III SA/Wr 773/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.G. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o wyliczenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na dzień złożenia wniosku postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie skarżący Z. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że nie jest w stanie opłacić adwokata z wyboru, który powinien sporządzić skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2010 r., ponieważ wiąże się to z wydatkiem w kwocie od 2.000 zł do 3.500 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że gospodarstwo domowe, które prowadzi z żoną w będącym ich własnością domu o powierzchni 110 m², dysponuje na swoje miesięczne utrzymanie kwotą 2.100 zł. Wydatki na ten cel, do których zaliczył skarżący opłatę za gaz w kwocie około 1.200zł, opłatę za energię elektryczną w kwocie 110 zł, opłatę za wodę w kwocie 130 zł, opłatę za wywóz nieczystości w kwocie 60 zł, podatek od nieruchomości w kwocie 12 zł, abonament telefoniczny w kwocie ok. 80 zł oraz raty kredytu w kwocie około 500 zł, nie obejmują kosztów wyżywienia, ponoszonych – według oświadczenia wnioskodawcy - z emerytury jego teściowej. Wywiódł Z. G. również, iż jest osobą niepełnosprawną, wymaga stałego leczenia farmakologicznego oraz rehabilitacyjnego, którego zaprzestał z uwagi na brak środków finansowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył do akt sprawy dokumenty, w których treści potwierdzenie znalazły podane wcześniej przez wnioskodawcę fakty. Z dokumentów tych wynika także, iż w roku 2010 skarżący uzyskał przychód z tytułu stosunku pracy w kwocie 39.139,96 zł, natomiast jego żona – z tytułu emerytury w kwocie 11.816,37 zł, oboje spłacają dwa kredyty bankowe w miesięcznych ratach o łącznej wysokości 767 zł. Miesięczny koszt leczenia swojej cukrzycy wnioskodawca określił na 120 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 grudnia 2010 r. odrzucił skargę Z. G. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o wyliczenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na dzień złożenia wniosku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi Z. G. jest czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o wyliczenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na dzień złożenia wniosku, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazaną w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa i materialna skarżącego, świadczy o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Skarżący wykazał w sprawie, że osiągane przez niego i jego żonę dochody, również w kwotach wynikających ze złożonych do akt sprawy fotokopii informacji podatkowych, nie pozwalają na poniesienia rynkowego kosztu profesjonalnego zastępstwa procesowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich dwuosobowego gospodarstwa domowego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.