III SA/Wr 767/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Magdalena Jankowska-Szostak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 20 października 2020 r. nr 9001-2020-004035 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor ARiMR) na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2096 poz. 256), zwanej dalej "k.p.a." stwierdził uchybienie przez D. Sp. z o.o. (dalej: strona, spółka, skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Kierownik ARiMR) z dnia 1 września 2020 r. nr 0023-2020-005207 w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi utrudnieniami (ONW) za rok 2019. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy decyzją z 1 września 2020 r. Kierownik ARiMR – w wyniku wznowienia postępowania - uchylił decyzję dotychczasową i przyznał płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi utrudnieniami (ONW) na 2019 r. Przesyłkę zawierającą decyzję skierowano do doręczenia za pomocą operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 z późn. zm.) bezpośrednio do spółki, na podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów adres jego siedziby przy ul. [...] [...]/[...] we W. Przesyłka ta została odebrana przez J. P. w dniu 7 września 2020 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru listonosz zaznaczył, że wydano ją "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania przesyłki adresatowi". W dniu 22 września 2020 r. spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podał, że decyzja została doręczona skutecznie osobie upoważnionej - J. P. dnia 7 września 2020 r. Uznał, iż w niniejszym przypadku doszło do doręczenia w rozumieniu art. 45 k.p.a. zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk uprawnionych do odbioru pism. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania od decyzji, biegnie od dnia uznania pisma za doręczone. wobec tego odwołanie wniesione 22 września 2020 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. W skardze na powyższe postanowienie zarzucono temu aktowi naruszenie: - art. 45 k.p.a. poprzez błędne ustalenie przez organ stanu sprawy i wadliwe przyjęcie, że Joanna Poprawska była osobą upoważnioną, w rozumieniu tego przepisu, do odbioru w dniu 7 września 2020 r. w imieniu spółki przesyłki pocztowej zawierającej decyzję organu z dnia 1 września 2020 r. w sytuacji, gdy osoba ta nie posiada umocowania wymaganego ww. przepisem – co skutkowało uznaniem przez organ, iż do prawidłowego doręczenia decyzji doszło w dniu 7 września 2020 r. a zatem termin do wniesienia odwołania od decyzji biegnie od dnia 8 września 2020 r., a w konsekwencji – że odwołanie złożone dnia 22 września 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem 14-to dniowego terminu (1 dzień po terminie); -art.7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony skarżącej polegające na uznaniu, że skoro przesyłka pocztowa adresowana do spółki została odebrana przez osobę przebywającą pod adresem siedziby spółki zamieszkującą w mieszkaniu pod tym adresem, to jest ona osobą upoważnioną do jej odbioru i że doszło do prawidłowego jej doręczenia w rozumieniu powołanego przepisu art. 45 k.p.a. podczas gdy osoba ta takiego upoważnienia nie posiadała, zaś dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia narusza interes społeczny i słuszny interes strony skarżącej; -art.129 § 2 w związku z art. 58 § 2 k.p.a. przez uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu z dnia 1 września 2020 r., a ponadto, że w przedmiotowym odwołaniu skarżąca nie podała przyczyn uchybienia terminu, podczas gdy w świetle okoliczności faktycznych sprawy odwołanie wniesione zostało w ustawowym terminie, co wyłączało konieczność wskazywania takich przyczyn. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wyjaśnił, że skoro J. P. była obecna w siedzibie spółki i zobowiązała się do jej przyjęcia, to była ona legitymowana do jej odbioru. W ocenie organu, gdyby tak nie było, osoba ta odmówiłaby przyjęcia przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Nie ulega wątpliwości, że do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania dojść może tylko pod warunkiem, że bieg tego terminu upłynął. Ustalenie to wymaga - co równie oczywiste - stwierdzenia, że bieg tego terminu się rozpoczął. W przypadku terminów liczonych od momentu doręczenia stronie pisma konieczne jest stanowcze ustalenie, że czynność ta doszła do skutku. Doręczenia w postępowaniu administracyjnym, należące do - jak określał to niegdyś J. Borkowski - czynności techniczno-procesowych, objęte są rygorami zasady oficjalności (J. Borkowski/B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 343). Jest ona wyrażana przez obowiązek organu dokonywania doręczeń z urzędu oraz czuwania nad poprawnością czynności składających się na ich skuteczność, z ponoszeniem odpowiedzialności przez organ za ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie. Przede wszystkim wskazać należy, że inne przepisy regulują doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym osobom fizycznym a inne osobom prawnym. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. regulującym miejsca doręczania pism osobom fizycznym, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Z kolei zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z kolei w myśl art. 45 k.p.a., który reguluje doręczania pism m.in. spółce z o.o., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Pojęcie osoby uprawnionej doczekało się licznych wypowiedzi doktryny i orzecznictwa sądowego. Powszechnie do takich osób zalicza się osobę uprawnioną do reprezentacji jednostki organizacyjnej, jej pełnomocnika procesowego, pracownika uprawnionego do odbioru pism (zob. J. Borkowski/B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 328). Chodzi tu o każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej (zob. wyrok NSA z 9 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1953/99, LEX nr 54228). Istotnie, domniemywa się, że osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 97 ustawy 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145) należy do katalogu osób uprawnionych do odbioru pism. Pamiętać jednak należy, że domniemanie to należy do wzruszalnych (zob. wyrok SN z 6 września 2013 r., sygn. akt V CSK 428/12, LEX nr 1408228). W przypadku osób prawnych nie wchodzi w grę instytucja doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 k.p.a. A zatem wydanie przesyłki wskazanemu treści zwrotnego potwierdzenia odbioru "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania przesyłki adresatowi" narusza ustanowione w art. 45 k.p.a. reguły doręczeń. Z kolei uznanie, że osoba przebywająca w lokalu przedsiębiorstwa jest uprawniona do odbioru pisma w rozumieniu art. 45 k.p.a. wymaga najpierw ustalenia, że jest ona albo uprawniona do reprezentacji albo choćby tylko "czynna w lokalu" tego przedsiębiorstwa. Wskazane domniemanie może wystąpić, jeżeli mamy do czynienia z osobą przebywającą w siedzibie przedsiębiorcy w innym celu. Zasada oficjalności doręczeń sprzeciwia się jakiemukolwiek automatyzmowi w tym zakresie. Do przyjęcia, że doręczono pismo niezbędne jest poczynienie stosownych ustaleń faktycznych. W tej sprawie wbrew dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy. Jak wynika z osnowy decyzji z dnia 1 września 2020 r. organ kilkukrotnie wskazuje, że R. P. jest pełnomocnikiem spółki z o.o. W aktach sprawy brak jest jednak stosownego pełnomocnictwa. W szczególności zatem wyjaśnienia wymaga czy decyzję doręczono osobie fizycznej tj. pełnomocnikowi spółki z o.o. R. P. i przyjęto doręczenie zastępcze, że w tym przypadku decyzję tę odebrał dorosły domownik, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Czy też decyzję tę doręczono spółce, na adres siedziby spółki osobie uprawnionej do odbioru pism. Lecz wtedy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powinna być adnotacja o doręczeniu adresatowi a nie dorosłemu domownikowi. Ponadto przy przyjęciu że organ doręczał decyzję spółce z o.o. organ nie wyjaśnił, czy odbiorcę pisma - wbrew treści zwrotnego potwierdzenia odbioru - można było zaliczyć do czynnych w lokalu przedsiębiorstwa. Złożone, na etapie skargi przez skarżącą spółkę oświadczenie tej osoby, osłabia wiarygodność autorytatywnego stwierdzenia organu w tej kwestii. Sam fakt, że J. P. nie była pracownikiem spółki nie wyklucza, iż występowała w roli uprawnionego do odbioru pism, ale okoliczność tę należy - ponad wszelką wątpliwość - wyjaśnić. Tymczasem nie poczyniono w tym kierunku żadnych ustaleń, automatycznie przyjmując że przesyłkę odebrała osoba uprawniona. Motywy zaskarżonego postanowienia nie odpowiadają zatem kryteriom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie tylko nie przekonują, ale są sprzeczne z treścią decyzji, od której zostało złożone odwołanie. Obowiązkiem organu, po uprawomocnieniu się wyroku, jest dokonać ustaleń w przedmiocie tego, czy decyzja została doręczona pełnomocnikowi spółki wskazanemu w osnowie decyzji czy też została doręczona spółce. Od tego bowiem zależy ocena skuteczności przedmiotowego doręczenia. W sytuacji ustalenia, że decyzję tę doręczono pełnomocnikowi spółki na adres zamieszkania, który jest jednocześnie adresem siedziby spółki, należy ustalić, czy osoba która odebrała przesyłkę jest istotnie dorosłym domownikiem i wtedy należy rozważyć, czy takie doręczenie należy uznać za prawidłowe. Natomiast w sytuacji, gdy okaże się że decyzja była doręczana spółce nie działającej przez pełnomocnika należy ocenić, czy decyzja organu pierwszej instancji została doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru. W tym celu należy zbadać czy odbiorca jest w jakikolwiek sposób powiązany z przedsiębiorcą, bądź jego siedzibą - a więc to, czy w dniu odbioru przesyłki pełnił jakąkolwiek rolę w obsłudze przedsiębiorcy. Jeżeli okaże się, że takiego łącznika brakuje, wówczas powinna zostać podjęta ponowna próba doręczenia decyzji Kierownika ARiMR. Czynność tę jednak - po zwrocie akt sprawy - powinien wykonać organ pierwszej instancji. Z tych wszystkich przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), na które złożyły się: 100 złotych tytułem wpisu od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 złotych oraz 17 złotych tytułem opłaty od pełnomocnictwa.