III SA/Wr 703/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W sprawie T. K., skarżąca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, męża i syna. Wskazała, że źródłem ich utrzymania jest renta jej męża w kwocie 595 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad fakty wcześniej oświadczone we wniosku, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącej zostało w dniu 14 maja 2012 r. umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Skarżąca, jej mąż oraz syn zostali zaliczeni do osób niepełnosprawnych. Z urzędu wskazać należy, iż postanowienie z dnia 17 maja 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu (sygn. akt III SA/Wr 603/10) przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1) lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi T. K. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazaną w powołanym przepisie art. 239 pkt 1) lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W odniesieniu do wniosku o ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu, na uwagę zasługuje przede wszystkim art.262 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa i materialna skarżącej świadczy o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawia za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Skarżąca z powodu stanu zdrowia członków swojej rodziny ponosi dodatkowe koszty jej utrzymania, które uniemożliwiają jej ponoszenie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie ma również fakt, iż sytuacja materialna i życiowa skarżącej nie uległa poprawie w porównaniu ze stanem ustalonym w wyżej wskazanym postanowieniu referendarskim z dnia 17 maja 2011 r. (sygn. akt III SA/Wr 603/10). Wniosek ten potwierdza również stwierdzona przez Komornika Sądowego bezskuteczność prowadzonej wobec skarżącej egzekucji. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak sentencji.