyć, że w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności złożonych przez podmioty "C" Sp. z o.o. z siedzibą w L., "E" Sp. z o.o. z siedzibą w L., "D" Sp. z o.o. wydane zostały decyzje odmawiające przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2013 r., a skargi wniesione w tych sprawach zostały oddalone wyrokami tutejszego sądu z dnia 15 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 50/15 i z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 924/14 i III SA/Wr 925/14. W wyrokach tych Sąd jednoznacznie potwierdził prawidłowość oceny organów, iż ww. spółki dopuściły się sztucznego stworzenia warunków, celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem danego wsparcia , w tym w szczególności, że na posiadanych gruntach nie prowadziły żadnej rzeczywistej działalności rolnej. Skoro zatem podmioty posiadające wskazane we wniosku skarżącej spółki grunty nie prowadziły na nich działalności rolniczej i nie realizowały na nich zobowiązania rolnośrodowiskowego, to nie można mówić obecnie o kontynuacji tego zobowiązania przez skarżącą spółkę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd , na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło