III SA/Wr 78/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Anna Moskała, Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. odmówiło "A" Sp.z.o.o. z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za [...] r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wymienioną decyzją organ podatkowy pierwszej instancji odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty od podatku od nieruchomości za rok [...] r. W decyzji tej znajdowało się pouczenie o środkach odwoławczych tj. że w terminie 14 dni od otrzymania decyzji strona jest uprawniona do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzja została odebrana przez stronę w dniu [...] r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji zaczynał więc swój bieg od dnia [...] r. i upływał z dniem [...] r. Natomiast odwołanie skarżącej z dnia [...] r. nadane zostało w placówce pocztowej w dniu [...] r. Zatem zgodnie z treścią art. 223 Ordynacji podatkowej, jak przyjęło Kolegium, zostało wniesione po upływie wymaganego terminu. W wyniku wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu Kolegium Odwoławcze w J. G. wydało postanowienie z dnia [...] r. stwierdzające, że odwołanie złożone w dniu [...]r. przez skarżącą od decyzji nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta J. G. zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenie środka odwoławczego, gdyż jak podniosła, uchybienie tego terminu nastąpiło bez jej winy, powołując się na okoliczność, że posiada ona status zakładu pracy chronionej, co wiąże się ustawowym obowiązkiem zatrudniania przez nią osób niepełnosprawnych. Natomiast zatrudnione w skarżącej spółce osoby niepełnosprawne nie mogą wykonywać pracy natury produkcyjnej z uwagi na poważne ryzyko wypadków przy pracy, mogą natomiast wykonywać obowiązki biurowe oraz czynności obsługi ogólnej. Nadto skarżąca podniosła, że za obsługę pocztową w spółce odpowiadają dwie pracownice, z których jedna zatrudniona na Sygn. akt III SA/Wr 78/10 stanowisku księgowej legitymuje się stwierdzonymi zaburzeniami [...] i choroby [...], druga z pracownic natomiast zatrudniona na stanowisku referenta biurowego legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności, w tym stwierdzonymi upośledzeniami narządu [...] oraz chorobą narządu [...]. Przy tak ustalonym stanie faktycznym, organ drugiej instancji wywodził, że zgodnie z przepisem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wymaga łącznego spełnienia czterech przesłanek: wniesienia podania przez zainteresowanego o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienia przez zainteresowanego barku winy w uchybieniu terminu, dochowanie terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin przywracalny. Zdaniem Kolegium skarżąca spółka nie spełniła dwóch z wskazanych wyżej przesłanek, tj. nie dochowała terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu oraz nie uprawdopodobniła braku swojej winy. Kolegium podniosło, że w związku z ustawowym wymogiem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiu dni od dnia ustania ewentualnej przyczyny uchybienia terminu, termin ten w stosunku do skarżącej spółki powinien być liczony od dnia [...]r. tj. dnia skutecznego wniesienia odwołania przez skarżącą (data stempla pocztowego), w tym dniu bowiem, w opinii organu odwoławczego, ustały wszelkie przyczyny uchybienia terminu. Pomimo, że skarżąca nie zawarła w odwołaniu, zdaniem Kolegium, wniosku o przywrócenie terminu, nie utraciła w związku z tym prawa do jego złożenia w późniejszym terminie, który jednak w przypadku skarżącej upływał ostatecznie w dniu [...]r. W tym zakresie tez Kolegium powołało się na wyrok WSA w Warszawie z dnie 19.04.2005, sygn. VI SA/Wa 1606/04). Kolegium Odwoławcze, niezależnie od powyższego, uznało, że argumenty przywołane we wniosku z dnia [...]r. nie uzasadniały przywrócenia terminu. Zdaniem Kolegium to minimalna staranność obciążająca każdego pracodawcę obejmuje obowiązek zorganizowania pracy, które umożliwi wywiązywanie się zakładu pracy z obowiązków w terminach przewidzianych przepisami prawa. Błędy bowiem pracowników obciążają pracodawcę, a on jako podmiot profesjonalny nie może się nimi usprawiedliwiać. Właściwy natomiast dobór personelu, który przecież wpływa na skutki działania przedsiębiorstwa jest Sygn. akt III SA/Wr 78/10 elementem ryzyka pracodawcy. Na uzasadnienie tej tezy organ odwoławczy przywołał wyrok NSA z dnia 6.03.2001r.(sygn. III SA 347/2000). W takim stanie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło brak podstaw prawnych do przywrócenia terminu do wniesienie środka odwoławczego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W skardze podniósł, że błędne jest ustalenie Kolegium, iż 7 dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od dnia skutecznego wniesienia odwołania ([...] r.), gdyż skarżąca spółka pozostawała w tym czasie w przekonaniu, że dochowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania. O uchybieniu terminu spółka powzięła wiedzę dopiero na podstawie postanowienia Kolegium w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, doręczonego skarżącej w dniu [...] r. Nadto, skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Kolegium w przedmiocie miernika minimalnej staranności w zakresie zorganizowania pracy pracowników w spółce. Spółka skarżąca podniosła, że pracownicy niepełnosprawni wymagają innego traktowania w pracy na równorzędnych stanowiskach, co m.in. gwarantują tym pracownikom przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Gdyby nie było różnic pomiędzy osobami w pełni sprawnymi a osobami niepełnosprawnymi na gruncie zatrudnienia to nie byłoby potrzeby, jak wywodzi skarżąca spółka, uregulowania tej materii przepisami rangi ustawowej. Realizowana bowiem przez zakład pracy chronionej, jakim jest zakład pracy skarżącej, tj. kwalifikowany ustawowo podmiot gospodarczy, polityka zatrudniania osób niepełnosprawnych rodzi większą odpowiedzialność takiego szczególnego pracodawcy za działania tych osób. Zdaniem skarżącej, taka odpowiedzialność nie może jednak spółce szkodzić, stąd taki zakład nie może być potraktowany jako zwykły przedsiębiorca oraz nie może ponosić "daleko idących konsekwencji prawnych za działania swoich niepełnosprawnych pracowników". Co więcej, miernik staranności w takim przypadku powinien być obniżony ze względu na fakt, że praca wykonywana przez osoby niepełnosprawne, uznawana jest przez nie za pracę wykonywaną z najwyższą starannością, podczas gdy oceniania przez osoby zdrowe, może być zakwalifikowana jako przeciętna. Stąd, w przekonaniu Sygn. akt III SA/Wr 78/10 skarżącej przyjąć należy, że dochowała ona wymaganego terminu, bowiem spóźnione złożenie odwołania do organu odwoławczego nastąpiło bez jej winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta stosownie do art. 1 § 2 wymienionej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne są zatem właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności lub sprawiedliwości społecznej. W niniejszej sprawie skarga nie mogła być uwzględniona, Sąd bowiem nie dopatrzył się naruszenia prawa. Stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dla przywrócenia terminu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy bowiem oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Do pozostałych przesłanek przywrócenia terminu poza złożeniem wniosku należą: dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, który rozpoczyna swój bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin przywracany. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przepisanym prawem terminie pozwala przejść do merytorycznego Sygn. akt III SA/Wr 78/10 rozstrzygnięcia czy zainteresowany uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Za nietrafne należy uznać ustalenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż ustanie przyczyny uchybienia terminu przez skarżącą nastąpiło z dniem faktycznego wniesienia przez nią odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. G. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za [...] r. tj. z dniem [...] r. Konsekwencją takiej tezy było błędne przyjęcie, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie upływał w dniu [...] r., podczas gdy skarżąca złożyła taki wniosek w dniu [...] r. Jak przyjmuje się w literaturze datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu, kiedy strona dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż obowiązujący ją termin procesowy jeszcze nie upłynął (tak: H. Dzwonkowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. 2008 r. Legalis, komentarz do art.162). Jak podniesiono w skardze z dnia [...] r., skarżąca o uchybieniu terminu o jeden dzień do złożenie odwołania od decyzji Prezydenta dowiedziała się dopiero w dniu [...] r. W dniu tym doręczno jej bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., z którego uzasadnienia wynikało, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem ustawowego terminu. Kwestionowana decyzja doręczona została bowiem skarżącej w dniu [...] r., tak więc czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] r. Odwołanie natomiast nadane zostało w placówce pocztowej zgodnie z datą stempla pocztowego na kopercie zawierającej odwołanie - w dniu [...] r. Na tle istniejących okoliczności faktycznych trzeba przyjąć, że w okresie pomiędzy wniesieniem odwołania a odebraniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu skarżąca mogła niewątpliwie pozostawać w subiektywnym przeświadczeniu, że dochowała terminu do wniesienia odwołania. Dopiero w dniu [...] r. dowiedziała się o uchybieniu terminu, z tym też dniem zatem rozpoczął swój bieg nieprzywracalny siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, trwający do dnia [...]r (zob. wyrok NSA z dnia Sygn. akt III SA/Wr 78/10 24.03.1999r., I SA/Gd 1664/98). Wobec tego składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...]r. skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu wymaganego art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Zauważyć wszakże należy, że argumenty przywołane w skardze w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącą nie uzasadniają przywrócenia terminu. W tej materii wyrażona przez Kolegium w zaskarżonym postanowieniu ocena prawna jest prawidłowa zaś argumentacja skarżącej podniesiona w we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...]r., rozwinięta następnie w skardze, nie zasługuje na uwzględnienie. Strona na poparcie skargi wskazała, że posiadając status zakładu pracy chronionej jest ona "kwalifikowanym podmiotem gospodarczym" m.in. poprzez fakt zatrudniania określonej liczby osób niepełnosprawnych. Stąd, zdaniem skarżącej, nie może być traktowana jako zwykły przedsiębiorca, a co za tym idzie, miernik staranności wymagany od podmiotu jakim jest skarżąca, a w tym odpowiedzialność za działania pracowników niepełnosprawnych, winny ulec obniżeniu. Przesłanki uzyskania statusu zakładu pracy chronionej oraz jego prawa i obowiązki określa ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. (Dz. U. z dnia 9 października 1997 r., Dz.U. z 2008 r. Nr 14. poz. 92). Brak jest w wymienionej ustawie przepisu, który określałby uprawnienia zakładu pracy chronionej w zakresie, w jakim domaga się tego skarżąca w swojej skardze. Zgodzić się należy ze skarżącą, iż zakład pracy jest kwalifikowanym podmiotem prawnym poprzez fakt ustawowego wymogu zatrudniania określonego odsetka osób niepełnosprawnych, niemniej, po pierwsze, należy zauważyć za Samorządowym Kolegium, iż nie ma ustawowego nakazu uzyskania statusu zakładu pracy chronionej, po drugie, uzyskanie takiego statusu wiąże się jednak dla takiego podmiotu z wieloma korzyściami, choćby w formie zwolnień z podatków i opłat określonych w art. 32 tej ustawy. Ustawa nie wiąże jednak z posiadaniem takiego statusu przywilejów o charakterze procesowym na gruncie postępowania ogólnoadministracyjnego, czy szczególnego, tzn. podatkowego. Powoływanie się na okoliczność, iż osoby zatrudnione u skarżącej, a odpowiadające za obowiązki księgowo – administracyjne, w tym za nadawanie przesyłek pocztowych, są osobami niepełnosprawnymi, wykracza zdecydowanie Sygn. akt III SA/Wr 78/10 poza wymagany w takich sytuacjach obiektywny miernik staranności, jaki należy wymagać od podmiotu dbającego należycie o swoje interesy. Wbrew twierdzeniom skargi, nie zaistniały w sprawie żadne wyjątkowe racje, które przemawiałyby za "obniżeniem obiektywnego miernika staranności", a przekonanie strony skarżącej by zastosować wobec niej inne reguły, w istocie oznaczałoby właśnie uwzględnienie subiektywnego miernika staranności - zależnego od przymiotów osobistych danej strony postępowania, czyli szczególnych cech, charakterystycznych tylko dla niej. W kontekście twierdzeń skargi trzeba także podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że powierzenie wysłania przesyłki np. pracownicy sekretariatu powoduje, że niewywiązanie się przez nią z obowiązków, bez wyraźnych przeszkód obiektywnych (nagła choroba, kradzież korespondencji) obciąża osobę zlecającą czynność temu właśnie pracownikowi, a co za tym idzie – skutki zaniedbania przez pracownika obciążają również pracodawcę (wyrok NSA z 30.07.1999r., III SA 7201/98), w tym przypadku – stronę skarżącą. Jako podmiot profesjonalny skarżąca winna mieć świadomość terminowości podjęcia czynności procesowych koniecznych do dochodzenia swoich praw przed organami administracji, np. wniesienia odwołania od decyzji oraz konsekwencji przekroczenia tych terminów. O terminie odwołania skarżąca pouczona została prawidłowo w treści decyzji organu pierwszej instancji. Posiadanie statusu zakładu pracy chronionej nie zwalnia takiego pracodawcy od powinności odpowiedniego zorganizowania pracy celem zapewnienia należytego wykonywania obowiązków przez zatrudnionych pracowników, nawet jeśli są dotknięci pewnym stopniem niepełnosprawności, który – jak należy mniemać - nie stanowi przeszkody do pełnienia określonych czynności na danym stanowisku pracy. W świetle tych okoliczności słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się braku zawinienia i zgodnie z prawem odmówiło przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w formie wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.