III SA/Wr 710/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA - Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Cz. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia [...] Nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane; Postępowanie w sprawie wymeldowania Cz. G. z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek M. B. - właściciela lokalu, który swoje żądanie uzasadnił tym, że Cz. G. nie mieszka w miejscu pobytu stałego od co najmniej 3 lat. W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchano w charakterze świadka Z. B. - ojca wnioskodawcy, który oświadczył, że mieszkanie, które nabył jego syn jest od co najmniej 3 lat puste, poprzednia właścicielka mieszkania przebywa za granicą, a jej ojciec wyprowadził się i nikt nie zna jego miejsca pobytu. Cz. G. podał natomiast, że ze względu na stan zdrowia czasowo przebywa u siostry w Ł., jednakże często przyjeżdża do W. Fakt niezamieszkiwania skarżącego od 5 lat w przedmiotowym lokalu został stwierdzony przez Komisariat Policji W. - P. P. Decyzją Prezydenta W. z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzeczono o wymeldowaniu Cz. G. z lokalu przy ul. G. [...] we W., uzasadniając to tym, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podał, że nie opuścił lokalu przy ul. G. [...] we W. Podniósł, że jak dotąd regularnie opłacał należności związane z eksploatacją mieszkania. Wniósł także o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków. W toku postępowania odwoławczego przesłuchano świadków: Cz. A., E. A., K. S., I. K. i M. Łukaszewicza. Cz. A. i E. A. oświadczyli, że skarżący od około 1,5 roku choruje. Po śmierci żony (tj. około 6 lat temu) wyjechał do siostry do Ł. Do przedmiotowego lokalu przyjeżdża około 2-3 razy w roku i przebywa w nim po kilka dni, nie zawsze nocuje. K. S. (pełnomocnik poprzedniego właściciela lokalu - I. G.) oświadczył, że Cz. G. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od ok. 2000 r. - po śmierci żony wyjechał do siostry do Ł. W czasie nieobecności skarżącego mieszkanie stało puste. Skarżący dysponował kompletem kluczy do lokalu i nie miał utrudnionego do niego dostępu. Siostra skarżącego - I. K. podała natomiast, że skarżący w związku ze swoim stanem zdrowia przebywa u niej w Ł. czasowo od około roku. Podniosła, że wraz z Cz. G. przyjeżdżała do W. na kilka dni około 5 razy w roku, nie zawsze jednak nocowali w spornym lokalu ze względu na trwające prace remontowe (w czasie remontu nocowali u J. D.). W spornym lokalu skarżący pozostawił całe wyposażenie mieszkania, meble, ubrania, sprzęt AGD, dywany. M. Ł. (znajomy skarżącego) oświadczył, że Cz. G. przebywa u swojej siostry w Ł., ponieważ wymaga opieki. Świadek podał, iż wie, że Cz. G. przyjeżdżał do W., gdyż sam przywoził go z Ł. Decyzją Wojewody D. z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji i uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Cz. G. wniósł w dniu [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł, że podstawą rozstrzygnięcia powinny być przede wszystkim zeznania I. K. i Cz. G., z których jednoznacznie wynika, że skarżący nie opuścił swojego miejsca zamieszkania, a jedynie w związku ze stanem swojego zdrowia przebywa przez krótkie okresy czasu u swojej siostry. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie przez organy obu instancji decyzje uchybiają obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. l74 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziła wymieniona wyżej przesłanka faktyczna konieczna do dokonania wymeldowania. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że Cz. G. często przebywał poza miejscem swojego stałego zameldowania, co zresztą sam potwierdził. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący w żaden sposób nie był zmuszany (ani fizycznie, ani też psychicznie) do opuszczenia lokalu, nie utrudniano mu także dostępu do spornego mieszkania. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono natomiast w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy skarżący rzeczywiście opuścił sporny lokal w sposób trwały. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony postępowaniem karnym. Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000r., V SA 108/00, LEX nr 49954; wyrok NSA z 21 marca 2001r.,V SA 2950/00, LEX nr 80643). Podkreślić należy, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Skoro bezspornie ustalono w rozważanej sprawie, że skarżący często przebywał poza miejscem swojego stałego zameldowania, to w dalszej kolejności należało ustalić w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy opuszczenie to miało charakter trwały w ustalonym w orzecznictwie znaczeniu, a więc czy wynikało z woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji państwowej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Realizację tej zasady regulują przede wszystkim przepisy normujące postępowanie dowodowe (zwłaszcza art. 77 i 80 k.p.a.) nakazujące wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zgodnie natomiast z ustaloną linią orzecznictwa organ administracji państwowej z urzędu przeprowadza dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie uchybiono tym wymogom. W szczególności wskazać należy, że nie przesłuchano w charakterze świadka wnioskowanej przez skarżącego J. D., u której Cz. G. miał nocować w czasie remontu lokalu przy ul. G. [...], jak również byłej właścicielki lokalu - I. G. (córki skarżącego). Podnieść ponadto trzeba, że zeznania świadków przesłuchanych w sprawie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Świadkowie ci podawali różne terminy, w których skarżący miał przenieść się do siostry w Ł., jedni twierdzili, że skarżący kilka razy w roku przyjeżdżał do przedmiotowego lokalu, inni, że mieszkanie stało puste odkąd Cz. G. je opuścił. Godzi się także zauważyć, iż informacje posiadane zarówno przez obecnego właściciela lokalu - M. B., jak też przez jego ojca - Z. B., zgodnie z którymi skarżący nie mieszka w spornym lokalu od co najmniej 3 lat, są informacjami uzyskanymi od byłej właścicielki mieszkania, I. G., a nie z bezpośredniej obserwacji. Zauważyć także należy, że informacja uzyskana z Komisariatu Policji W. - P. P., zgodnie z którą skarżący nie mieszka w spornym lokalu - ogólna i skrótowa nie mogła mieć większego znaczenia dowodowego w sprawie, skoro nie wynika z niej w jaki sposób policja ustaliła fakt, iż Cz. G. nie mieszka w spornym lokalu od 5 lat, ani też czy informację tę uzyskała od sąsiadów czy też od strony przeciwnej. Podnieść przy tym trzeba, że organ występując do Komisariatu Policji W. - P. P. z prośbą o uzyskanie określonych informacji nie sprecyzował, w jaki sposób informacje te mają być uzyskane. Podkreślić wreszcie trzeba, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniem drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Na koniec wreszcie podkreślić trzeba, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego naruszono przepisy regulujące tryb przesłuchiwania świadków, w szczególności art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. W aktach sprawy natomiast brak dowodów potwierdzających uczynienie zadość tym wymogom Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący opuścił sporny lokal. W konsekwencji błędnie poczynionych (z uchybieniem procedury) ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.