III SA/Wr 737/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi I.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. uchylono zaskarżoną decyzję. Na I. G. (dalej strona, skarżąca) decyzją z dnia [...] maja 2006 r. przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania "A" spółka z o.o. w P. z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. Przed upływem 5 letniego okresu przedawnienia, w dniu [...] marca 2011 r. organ egzekucyjny zajął wynagrodzenie za pracę skarżącej. Spowodowało to przerwanie biegu przedawnienia. Strona wniosła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. o umorzenie tych należności powołując się na ich przedawnienie. Organ odmówił żądaniu wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. powołując się na skuteczność postępowania egzekucyjnego. Strona otrzymuje bowiem wynagrodzenie w kwocie 3 tys. złotych brutto miesięcznie, a komornik sądowy przekazuje comiesięczne potrącenia. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzi przedawnienie należności i rozpatrzył wniosek strony na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, dalej także u.s.u.s.). Według tych przepisów należności składkowe mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ stwierdził, że ma to miejsce wyłącznie w przypadkach wymienionych w ustawie, a mianowicie: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2015 r. poz. 233), nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na to, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z powołanych przesłanek, organ odmówił żądaniu wniosku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podtrzymał to rozstrzygnięcie decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję ZUS. Strona niezadowolona z decyzji zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie norm prawa materialnego oraz formalnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi strona ponownie podniosła, że jej należności wobec uległy przedawnieniu, a zatem dalsza ich egzekucja jest bezprawna i bezzasadna. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko co do tego, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności, określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Stwierdził, że nie podziela stanowiska skarżącej co do przedawnienia egzekwowanych należności. W stosunku do należności, za które odpowiadają osoby "trzecie", na które przeniesiono odpowiedzialność zobowiązania z tytułu składek, ma bowiem zastosowanie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, dalej także: o.p.). W rozpatrywanej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania w dniu [...] marca 2011 r. środka egzekucyjnego, o którym skarżąca jako zobowiązana została zawiadomiona. Organ powołał się na komentarz do art. 70 Ordynacji podatkowej (S. Babiarz, B. Gruszczyński, Lex), z którego wynika, że przedawnienie w takiej sytuacji nie biegnie do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym nie doszło do przedawnienia zobowiązań skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, dalej: ustawa ustrojowa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Należy zauważyć, że kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ograniczają zarzuty i wnioski skargi ani powołana przez skarżącego podstawa prawna. Sąd może zatem uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które wyartykułowano wprost w skardze. Sąd uznaje zasadność skargi. Organ rozpatrzył bowiem sprawę niezgodnie z wyraźnie sformułowanym wnioskiem skarżącej, który został także wyartykułowany w skardze i na rozprawie. Skarżąca żądała bowiem rozpatrzenia jej wniosku w oparciu o przepisy regulujące kwestię przedawnienia należności wobec ZUS, a nie umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Sąd stwierdza ponadto, że organ rozpatrując przedawnienie należności zgodnie z żądaniem skarżącej, zastosował błędnie przepisy prawne regulujące tę kwestię i na skutek tego błędnie uznał, że przedawnienie nie nastąpiło. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają w zasadzie przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustęp 5b tego przepisu stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Według art. 24 ust. 5d u.s.u.s. w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za należności z tytułu składek wynikającej z decyzji, przedawnienie następuje także po upływie 5 lat, ale licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Artykuł 31 u.s.u.s. stanowi natomiast, że do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3–5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a–93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1–4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma art. 118 § 1 o.p., według którego nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Według § 2 tego przepisu, przepisy art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4 ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio, z tym jednak, że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Według art. 70 § 4 o.p., do którego odsyła powołany art. 118 § 1 o.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on jednak na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ ZUS rozpatrując kwestię przedawnienia przyjął natomiast błędnie, że przedawnienie biegnie po jego zawieszeniu dopiero od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Błąd ten wynika z posłużenia się przez organ jako podstawą prawną przepisem art. 70 ust. 4 z tekstu jednolitego ustawy Ordynacja podatkowa, zawartym w Dzienniku Ustaw z 2005 r. Nr 8, poz. 60. Artykuł 70 ust. 4 o.p. obowiązywał w tej wersji do dnia 31 sierpnia 2005 r. Począwszy od dnia 1 września 2005 r. temu przepisowi nadano nową treść, powołaną wyżej, obowiązującą do chwili obecnej. Zgodnie z tym przepisem w rozpatrywanej sprawie termin przedawnienia wynosi 3 lata. Termin ten zaczął zatem biec na nowo od następnego dnia po zastosowaniu środka egzekucyjnego, czyli począwszy od dnia [...] marca 2011 r. Przedawnienie przedmiotowych nastąpiło więc po upływie 3 lat od wskazanej daty. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. ""a" i "c" p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzenie sprawy należy uwzględnić wskazane przez Sąd okoliczności.