III SA/Wr 75/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A i C oddala skargę. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty Z., który decyzją z [...] października 2017 r. odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. A i C. Organ odwoławczy podniósł, że wnioskiem z [...] października 2017 r. strona zwrócił się do Starosty Z. o wydanie prawa jazdy, uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i C, zatrzymanego na podstawie postanowienia Prokuratury Rejonowej w N. z dnia [...] lutego 2017 r. (sygn. akt [...]). Decyzją (nr [...]) z [...] października 2017 r., organ pierwszej odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A i C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie kategorii B, orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] maja 2017 r. (sygn. akt [...]), na okres 3 lat, począwszy od [...] lutego 2017 r. Wskazano, że odmowa zwrotu zatrzymanego prawo jazdy ze względu na przesłankę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonym prawomocnym wyrokiem sądu karnego, odnosi się również do innych posiadanych przez stronę kategorii. W odwołaniu strona podniosła, że Sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii B, tymczasem organ administracji odmówił wydania prawa jazdy, uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, C, co narusza art. 2, 10 ust. 1, 45 ust.1 oraz 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem stanowi podwójne ukaranie za ten sam czyn, naruszenie równowagi władz i ingerencję organu administracji w materię przeznaczoną do rozstrzygnięcia Sądu. Zarzucił również błędną wykładnię art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przez przyjęcie, że ma on zastosowanie do stanu faktycznego w jakim znalazł się skarżący. Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podniesiono w uzasadnieniu, że okoliczność orzeczenia wobec strony - wyrokiem Sądu Rejonowego w N. II Wydział Karny z dnia [...] maja 2017 r. (sygn. akt [...]) - środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, co do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 3 lat, obligowało organ w niniejszej sprawie do zastosowania art. 12 ust. 2 pkt. 2 i pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2017 r., poz. 978, dalej też: u.k.p). Natomiast z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia w zakresie kategorii B - to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A, C. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami. Odnosząc się do w uzasadnieniu do zarzutu strony, o braku zasadności decyzji organu pierwszej instancji o odmowie wydania prawa jazdy w zakresie kategorii A i C, ze względu na fakt, iż w stosunku do strony został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów tylko w zakresie kategorii B podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że jakkolwiek odmowa wydania dokumentu prawa jazdy następuje na skutek orzeczonego zakazu prowadzenia mechanicznych określonych kategorii, to decyzja (na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami) nie jest wydawana w wykonaniu wyroku nie można więc przyjąć, że odmowa wydania prawa jazdy stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem karnym. Podniesiono, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania strony i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywołać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Tym samym, mając na uwadze treść art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej - uniemożliwienia osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii - odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa jazdy do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych kategorii C. Przepisy omówione wyżej mają bowiem służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona ponownie podniosła zarzuty sformułowane już w odwołaniu z tym samym uzasadnieniem. Dodatkowo podniosła, iż kumulacja odpowiedzialności karnej z innymi rodzajami odpowiedzialności nie może prowadzić do zastosowania wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, różnych środków prawnych, których łączna represyjność wykracza poza dopuszczalny poziom karania wyznaczony przez zasadę proporcjonalności. Podniosła również, że organ odwoławczy de facto nie odniósł się do zarzutów odwołania przez pryzmat zapisów Konstytucji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując tak określonej kontroli skład orzekający Sądu stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] maja 2017 r. (sygn. akt [...]), wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B w ruchu lądowym na okres na okres 3 lat. Strony niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego są także zgodne, że wnioskiem z 25 września 2017 r. strona zwróciła się do Starosty o zwrot prawa jazdy, uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, C. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie kategorii B. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 stawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2017 r., poz. 978, dalej też: u.k.p). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: "2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; "3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D". Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po już tej dacie. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 u.k.p. w brzmieniu jak podano powyżej. Natomiast w art. 12 ust. 1 u.k.p., wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii (B), został rozciągnięty na inne kategorie prawa jazdy - uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy i domagających się ich zwrotu. Regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. nie prowadzi do podważenia prawomocnego wyroku sądowego i nie stanowi podwójnego ukarania. Samo zdarzenie prawne - fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, co do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B - może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem w literaturze prawa, każde zdarzenie prawne podlega niezależnej ocenie z punktu widzenia norma praw karnego, cywilnego i administracyjnego. Art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Organy obu instancji nie miały wiec podstaw, by odstąpić od zastosowania w niniejszej sprawie wskazanych wyżej przepisów, nawet jeżeli oznacza to de facto dodatkową sankcję dla skarżącego. Przepisy omówione wyżej mają bowiem służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje żadnych okoliczności łagodzących zakaz zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wręcz przeciwnie, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust 2 u.k.p. mają charakter silnie zobiektywizowany, co oznacza, że wszelkie okoliczności występujące po stronie skarżącego związane z jego sytuacją osobistą, majątkową, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii AM, A1, A2, A, C, C1, D, D1, C+E, C1+E, D+E, D1+E, B+E, wskazanych w art., 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. W tym zakresie mieści się także żądany we wniosku zwrotu prawa jazdy kategorii A, C. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii o których zwrócenie wystąpił skarżący. Tym samym dokument prawa jazdy dla tych kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym również inne kategorie prawa jazdy, zaś Sąd Rejonowy w prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Wobec powyższego, niezasadny jest zarzut skarżącego, że pomimo orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w N. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B, nie wydano mu prawo jazdy pozostałych posiadanych przez niego kategorii. Organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym elementarnZZym zasadom procedury administracyjnej. W tym stanie rzeczy nie można uznać za uzasadnione podniesione zarzuty naruszenia Konstytucji RP. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.