III SA/Wr 71/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi Z.L., H. i Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania G. B. I. oddala skargę; II. przyznaje r. pr. A. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu koszty postępowania w kwocie 313,35 zł (trzysta trzynaście i 35/100 złotego). Postępowanie w sprawie anulowania materialno-technicznej czynności zameldowania G. B. w lokalu Nr [...] w O. W. zostało wszczęte wnioskiem Z. L. oraz H. i Z. K. z dnia [...]., właścicieli - odpowiednio - lokali Nr [...]i Nr [...] oraz współwłaścicieli części wspólnych tegoż budynku. Z pisma Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta i Gminy w G. z dnia [...] (Nr [...]) wynika, że G. B. był zameldowany na pobyt stały pod wspomnianym adresem od dnia [...]. do dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] - wydaną z upoważnienia Burmistrza G. - organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ wnioskodawcy nie posiadają procesowej legitymacji stron. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców, Wojewoda utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie, umarzając jednocześnie postępowanie odwoławcze (decyzja opisana w osnowie niniejszego wyroku). W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 28 k.p.a., definiującego pojęcie strony postępowania. Na kanwie tego przepisu Wojewoda wywiódł, że w sprawach meldunkowych legitymację do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie posiada osoba mająca prawo do lokalu lub prawo do dysponowania lokalem, czyli jego właściciel, wynajmujący, najemca oraz osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu. Zainteresowani powinni przy tym wykazać przysługujący im tytuł. Jeśli natomiast ustalony zostanie brak legitymacji wnioskodawcy, wszczęte postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji podniósł, że akta sprawy nie zawierają żadnych dowodów, które potwierdzałyby prawo współwłaścicieli budynku Nr [...] w O. W. do strychu, na którym urządzony został lokal Nr 4a, w związku z czym zasadne było umorzenie postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. L. oraz H. i Z. K., zakwestionowali zasadność umorzenia postępowania przez organy administracji meldunkowej. Skarżący opisali stan budynku w czasie, gdy wykupili na własność swoje lokale. Zameldowanie G. B. określili jako fikcyjne, ponieważ na strychu nie było wówczas lokalu. Samo zameldowanie miało - w ich ocenie - służyć fałszywemu stwierdzeniu, że lokal taki istnieje, w celu jego sprzedaży. Stronom skarżącym chodzi właśnie o anulowanie fikcyjnego zameldowania. Interesu prawnego w sprawie upatrują natomiast skarżący w tym, że zameldowanie będące przedmiotem sporu nastąpiło z naruszeniem ich uprawnień do wspólnego strychu i suszarni, które zostały zlikwidowane. W skardze wyrażono też zapatrywanie, iż nawet gdyby przyjąć brak legitymacji wnioskodawców, zameldowanie powinno być anulowane w interesie społecznym, z dwóch powodów. Po pierwsze, dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia (urządzenie na strychu mieszkania pozbawia dostępu do urządzeń kominowych). Po drugie, w interesie społecznym leży zgodność zapisów w ewidencji ludności ze stanem faktycznym. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - skrótowo - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy istnienia (jak przyjęły organy) lub braku (jak twierdzą strony skarżące) przyczyn umorzenia postępowania wszczętego żądaniem stron anulowania materialno-technicznej czynności zameldowania G. B. w spornym lokalu na pobyt stały. W ocenie organów meldunkowych, okoliczność taką stanowi brak możliwości przypisania wnioskodawcom statusu stron, skoro nie wykazali oni żadnego tytułu prawnego do lokalu, w którym nastąpiło kwestionowanie zameldowanie. Skarżący starają się podważyć taką ocenę twierdzeniem, że skoro lokal został urządzony nielegalnie, z pierwotnego pomieszczenia strychu i suszarni, służącego zaspokajaniu potrzeb wszystkich mieszkańców budynku Nr [...] w O. W., to jako właściciele lokali mieszkalnych Nr [...] i Nr [...] byli jednocześnie współwłaścicielami części wspólnych tegoż budynku, w tym również wspomnianego pomieszczenia strychu (suszarni). Posiadali więc tytuł prawny do tego pomieszczenia, w jego pierwotnym przeznaczeniu. Takiego rozumowania skarżących nie można podzielić. Rozpoznawana przez Sąd sprawa dotyczy wyłącznie kwestii meldunkowej (a więc zagadnienia o charakterze czysto ewidencyjnym). W ramach kognicji organów (i sądów administracyjnych) w tego rodzaju sprawach nie mieści się natomiast w ogóle dokonywanie ocen prawidłowości wyodrębnienia lokalu, w którym nastąpiło zameldowanie, kwestionowane w późniejszym czasie, ani - tym bardziej - kolejne czynności dotyczące tego lokalu, w tym dysponowanie nim przez określony podmiot, w drodze czynności prawnych regulowanych przepisami prawa cywilnego. W sprawie jest natomiast bezsporne, że lokal Nr [...] został trwale wyodrębniony, czego dowodzi nie tylko fakt dokonania w nim zameldowania kwestionowanego w niniejszej sprawie, ale także dalszy cywilnoprawny obrót tym lokalem, w którym aktualnie, co przyznają sami skarżący, mieszkają i są zameldowane inne osoby. W tym kontekście - zważywszy dodatkowo, że czynności prawne dotyczące spornego lokalu nie zostały wyeliminowane z obrotu przez ewentualne stwierdzenie ich nieważności (co mieści się w zakresie kompetencji sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych) - organy meldunkowe były uprawnione do twierdzenia o braku (aktualnie) u wnioskodawców tytułu prawnego do lokalu Nr 4[...], a w konsekwencji - o niemożliwości przyjęcia, że posiadają oni przymiot strony w sprawie o anulowanie zameldowania dokonanego onegdaj w tym lokalu, zwłaszcza w świetle rozwiązań przyjętych w art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst - Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przepisy te nakładają mianowicie obowiązek potwierdzenia faktu pobytu lub opuszczenia lokalu zameldowania między innymi na właścicieli budynków i na inne podmioty dysponujące prawem do tego lokalu. Wykazanie po stronie wnioskodawców braku statusu strony postępowania obligowało z kolei organ administracji do umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego, zgodnie z poglądem utrwalonym już w judykaturze (por. np.: tezę 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., V SA 3379/03 oraz 4 tezę wyroku NSA z dnia 13 września 1999 r., IV SA 39/99). Zniesienie postępowania wszczętego wnioskiem skarżących, poprzez jego umorzenie, miało jeszcze jedną uzasadnioną podstawę. Uszło bowiem uwagi - zarówno organów, jak i skarżących - iż żądanie dotyczyło materialno-technicznej czynności zameldowania, która to czynność została już wcześniej wyeliminowana z obrotu. G. B. był bowiem zameldowany w spornym lokalu jedynie do dnia [...] kiedy to nastąpiło jego wymeldowanie. Bezprzedmiotowe byłoby zatem niejako "ponowne" anulowanie czynności, której konsekwencje zostały już wcześniej usunięte. Skład orzekający Sądu dopatrzył się co prawda wewnętrznej, logicznej sprzeczności w orzeczeniu organu odwoławczego, który utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję, umarzając jednocześnie postępowanie odwoławcze, jednak - w ocenie Sądu - takiemu uchybieniu o charakterze procesowym nie można przypisać wagi uchybienia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda rozpatrzył wszak bowiem merytorycznie wniesione do tego organu odwołanie, dokonując w konsekwencji prawidłowej oceny sprawy w kontekście art. 105 § 1 k.p.a., co wykazano w dotychczasowych wywodach niniejszego uzasadnienia. Z wszystkich przedstawionych powodów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt I wyroku). Koszty, o których mowa w pkt. II wyroku, przyznano natomiast na podstawie § 15 i § 16 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przyznana kwota obejmuje zarówno koszty udzielonej, a nie opłaconej pomocy, jak i wszystkie wydatki szczegółowo wykazane przez pełnomocnika skarżących na rozprawie.