III SA/Wr 769/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Maciej Guziński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] I Postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego (dalej: "Naczelnik UC") we W. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w uzasadnieniu własnej decyzji tego organu z dnia [...] r. (o identycznym numerze), wydanej w sprawie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automacie HOT SPOT (Nr [...]), poza ośrodkiem gry bez wymaganej koncesji. W terminie ustawowym spółka złożyła zażalenie na to postanowienie. Dyrektor Izby Celnej we W. (dalej: "Dyrektor IC") – na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ordynacji podatkowej (dalej: "o.p.") – po rozpatrzeniu wspomnianego zażalenia, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia wskazał, że Naczelnik UC, niezwłocznie po wydaniu decyzji nakładającej na spółkę karę pieniężną, sprostował fragment uzasadnienia tej decyzji, w którym błędnie podano miejsce przeprowadzenia kontroli wskazując, że: "funkcjonariusze celni Urzędu Celnego we W. przeprowadzili kontrolę w punkcie bez nazwy własnej, przy ul. B. [...],[...]-[...] W.", tymczasem winno być: "funkcjonariusze celni Urzędu Celnego we W. przeprowadzili kontrolę w Sklepie Monopolowym M.B., ul. G. [...],[...]-[...] W.". W związku z tym, w postanowieniu z dnia [...] r. organ pierwszej instancji, w trybie art. 215 § 1 o.p., sprostował z urzędu ten błąd, jako oczywistą omyłkę. W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik strony zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 215 § 1 w związku z art. 145 § 2 o.p. – poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w tej sprawie, a tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że błędne oznaczenie miejsca urządzania gier stanowi oczywistą omyłkę pisarską, a tym samym jako wada nieistotna może zostać poddana sprostowaniu w drodze zastosowania przepisu z art. 215 § 1 o.p., podczas gdy błędne wskazanie miejsca dokonanej kontroli stanowi istotny element składniowy w całym postępowaniu administracyjnym niepodlegający sprostowaniu w drodze regulacji art. 215 § 1 o.p., zważywszy zwłaszcza na charakter postępowania o wymierzenie kary. W związku z tym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zażądała umorzenia postępowania głównego, jako podwójnie (faktyczne i prawnie) bezprzedmiotowego. Dyrektor IC, po dokonaniu analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału, zajął następujące stanowisko. W myśl art. 215 § 1 o.p., organ podatkowy może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. Zgodnie zaś z art. 219 tej samej ustawy, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 215. Zdaniem organy wyższego stopnia, błąd wskazania niewłaściwego miejsca przeprowadzonej kontroli stanowi oczywistą omyłkę pisarską, gdyż z akt sprawy i sygnatury, pod którą sprawa się toczyła (począwszy od postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania), wyraźnie wynika, że dotyczyła ona kwestii wymierzenia spółce kary pieniężnej w związku z eksploatacją poza kasynem gry automatu do gier, znajdującego się w Sklepie Monopolowym M.B., ul. G. [...] we W. Sprostowany błąd dotyczył zatem jedynie wskazania w uzasadnieniu decyzji niewłaściwego miejsca przeprowadzonej kontroli. Zamiast: "w Sklepie Monopolowym M. B., ul. G. [...],[...]-[...] W." wskazano: "w punkcie bez nazwy własnej, przy ul. B. [...],[...]-[...] W.". W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy uprawnione było przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że w opisywanej sprawie nastąpiła oczywista omyłka. Sprostowanie omyłki nie zmienia ustaleń organu co do istoty rozstrzyganej sprawy, ani też nie ma wpływu na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Ponadto, zarówno z treści jak i z sentencji decyzji wynika, że sprawa jednoznacznie związana jest z protokołem kontroli Nr [...] z dnia [...] r., gdzie jest podane miejsce i przedmiot kontroli. Podsumowując, Dyrektor IC stwierdził, że za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 215 § 1 o.p., może być uznany błąd polegający na tym, że w decyzji lub postanowieniu, przez pomyłkę bądź przeoczenie, zostało wyrażone coś, co w sposób widoczny (zarówno w kontekście prowadzonego postępowania, jak i uzasadnienia decyzji/postanowienia) jest sprzeczne z myślą wyrażoną przez organ. W niniejszej sprawie, z całości zgromadzonego materiału, a także z treści czytanej łącznie, decyzji organu pierwszej instancji, oraz prostującego zaistniałą tam omyłkę postanowienia z dnia [...] r., bezsprzecznie i jasno wynika, jakiego miejsca one dotyczyły. Korygowanie w takiej sytuacji zaistniałej omyłki nie niweczyło zatem istoty decyzji nakładającej karę pieniężną na spółkę na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych. Mieściło się więc w zakresie czynności, do których wykonania uprawniony był Naczelnik UC. II W skardze na ostateczne postanowienie Dyrektora IC pełnomocnik strony skarżącej zarzucił (identycznie, jak we zażaleniu), iż rozstrzygnięcie to zostało podjęte z naruszenie. art. 215 § 1 w związku z art. 145 § 2 o. p. – przez jego bezpodstawne zastosowanie, a tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że błędne oznaczenie miejsca przeprowadzenia kontroli (urządzania gier) stanowi omyłkę pisarską, a tym samym jako wada nieistotna może zostać poddana sprostowaniu w drodze zastosowania przepisu art. 215 § 1 o.p., podczas gdy błędne wskazanie miejsca dokonania kontroli stanowi istotny element składniowy w całym postępowaniu administracyjnym niepodlegający sprostowaniu w drodze tej regulacji. W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał w pierwszym rzędzie okoliczności, w jakich – w jego ocenie – można zastosować art. 215 § 1 o.p. Taka okoliczność w sprawie nie ma jednak miejsca. Nadto powołano orzecznictwo sądów administracyjnych na podnoszoną okoliczność. III W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: IV Uprawnienia sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r, poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p. p. s. a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. V |Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia na podstawie powołanych przepisów i w granicach sprawy – nie będąc jednak związany, | |stosownie do art. 134 p.p.s.a., zarzutami i wnioskami skargi – uznał, że zarówno zaskarżone postanowienia organów celnych obu instancji | |naruszają obowiązujący porządek prawny w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. | |Ponieważ podstawę zakwestionowanych orzeczeń stanowił art. 215 § 1 o.p., rozważania rozpocząć należy od wyjaśnienia, że wedle tego | |przepisu, organ administracji publicznej może – z urzędu lub na żądanie strony – prostować w drodze postanowienia "błędy pisarskie i | |rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki" w wydanych przez ten organ decyzjach. Ustawodawca, dopuszczając możliwość prostowania błędów | pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, nie definiuje tych pojęć, jednak doktryna i judykatura wypracowały stanowisko pozwalające na ich wyjaśnienie, a tym samym ocenę, czy w danym przypadku możliwe będzie zastosowanie tego trybu przy prostowaniu dotkniętych wadą orzeczeń. Błąd pisarski oznacza zatem widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu; widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Błąd rachunkowy stanowi omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia. Pod pojęciem innej oczywistej omyłki rozumieć zaś należy takie drobne uchybienia, które ze swej istoty stoją na równi z błędami pisarskimi, a zatem omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, czy też niewłaściwy dobór słowa. W świetle przedstawionych okoliczności nie można się zgodzić z organem, że rektyfikacja decyzji z dnia [...] r., dokonana zaskarżonym postanowieniem, dotyczyła oczywistej omyłki. Sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a., bądź na podstawie art. 215 § 1 o.p. podlegają wyłącznie błędy i omyłki nieistotne. W tym trybie można naprawić jedynie oczywiste przeoczenie, zastosowanie niewłaściwego słowa lub omyłkę pisarską o charakterze ewidentnym. Takich cech nie można natomiast przypisać kwestionowanemu postanowieniu, w którym zmieniono w istocie część uzasadnienia rozstrzygnięcia decyzji. O tym, że dokonanej postanowieniem rektyfikacji nie można traktować jako oczywistej omyłki świadczy też fakt, że (jak wynika z uzasadnień obu postanowień) wymagała ona analizy treści decyzji oraz akt administracyjnych. Wskazać ponadto należy, że w uzasadnieniach kontrolowanych w niniejszym postępowaniu postanowień organy odnoszą się w szerokim zakresie do uzasadnienia decyzji. Nadto w rozpoznawanej sprawie, zdaniem sądu, istotne jest także i to, że organ odwoławczy przemilczał zarzuty zawarte w zażaleniu. Jako argument przemawiający za uznaniem, że wskazane na wstępie zmiany mają charakter oczywistych omyłek, organy zgodnie twierdzą, że z innych części uzasadnienia prawidłowy adres kontroli wynika. Tego faktu sąd nie kwestionuje, niemniej taka konstatacja może, a (zdaniem sądu w tym składzie) nawet powinna mieć wpływ na ogólną ocenę trafności i zasadności decyzji, ale w trybie sprostowania oczywistej omyłki tej kwestii nie można rozwiązać. Reasumując, skład orzekający w niniejszej sprawie zgadza się ze stroną skarżącą, że dokonana zmiana, w szczególności w odniesieniu do mylnie podanego adresu nie jest oczywistą omyłką, o jakiej mowa w art. 215 § 1 o.p. Z tych względów, mając na uwadze art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.