III SA/Wr 75/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. C. na zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu w przedmiocie negatywnej oceny starszego referendarza sądowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 6 marca 2023 r. D. C. (skarżąca, strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu w przedmiocie negatywnej oceny starszego referendarza sądowego. Wniosła o: 1. stwierdzenie bezczynności organu wobec nie wskazania w Regulaminie Pracy Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu — wprowadzonego zarządzeniem Prezesa i Dyrektora Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu nr A-0212-12/21 — pełnego zakresu systemu, norm, wymiaru i rozkładu czasu pracy referendarzy sądowych; 2. uchylenie zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2023 r. wobec jego niezgodności z prawem oraz z Regulaminem Pracy Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu; 3. stwierdzenie naruszenia prawa poprzez naruszenie ustawowych i rozporządzeniowych zasad tworzenia referatów i podziałów referatów w IV Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu, ze względu na to, że zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr K-0101-24/21 nie wskazuje i nie precyzuje tych zasad; 4. stwierdzenie bezczynności organu, gdyż zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr K-0101-24/21 nie wskazuje wyboru zasady tworzenia referatów oraz zarządzeniem tym nie utworzono i niedookreślono referatów i nie wskazano zasad dokonywania podziału referatów w IV Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu; 5. stwierdzenie naruszenia prawa poprzez pierwotne naruszenie zasad tworzenia referatów i podziałów referatów wynikających z zarządzeń Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu a także przez poprzez brak zastosowania fragmentarycznych, ramowych zasad wyznaczonych zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr K-0101-24/21 przez Przewodniczącego Wydziału i Kierownika Sekretariatu; 6. rozstrzygnięcia, które zasady systemu zastępstw powinny obowiązywać w IV Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu, gdyż są odmiennie regulowane w zarządzeniu Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2021 r. nr K-0101-24/2 oraz zarządzeniu Prezesa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2022 r. nr A-0210-6/2022; 7. stwierdzenie bezczynności organu w zakresie wniosku o zmianę podziału czynności w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu; 8. uchylenie zarządzenia z dnia 26 stycznia 2023 r. ocena negatywna o starszym referendarzu sądowym i zarządzenia z dnia 9 lutego 2023 r. o nieuwzględnieniu sprzeciwu od negatywnej oceny, gdyż ocenę negatywną wydano na podstawie niezgodnych z prawem podziałów referatu starszego referendarza sądowego oraz na podstawie stwierdzenia o obowiązku wykonywania zarządzeń Przewodniczącego Wydziału wobec niezależności orzeczniczej gwarantowanej prawem; 9. wstrzymanie wykonalności zarządzenia z dnia 26 stycznia 2023 r. w zakresie nałożenia obowiązku wykonywania zarządzeń Przewodniczącego Wydziału wobec niezależności orzeczniczej gwarantowanej prawem; 10. uchylić zarządzenie z dnia 13 lutego 2023 r. wprowadzające nadzór orzeczniczy i pracowniczy i powierzenie tego nadzoru Przewodniczącej Wydziału, gdyż zarządzenie nie zostało wydane przez organ ustawowo wskazany; 11. stwierdzenie, że bezczynność organu we wszystkich powyższych przypadkach miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 12. przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 13. uznanie sprzeciwu starszego referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2023 r. i sprzeciwu z dnia 3 lutego 2023 r. za ponaglenie w rozumieniu art. 37 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres właściwości sądów administracyjnych wyznaczają art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259) — dalej p.p.s.a. Zgodnie więc z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Ze względu na to, każdą wniesioną skargę sąd administracyjny poddaje kontroli pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Przedmiotem niniejszej skargi jest zarządzenie z dnia 26 stycznia 2023 r. ocena negatywna o starszym referendarzu sądowym. W doktrynie (por.: B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021) przyjmuje się, że przedmiotem skargi, o której mówi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są akty i czynności, które: - nie stanowią decyzji ani postanowień wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym — zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3; - ich adresatem jest indywidualny podmiot; - są skierowane do podmiotu nie podporządkowanego służbowo ani organizacyjnie organowi wydającemu akt lub podejmującemu daną czynność (mają zatem charakter zewnętrzny); - mają charakter publicznoprawny – pochodzą od organów administracji i zawierają element władztwa administracyjnego, czyli działania, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku decyduje jednostronnie organ administracji publicznej a adresat jest związany takim jednostronnym działaniem, a działanie takie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego; - dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, "konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek." (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021). Odnosząc treść przywołanych przepisów i wskazań doktryny do przedmiotu niniejszej skargi należy wskazać, że nie mieści się on w żadnej z wymienionych kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Negatywna ocena starszego referendarza sądowego nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3. Nie można również uznać, że ma charakter zewnętrzny, skierowana jest bowiem do podmiotu podporządkowanego organizacyjnie i służbowo organowi, który ją wydał. Nie dotyczy także uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, bowiem nie ma przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określałby uprawnienie lub obowiązek w zakresie zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu, zarządzenie o negatywnej ocenie o starszym referendarzu sądowym nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wniesiona skarga podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.