III SA/Wr 765/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie cofnięcia na stałe zezwolenia na prowadzenie publicznego transportu drogowego – zarobkowego przewozu osób taksówką osobową i umorzenia postępowania, sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 765/17 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 grudnia 2017 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata skarżący wskazał, że stan jego finansów jest zły. Oświadczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz z dwójką studiujących dzieci. Podał, że otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł, wynagrodzenie jego żony z tytułu pracy zawodowej wynosi od [...] do [...] zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył czynsz w kwocie [...] zł, opłatę za energię elektryczną –[...] zł, opłatę za telefon – [...]zł, koszt leków –[...]–[...] zł, spłatę kredytu – [...]– [...] zł, spłatę kredytów studenckich – [...] zł i opłatę za mieszkanie dzieci - [...] zł. Wskazał, że spłaca kredyt w wysokości [...] zł. Jego żona posiada mieszkanie o powierzchni 48 m². Wnioskodawca przedłożył kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS ustalającego, że jest on niezdolny do pracy i trwale częściowo niezdolny do pracy. W dniu 29 listopada 2017 r. wnioskodawcy doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wykonał tego wezwania. Postanowieniem z 27 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że w niniejszej sprawie strona skarżąca w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła, mimo wezwania, wskazanych informacji. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść świadczyłaby o wykazaniu, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, a złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o zmianę orzeczenia referendarza. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Na wstępie podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Zauważyć także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Dodatkowo należy zauważyć, że na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem w niniejszej sprawie strona nie dostarczyła, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść choćby uprawdopodobniłaby jej sytuację materialną i życiową, która wynika z jej oświadczeń i której uprawdopodobnienie pozwoliłoby w tej sprawie na uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej i życiowej wnioskodawcy. Słusznie zatem referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący uchylił się od ich wykazania lub choćby uprawdopodobnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.