III SA/Wr 744/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę- ściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin- kruszy- wa naturalnego bez wymaganej koncesji postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 500 zł (pięćset złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na wyżej oznaczoną decyzję skarżący zawarli wniosek o zwolnienie ich z kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu w dniu 28 stycznia 2009 r. i podpisanym jedynie przez skarżącego, zażądał on częściowego zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i teściem, łączny ich dochód wynosi 3.402, 17 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną- 350 zł; za wodę - 80 zł; za śmieci- 70 zł; za ogrzewanie- 400 zł; koszt lekarstw- 400 zł; podatek rolny- 153 zł (rocznie). Dodał, że ma zadłużenie w wysokości 200.000 zł i z tego tytułu prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dom o pow. 250 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 7 ha. Skarżący oświadczył, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 400 zł. Poinformował również, że wykazywany przez niego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód za rok 2008 (20.984, 81 zł) nie został pomniejszony o składki ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, gdyż nie został one za ten rok zapłacone i tego powodu miejscowy oddział ZUS wystąpił do Sądu Rejonowego w J. z pozwem o wydanie orzeczenia o zakazie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. W prawidłowo podpisanym przez obojga skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w dniu 16 lutego 2009 r. powtórzono wcześniejszą argumentację. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że z tytułu prowadzonej działalności skarżący poniósł w roku 2009 stratę w wysokości 4.477, 77 zł. Wyjaśniono, że skarżąca nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej a rzeczywisty dochód z prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego wynosi ok. 550 zł Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżących w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku w części. Konieczność partycypowania przez nich w kosztach sądowych znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nich sytuacji materialnej, w szczególności, iż sami wnioskodawcy oświadczyli, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 400 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Utrudnieniem w prawidłowej ocenie sytuacji materialnej skarżących była m.in. ta okoliczność, że skarżący (pomimo wezwania) nie wykazali, że wskazywane przez nich we wniosku wydatki (ich wysokość) związane były tylko ze zwykłym użytkowaniem domu, a nie np. z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podkreślić również należy, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.