III SA/Wr 703/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 703/13 postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniósł, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i nieletnią córką. Jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m² , działki o pow. [...] m², garażu o pow. [...] m² , autobusu o wartości [...] zł oraz samochodu osobowego o wartości [...] zł. Dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł. Skarżący wskazał nadto, że pozyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł., zaś jego żona pozyskuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł. Od postanowienia referendarza skarżący wywiódł sprzeciw, do którego załączył następujące dokumenty: księgę przychodów i rozchodów – sumy 2014, zaświadczenie o zarobkach S. D. (średnia z całego roku [...] zł), zeznanie S. D. za 2012 r., deklarację VAT -7 za styczeń i luty 2014 r., zeznanie podatkowe PIT 36 za 2012 r., informację o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2012 r., wyciągi bankowe. W sprzeciwie podkreślił, że aktualnie jego działalność gospodarcza przynosi straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.p.s.a. - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawiane dokumenty powinny bezsprzecznie wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do uwzględnienia złożonego wniosku. Tymczasem zgromadzone materiały dają obraz takiej sytuacji majątkowej skarżącego, która w ocenie Sądu nie kwalifikuje się do przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący prowadzi bowiem wspólne gospodarstwo z żoną i nieletnią córką. Żona pozyskuje stałe wynagrodzenie z pracy w Ośrodku Pomocy Społecznej w średniej wysokości miesięcznej [...] zł (a nie jak uprzednio wskazał skarżący w kwocie [...] (brutto)). Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m², działki o pow. [...] m², garażu o pow. [...] m² , autobusu o wartości [...] zł oraz samochodu osobowego o wartości [...] zł. Skarżący dysponuje nadto oszczędnościami w kwocie [...] zł. Zatem niepozyskiwanie przez skarżącego stałych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej – w jego aktualnej sytuacji finansowej, w której nie tylko nie jest zadłużony, lecz posiada jeszcze oszczędności w wysokości [...] zł – nie może przesądzać o konieczności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 ustawy procesowej, podstaw do przyznania jej prawa pomocy i wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów, orzekł jak w sentencji.