III SA/Wr 713/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Dominik Dymitruk, Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r., sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w Ł., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, z dnia 30 czerwca 2022 r. nr 0201-IEW1.711.5.2022.DL, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie egzekucji administracyjnej, , , oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: strona, strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji) z 30 czerwca 2022 r., nr 0201-IEW1.711.5.2022.DL utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Miliczu (dalej: NUS, organ I instancji) z 5 maja 2022 r., nr 0214-SEW-711.7.2022, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 6 grudnia 2016 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał min. art. 61a §1, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Jak wynika z akt sprawy pismem z 21 stycznia 2022 r. strona skarżąca zgłosiła zarzut na podstawie art. 33 u.p.e.a. w sprawie egzekucji prowadzonej przez NUS na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 6 grudnia 2016 r. Zakwestionowała w nim poprawność doręczenia upomnień oraz tytułów egzekucyjnych, czego konsekwencją – w jej ocenie - jest przedawnienie zobowiązań podatkowych wskazanych w tych tytułach. NUS postanowieniem z 8 lutego 2022 r., nr 0214-SEW-711.2.2021.1 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu dotyczącego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania zażaleniowego, DIAS postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r. nr IEW1.711.2.2022.DL uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał na błędnie zastosowaną podstawę prawną rozstrzygnięcia NUS. Postanowieniem z 5 maja 2022 r. nr 0214-SEW-711.7.2022 NUS ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu wyjaśniając, że został on wniesiony po terminie przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co jest przeszkodą w jego rozpatrzeniu. Zażaleniem z 31 maja 2022 r. strona skarżąca zakwestionowała podjęte rozstrzygnięcie wskazując, że tytuły wykonawcze nie zostały doręczone oraz nie nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji zaległości podatkowe przedawniły się. Nie wiedząc o doręczeniu tytułów wykonawczych strona skarżąca nie mogła wnieść zarzutów do postępowania egzekucyjnego w terminie przewidzianym w przepisach prawa. Ponadto, pouczenie zawarte w tytułach wykonawczych nie było jej znane (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Strona skarżąca wskazała również na naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak określenia w postanowieniu w oparciu o jaki przepis prawa NUS uznał, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zarzutu do postępowania egzekucyjnego. Końcowo zarzuciła organowi I instancji nieuwzględnienie zaleceń organu II instancji zawartych w postanowieniu o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. DIAS postanowieniem z 30 czerwca 2022 r., nr 0201-IEW1.711.5.2022.DL utrzymał w mocy postanowienie NUS z 5 maja 2022 r., nr 0214-SEW-711.7.2022. W motywach rozstrzygnięcia przedstawił i uzasadnił stanowisko w kwestii zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., i uznał rozstrzygnięcie NUS za poprawne. Wskazał min., tytuły wykonawcze zostały skutecznie doręczone 9 grudnia 2016 r. Konsekwencją tego było przyjęcie, że zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej strona skarżąca mogła składać do dnia 16 grudnia 2016 r. Wyjaśnił przy tym, że fakt doręczenia tytułów egzekucyjnych w siedzibie strony, potwierdzony przez pracownika firmy podpisem i pieczątką firmy jest wystarczającym argumentem takiej oceny. W ocenie organu II instancji, to do strony skarżącej należy zorganizowanie takiego odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Jeśli osoba odbierająca korespondencję kierowaną do strony przebywa w miejscu wskazanym jako siedziba, nie oświadczała doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków i posługiwała się pieczątką firmy to nie ma podstaw, aby stwierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. DIAS argumentował przy tym, że doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro posługujący się pieczątką firmy zobowiązuje się do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Dlatego podkreślił, że orzekające w sprawie organy oceniając skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych oparły się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do strony była uprawniona do wykonania tej czynności. Przyjęcie odmiennego poglądu i uznanie, że wbrew przywołanym tu okolicznościom do doręczenia tytułów nie doszło pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Dlatego też konsekwencją przyjęcia, że tytuły wykonawcze zostały doręczone było uznanie, że rozpoczął się 7-dniowy bieg terminu do wniesienia zarzutów z art. 33 u.p.e.a. w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei wniesienie zarzutów pismem z 21 stycznia 2022 r. nie pozwalało NUS na przeprowadzenie postępowania i merytoryczne ich rozpatrzenie, bowiem zarzuty te zostały wniesione po terminie przewidzianym w ustawie. Jak zatem uznał DIAS, zaistniała sytuacja uregulowana w art. 61 k.p.a., gdy "z innych przyczyn" postępowanie z wniosku strony nie mogło być wszczęte. W skardze do WSA strona zarzuciła DIAS naruszenie następujących przepisów: I. Art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., w związku z art. .40 k.p.a., art. 45 k.p.a., art. 46 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. i art.18 u.p.e.a. oraz art. 3 pkt. 4, art 37 ust. 1 i ust.2 pkt.1, 2 i 5 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe, poprzez uznanie, że zarówno upomnienie jak i tytuły wykonawcze zostały doręczone w sytuacji, gdy z potwierdzeń odbioru tej korespondencji wynika, że pisma te odebrały bliżej nieustalone osoby, nie będące przedstawicielami ustawowymi strony skarżącej; podpis pod potwierdzeniem odbioru upomnienia jest nieczytelny, a podpis pod potwierdzeniem odbioru tytułów wykonawczych jest niemożliwy do zidentyfikowania.; ponadto osoby, które odebrały taką korespondencje nie zamieściły na potwierdzeniach odbioru daty doręczenia. II. Art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.pa., w związku z art. 75, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez : - nieuwzględnienie w ocenie materiału dowodowego tego, że potwierdzenia odbioru upomnienia i tytułów wykonawczych nie zostały podpisane przez przedstawicieli ustawowych strony skarżącej, z materiału dowodowego me wynika, by jakakolwiek osoba nie będąca przedstawicielem ustawowym skarżącego została upoważniona do odbioru korespondencji, podpisy osób potwierdzających odbiór korespondencji są niemożliwe do zidentyfikowania – potwierdzenie odbioru upomnienia zostało opatrzone nieczytelnym podpisem, a potwierdzenie odbioru tytułów wykonawczych zostało opatrzone podpisem niemożliwym do zidentyfikowania, a nadto na potwierdzeniach odbioru brak jest oznaczenia przez odbiorców dat odbioru; - nieustalenie, czy: a) tytuły wykonawcze zostały sporządzone według obowiązującego wzoru, b) doręczono skarżącemu postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego lub wskazano mu ten środek; c) organ egzekucyjny złożył wniosek o wpisanie w Krajowym Rejestrze Sądowym daty wszczęcia egzekucji, egzekwowanych kwot oraz daty i sposobu zakończenia egzekucji; d) organ egzekucyjny przekazał skarżącemu pokwitowani pobranych kwot oraz sporządził metrykę sprawy spełniającą wymogi art. 66a § 2 k.p.a. lub adnotację, o której mowa w art. 72 k.p.a. III. art. 26 § 1, 4 i 5 u.p.e.a. poprzez uznanie, że egzekucja została wszczęta skutecznie i prawidłowo w sytuacji, gdy z ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wynika, by tytuł wykonawczy został sporządzony według obowiązującego wzoru, a tytuł wykonawczy nie został skutecznie doręczony skarżącemu; IV. Art. 31 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że egzekucja była prowadzona prawidłowo i skutecznie w sytuacji, gdy z ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wynika, by doręczono skarżącemu postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego lub wskazano mu ten środek, V. Art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nastąpiło uchylenie terminu do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy skarżący nie otrzymał tytułów egzekucyjnych i nie mógł zapoznać się z tym pouczeniem, a ponadto wobec nie doręczenia tytułów egzekucyjnych termin do złożenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji nie rozpoczął biegu; VI. Art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez uznanie, że egzekucja została przeprowadzona prawidłowo i skutecznie – w sytuacji, gdy z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by został złożony wniosek o wpisanie w Krajowym Rejestrze Sądowym daty wszczęcia egzekucji, wysokości egzekwowanych kwot oraz daty i sposobu zakończenia egzekucji. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Podczas rozprawy pełnomocnik strony podtrzymał i rozwinął zarzuty skargi. Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna lub postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie DIAS z 30 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z 5 maja 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z 6 grudnia 2016 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ww. rozstrzygnięcia zostały wydane w związku z zarzutem strony skarżącej, sformułowanym w piśmie z 21 stycznia 2022 r., w którym zakwestionowała ona procesową skuteczność doręczenia jej zarówno upomnienia jak i tytułów wykonawczych wystawionych 6 grudnia 2016 r. A zatem należy dostrzec, że w niniejszej sprawie sporna okazała się kwestia prawidłowości doręczenia ww. dokumentów. Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że zgodnie z treścią mającej tutaj zastosowanie – z uwagi na odesłanie z art. 18 u.p.e.a. – normy przepisu art. 45 k.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Na tle stosowania ww. regulacji prawnej sądy administracyjne wypracowały następujące dyrektywy, które należy przenieść na grunt rozpoznawanej sprawy. Przede wszystkim, doręczyciel pocztowy, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. Konsekwentnie, obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona. Ponadto, uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być wynikać z udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa. Innymi słowy, nawet gdyby osoba odbierająca korespondencję dla adresata, nie była upoważniona do jej odbioru, to jeżeli dysponuje pieczęciami jednostki i potwierdza odbiór korespondencji (tak jak w przedmiotowej sprawie), to można przyjąć domniemanie faktyczne, iż jest ona upoważniona do odbioru pism (zob. uzasadnienie wyroku NSA z listopada 2018 r, I GSK 2066/18 oraz powołane w nim orzecznictwo). Dlatego Sąd podzielił prawidłowe ustalenia organów, tj. zarówno NUS jak i DIAS, że skuteczne doręczenie tytułów egzekucyjnych w dniu 9 grudnia 2016 r. wynika z treści znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przede wszystkim, przesyłkę doręczono pod adresem siedziby spółki. Z kolei blankiet zwrotnego potwierdzenia odbioru został podpisany przez osobę posługującą się pieczęcią firmową spółki, czyli "osobę uprawnioną do odbioru pism" w rozumieniu powołanego wyżej art. 45 k.p.a. Stąd nie zasługują na uwzględnienie obszerne zarzuty strony skarżącej, która kwestionowała skuteczność tego doręczenia z uwagi np. na brak wyjaśnienia statusu "przedstawiciela ustawowego" adresata, czy z uwagi na niewyraźny podpis na blankiecie. Słusznie zatem organy przyjęły "domniemanie", że osoba odbierająca pismo skierowane do strony skarżącej była uprawniona do wykonania tej czynności. Sąd podtrzymując wcześniejsze wywody wskazuje dodatkowo, że pojęcie osoby "upoważnionej do odbioru pism" jest pojęciem szerszym niż pojęcie "pełnomocnika" czy "reprezentacji" (wyrok NSA z 6 maja 2010 r., II GSK 594/09). W rozpoznawanej sprawie, jak zresztą słusznie przyjęły organy, wynikający z treści obowiązującego wówczas art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. termin 7 dni do zgłoszenia przez stronę skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego rozpoczął swój bieg po dniu doręczenia odpisów tytułów wykonawczych (9 grudnia 2016 r.) i upłynął w dniu 16 grudnia 2016 r. Tymczasem zarzuty zostały nadane listem poleconym w dniu 21 stycznia 2022 r. W konsekwencji powyższego organy prawidłowo zastosowały w sprawie – również z uwagi na odesłanie zawarte z art. 18 u.p.e.a. – normę przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu. Wniesienie zarzutów po terminie jest bowiem przeszkodą, która uniemożliwia ocenę zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, co czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie (wyrok WSA we Wrocławiu z 15 listopada 2018 r., I SA/Wr 748/18). Jednocześnie Sąd podkreśla, że z uwagi na ściśle procesowy charakter zaskarżonego postanowienia DIAS, nie miał podstaw do ustosunkowania się do zarzutów strony skarżącej, które odnosiły się do legalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego (tj. innych zarzutów niż te, które dotyczyły kwestionowanej skuteczności doręczenia tytułów egzekucyjnych). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.