III SA/Wr 757/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia .... w przedmiocie ustalenia w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2001 r. podatku rolnego i podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych podnosząc, że 3 lata temu zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, jedynym źródeł utrzymanie jest gospodarstwo rolne, w którym jednak z uwagi na swój stan zdrowia (przebyty zawał serca) nie może pracować. Poinformował, że otrzymuje zasiłek chorobowy z KRUS w wysokości 10 zł dziennie, ma na utrzymaniu dwoje dzieci i posiada wysokie zadłużenie, będące w części przedmiotem postępowań egzekucyjnych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 17 grudnia 2010 r. skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych podnosząc, że jego córka studiuje, a jego syn uczęszcza do przedszkola (według skarżącego ponosi on odpłatność z tego tytułu w wysokości ok. 420 zł). Dodał, że z prowadzonego gospodarstwa rolnego (48 ha) nie uzyskuje dochodu (w tym nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej), bowiem z uwagi na swój stan zdrowia wszelkie prace na gospodarstwie musi zlecać innym osobom. Skarżący poinformował, że ponosi następujące wydatki: opłata za gaz- 450 zł; za energię elektryczną- 150 zł; za wywóz śmieci- 30 zł; koszt lekarstw- 200 zł. Wyjaśnił, że wcześniej swoje wydatki pokrywał z oszczędności, a aktualnie środki na ww. cel pochodzą od jego rodziny. Wśród posiadanych składników majątkowych wymienił mieszkanie o pow. 78 m2. Z załączonych do wniosku wyciągów z rachunków bankowych wynika, że konto skarżącego kilkakrotnie i systematycznie w ciągu ostatnich dwóch miesięcy było zasilane znacznymi środkami pieniężnymi (z zapisów wynika, że czynił to często sam skarżący), a nadto wynika, że wysokość otrzymywanego przez skarżącego świadczenia rentowego wynosi 402 zł, a oprócz tego na jego konto przelewana była przez A. co miesiąc kwota 650 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca – mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie wyjaśnił co stało się z matką jego dzieci (i jeśli żyje- to dlaczego dzieci nie otrzymują od niej świadczeń alimentacyjnych); nie wyjaśnił z skąd pochodzą znaczące środki finansowe jakie wpływają systematycznie na jego konto (np. 10.000 zł – w dniu 8.10.2010 r.; 3.000 zł – w dniu 14.10.2010 r.; 1.500 zł- 10.11.2010 r.; 1000 zł- 26.11.2010 r.) i dlaczego nie wskazał ich jako swojego dochodu oraz dlaczego z tego samego źródła nie może sfinansować kosztów sądowych w sprawie prowadzonej w swoim własnym interesie; nie wskazał także dlaczego wśród dochodów nie wymienił środków otrzymywanych od A.; nie wyjaśnił również dlaczego nie otrzymuje dopłat z Unii Europejskiej na prowadzone gospodarstwo rolne i dlaczego 48 hektarowe gospodarstwo nie przynosi mu dochodu (np. choćby z tytułu dzierżawy); nie wskazał dlaczego nie zbywa przedmiotowego gospodarstwa, skoro -według niego- gospodarstwo nie przynosi mu dochodu, a jego stan zdrowia nie pozwala mu (i raczej nie pozwoli) na pracę na nim. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tym kontekście niezrozumiałe jest dlaczego skarżący uważa, że stać go np. na opłacenie abonamentu telewizji cyfrowej Canal+ w wysokość 128, 70 zł, na kupno narożnika za 1.000 zł czy na korzystanie z telefonii komórkowej za kwotę 367, 24 zł, ale już nie stać go na opłacenie niezbędnego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Podkreślić należy, że do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Z załączonych do wniosku wyciągów bankowych wynika, że skarżący posiada stałe i znaczące źródło finansowania swoich wydatków, z którego – w ocenie Sądu- może pokryć również koszty sądowe. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Również fakt regulowania bieżących zobowiązań przez skarżącego, nie korzystanie przez niego z pomocy społecznej czy ze zwolnień (np. w opłatach przedszkolnych) wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest obiektywnie taka trudna jak ją stara się przedstawić skarżący. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.