III SA/Wr 718/14

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od tego wpisu, w którym podał, że nie jest w stanie go uiścić, ponieważ posiada zobowiązania wobec ARiMR, i obecnie z tego tytułu spłaca kwotę 2000 zł. Dołączył decyzję ARiMR z dnia [..]. nr [...] o rozłożeniu na raty należności kwoty [...] z uwzględnieniem, że w dniu [....]kwietnia 2014 r. skarżący uiścił kwotę [...] zł, a więc należność główna wynosi [...] zł. Pismem referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2014 r. (wysłanym na adres pełnomocnika) wezwano skarżącego do złożenia wniosku o zwolnienie od wisu od skargi na urzędowym formularzu wraz z dokumentami źródłowymi i wyjaśnieniami dotyczącymi jego sytuacji materialnej np. a) dowodów potwierdzających wysokość dochodów wnioskodawcy i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne), b) dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodu osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, c) wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy i małżonka; d) aktualną decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i podatku od nieruchomości, e) wyjaśnienia czy wnioskodawca opłaca podatek dochodowy i w jakiej formie lub czy prowadzi dział specjalny produkcji rolnej (wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt), f) wyjaśnienia czy wnioskodawca otrzymuje obecnie płatności dla rolników i w jakiej wysokości wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja, przelew bankowy), g) harmonogram spłaty rat stanowiący załącznik do nadesłanej decyzji z dnia [...] rozkładającej na raty kwotę [...] zł z tytułu nienależnie pobranych płatności wraz z dowodami potwierdzającymi spłatę rat, których termin płatności już upłynął, h) dowodów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawcy (opłaty za czynsz, gaz, prąd, wodę, nieczystości, TV, Internet, telefon, leki, miesięczne raty pożyczek kredytów wraz z harmonogramem ich spłaty), i) wyjaśnienia czy korzysta z pomocy społecznej wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja przyznająca świadczenie) lub z pomocy rodziny i w jakiej wysokości wraz dowodami potwierdzającymi ten fakt (np. przelew bankowy), j) zeznania podatkowego za 2013 r. i zeznania małżonka, k) dokumenty potwierdzające zajęcie komornicze, l) określenie marki posiadanego samochodu, rok produkcji i jego wartości oraz kwoty ubezpieczenia dotyczącego posiadanego samochodu wraz z ostatnim dowodem zapłaty tego ubezpieczenia, m) wyjaśnienia czy posiada maszyny rolnicze ze wskazaniem ich marki, wartości i roku produkcji wraz z ostatnim dowodem opłaty ubezpieczenia tych maszyn. Na urzędowym formularzu skarżący wniósł o przyznanie prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podał w nim, że jest osobą samotną i utrzymuje się z gospodarstwo rolniczego ekologicznego, z tytułu którego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł. Ponadto uzyskuje pomoc z tytułu dopłat do tego gospodarstwa i programów rolno-środowiskowych. Nie uzyskuje innych dochodów. Ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwo rolnego w wysokości około [...] zł rocznie. Jest zobowiązany do zwrotu kwoty [...], przy czym wpłacił już kwotę [...] zł. Pozostała część została rozłożona na raty w wysokości około 2000 zł miesięcznie. Ponosi też wydatki związane z udzielonym kredytem z tytułu którego spłaca kwartalną ratę w wysokości 22.050 zł oraz zapłatą czynszu z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnych za I półrocze w kwotach: 22.839 zł, 18.654,86 zł, 1.347,50 zł. Spłaca także raty kredytu z tytułu zakupu gruntów od ANR w wysokości [...] zł. W formularzu tym podał także, że posiada nieruchomości rolne o powierzchni [..] ha oraz samochód [...] rok produkcji [...]. Podał, że nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych. Nadesłał także dokumenty, które zostały włączone do akt sprawy o sygn. akt III SA/Wr 725/14, tj: trzy decyzje przyznające mu płatności za rok 2013 r. dla rolników ([...]zł), a także harmonogram spłaty rat z tytułu nienależnie pobranych płatności stanowiący załącznik do decyzji z dnia [...] nr [..], z którego wynika, że miesięczna rata wynosi 2000 zł, umowę kredytu z dnia [...] na działalność gospodarczą (gospodarstwo rolne) w kwocie [...] zł, z której wynika, że raty kredytu płatne są kwartalnie w wysokości 22.050 zł, wyciąg z rachunku bankowego gospodarstwa rolnego skarżącego za październik 2014 r. z którego wynika, że w październiku zapłacono ratę w kwocie 22.050 zł, a saldo tego rachunku jest dalszym ciągu ujemne i po spłaceniu tej raty wynosi – [...] zł. Przedłożył także faktury potwierdzające zapłatę czynszu z tytułu dzierżawy rzecz ANR w kwotach: 22.839 zł, 18.651,85 zł, 1.347,50 zł, akt notarialny z dnia [...] potwierdzający umowę kupna gruntów od ANR, z tytułu której cena sprzedaży gruntów wynosi [...] zł (§ 4 ust. 1 aktu), zaś skarżący wpłacił już kwotę [...] zł oraz fakturę z dnia 6 grudnia 2013 r. potwierdzającą zapłatę na rzecz tej Agencji kwoty [...] zł (jedna z pięciu rocznych rat); oraz certyfikat potwierdzający uprawę produktów [...]. Przepis art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, które na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć tych kosztów. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma bowiem fakt, że skarżący nie wykonał w należyty sposób wezwania referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2014 r. Skarżący nie wyjaśnił bowiem- mimo wezwania- i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego rodziny lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych i zeznania podatkowego. Wymogu tego nie uchyla nadesłany wyciąg z konta bankowego za październik 2014 r. związany ze spłatą raty zaciągniętego kredytu związanego z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nie określił wysokości wydatków związanych z jego bieżącym utrzymaniem. Wymogu tego nie spełnia twierdzenie skarżącego, że ponosi koszty roczne w kwocie [...] zł związane z działalność rolniczą. Koszty te nie są wydatkami, związanymi z utrzymaniem, które zobowiązany był udokumentować skarżący. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do wskazania swojego przeciętnego miesięcznego dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości [..] zł, przy czym, co już wyżej wskazano, wysokości swojego dochodu również nie udokumentował. Wątpliwości w tym zakresie nie usuwają nadesłane wraz z formularzem trzy decyzje przyznające płatności za rok 2013 r. Istotna jest także okoliczność, że wnioskodawca wykazywał, że z powyższego dochodu spłaca co miesiąc ratę z tytułu zwrotu dopłat w wysokości 2000 zł, jednakże obowiązek spłaty tej zaległości jako okoliczności zawinionej przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych (zob. wyrok WSA Kraków z 14.07.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 76/08, www.orzeczenia.nsa. gov.pl). Niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącego, iż ważniejsze jest dla niego spłata ww. zaległości czy pokrywanie innych swoich wydatków, np. rat kredytów czy rat czynszu z tytułu umowy dzierżawy, czy umowy kupna gruntów od ANR niż uiszczenie należnego wpisu sądowego. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W ogólnym założeniu prowadzenie gospodarstwa rolnego nie powinno różnić się od każdej innej działalności gospodarczej, w tym także w zakresie reguł planowania i zarządzania. Co więcej- rolnik ze względu na sezonowość dochodu w szczególności zobowiązany jest do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. Nie nadesłał także np. decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, mimo iż posiada grunty rolne. Ponadto nawet gdyby przyjąć, że skarżący uzyskuje dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, tak jak zadeklarował, tj. w kwocie [...] zł miesięcznie to powyższe uzasadnia twierdzenie, że jest on w stanie na obecnym etapie postępowania uiścić wpis sądowy w kwocie 100 zł, oraz pozostałe ewentualne przyszłe koszty sądowe, np. wpis od zażalenia 100 zł., wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, które wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu. W świetle powyższego przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do grona osób legitymowanych do uzyskania prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.