III SA/Wr 782/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Asesor WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr SKO/41/RD-45/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bolesławieckiego z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr KMT.5411.1117.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. (nr SKO/41/RD-45/2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, SKO), działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 136 § 1 oraz art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 1, 2a, 4 i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, ze zm., dalej: p.r.d.), po rozpatrzeniu odwołania Z. H. (dalej: skarżący) od decyzji Starosty Bolesławieckiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 21 kwietnia 2022 r. (nr KMT.5411.1117.2022), w przedmiocie kary pieniężnej za niezłożenie w terminie zawiadomienia o nabyciu pojazdu, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w dniu 28 grudnia 2020 r. nabył zarejestrowany pojazd marki A. o nr rejestracyjnym [...]. Zawiadomienie o nabyciu pojazdu wraz z umową sprzedaży samochodu wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Bolesławcu w dniu 28 marca 2022 r. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji, po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu zarejestrowanego pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona miała obowiązek zawiadomić Starostę o fakcie nabycia pojazdu do dnia 28 czerwca 2021 r. Organ I instancji podkreślił, że nie znalazł przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 189f k.p.a., bowiem nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa. Określając wysokość kary Starosta zbadał przesłanki z art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń, korzyści finansowe. W wyniku analizy zakresu, w jakim strona dopuściła się naruszenia, organ stwierdził, że obejmował on okres 273 dni. Stwierdził, że tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie. Ustalił, że wystąpiła korzyść finansowa w wysokości 180,50 zł z tytułu rejestracji. W konsekwencji uznał, że zasadne jest nałożenie kary w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 200 zł. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Wskazało, że sankcjonowane przez organ pierwszej instancji zachowanie skarżącego dotyczy naruszenia obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Wskazało na treść art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 1842 z późn.zm.), zgodnie z którym w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Kolegium podkreśliło, że w myśl art. 140mb pkt 2 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wyjaśniło, że treść art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., stanowi źródło obowiązku zarówno nabywcy pojazdu, jak i jego zbywcy. Kolegium wskazało, że w sprawie pojazd został nabyty w dniu 28 grudnia 2020 r. Termin na zawiadomienie o nabyciu ww. pojazdu upływał zatem w dniu 28 czerwca 2021 r. Skarżący nie dopełnił ustawowego obowiązku w terminie. Zawiadomienie zostało przez niego złożone w dniu 28 marca 2022 r. W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie, w ocenie Kolegium, nie sposób przychylić się do wyjaśnień strony, iż stosowny wniosek został złożony w ustawowym terminie poprzez wysłanie na adres Starostwa Powiatowego w Bolesławcu. Brak jest jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie stanowiska strony. Kolegium wezwało skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego wysłanie zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w Bolesławcu. W odpowiedzi skarżący poinformował, że nie posiada przedmiotowego potwierdzenia nadania listu zawierającego zawiadomienie. SKO wezwało również Starostę do zajęcia stanowiska w sprawie, w tym do udzielenia informacji, czy do Starostwa wpłynęła pocztą tradycyjną korespondencja od skarżącego zawierająca zawiadomienie o nabyciu pojazdu. W odpowiedzi organ I instancji poinformował, że nie wpłyną do niego wniosek skarżącego dotyczący nabycia pojazdu. Zawiadomienie o nabyciu zostało złożone osobiście w dniu 28 marca 2022 r. Kolegium uznało nałożenie przez organ pierwszej instancji kary administracyjnej w wysokości 200 zł za zasadne. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący pouczony o treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: ustawa COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Wobec powyższego, skoro skarżący nabył pojazd w dniu 28 grudnia 2020 r., to miał obowiązek zawiadomić o tym Starostę do dnia 28 czerwca 2021 r. Stosowne zawiadomienie wpłynęło natomiast do organu w dniu 28 marca 2022 r. W sprawie organy zarzucając skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., nie wzięły pod uwagę instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art. art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2 cytowanego przepisu). Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d. W wyroku z 20 stycznia 2023 r. (sygn. II GSK 821/22, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną wskazał, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków. Analiza treści tego przepisu niewątpliwie wskazuje, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, których zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej (por. także wyrok NSA z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1157/22, CBOSA). Powołany przepis został wprowadzony z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Jego celem jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje o charakterze publicznoprawnym z organami, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię, ochrona zdrowia obywateli była priorytetem i w tym celu wprowadzane były różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Powinny one zatem znaleźć zastosowanie także w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów z art. 78 ust. 2 p.r.d. Oznacza to, że organ w okresie stanu epidemii powinien był zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organy - przed nałożeniem kary - tego obowiązku dopełniły przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. (por. wyroki WSA w: Rzeszowie z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1398/21, w Poznaniu z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 930/22, w Olsztynie z 20 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 241/23, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. i c) i art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt I sentencji wyroku). O należnych skarżącemu kosztach postępowania – obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obowiązane będą uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku i zastosować art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.