III SA/Wr 786/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych skarżącemu P. O. tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia [...].01.2012 r. oraz od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z dnia [...].11.2012 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2010 r. do lutego 2011 r. W uzasadnieniu przytoczono, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny m.in. zawiadomieniami z dnia [...] marca 2014 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. "A", "B" i "C". W dniu [...] kwietnia 2014 r. skarżący wniósł do o Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. pismo, w którym domagał się uchylenia tytułów wykonawczych oraz dokonanych zajęć jego rachunków bankowych podając, że ZUS prowadzi egzekucję wobec nienależnych świadczeń oraz posiada nadpłatę z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Poinformował, że w okresie, którego zajęcia dotyczą był zatrudniony w spółce z o.o. "D" w W., która była zobowiązana do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z niejednoznaczną treścią pisma organ egzekucyjny wezwał do sprecyzowania zgłoszonego charakteru żądania wskazując jednocześnie na możliwe sposoby jego kwalifikacji w kontekście obowiązujących przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego lub wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że jego wniosek stanowi żądanie umorzenia egzekucji w związku z istniejącą nadpłatą składek. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych opisanym postanowieniem odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podał, że weryfikacja informacji przedstawionych przez skarżącego wykazała, że nie figuruje on na koncie płatnika składek spółki, jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia. Organ egzekucyjny wyjaśnił również, że zgodnie z przepisem art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Według stanu na dzień wystawienia tytułów wykonawczych na koncie rozliczeniowym zobowiązanego istniały zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, co uzasadniało wystawienie tytułów wykonawczych i skierowanie sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Stwierdzono brak wpłat na poczet należności dochodzonych w ramach przedmiotowych postępowaniach egzekucyjnych, co oznacza, że zaległości nadal istnieją. Rozpoznając wniesione przez skarżącego zażalenie organ II instancji przytoczył przepis art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w następujących wypadkach: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem roku od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Podnoszony w sprawie zarzut dotyczący konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego wskutek nieistnienia obowiązku w związku z posiadaniem nadpłaty z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w ocenie organu nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Załączone bowiem przez organ I instancji wydruki stanu należności dla płatnika potwierdzają, że w istocie na poczet należności dochodzonych na podstawie opisanych tytułów wykonawczych nie były dokonywane wpłaty, co jest równoznaczne z tym, że na koncie istnieje zadłużenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez wymienioną spółkę. Sam skarżący na te okoliczności nie przedstawił żadnego dowodu, jak również na poparcie tezy, że składki na rzecz jego osoby były odprowadzane przez spółkę. Podnoszone przez skarżącego zarzuty nieistnienia przedmiotowego obowiązku opierają się wyłącznie na okoliczności otrzymania przez niego pisma w sprawie nadpłaty, którego autentyczność - jak wynika z akt sprawy - jest badana obecnie w prowadzonym odrębnie postępowaniu przez Komisariat Policji W. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej W. w związku z podejrzeniem sfałszowania tego dokumentu. Zgodnie z przepisem art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba objęta ubezpieczeniami społecznymi z określonego tytułu nie ma obowiązku opłacania składek z tytułu własnej działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie jednak taka sytuacja nie wystąpiła. Ponadto zgodnie z art. 38 ust. 1 powołanej ustawy, w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Organ podkreślił, że przedmiotowe zaległości wynikają z prawomocnych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanych po analizie całokształtu okoliczności występujących w sprawie. W związku z powyższym organ stwierdził, że obowiązek objęty przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym nie został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz nie doszło do jego wygaśnięcia wskutek nadpłaty ujawnionej po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, gdyż wbrew zarzutom skarżącego taka nadpłata nie istniała, co wyjaśniono powyżej. W związku z tym jako zasadną należy uznać odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono istnienia okoliczności mieszczących się w katalogu wymienionym w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. W skardze skarżący domagając się uchylenia postanowienia zarzucił, że organ wytworzył dokument sklejając wzory i szablony z innych podobnych decyzji, próbując się odnieść do sprawy merytorycznie. Nie był w stanie tego zrobić w sposób nieurągający powadze urzędu i nienaruszający zasad legalizmu oraz zdrowego rozsądku. Zdaniem skarżącego, skoro w pismach z dnia [...] stycznia 2012 r., [...] lutego 2012 r. oraz [...] marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o istniejącej nadpłacie, zatem wymogi przepisu art. 59 u.p.e.a. zostały w całości wyczerpane. Mimo absurdalnego stanowiska pracowników ZUS o rzekomym podrobieniu tych pism, żadne postępowanie tego nie potwierdziło, a wręcz odwrotnie - w przypadku pisma z dnia [...] września 2012 r. oraz [...] stycznia 2012 r. wykluczyło taką sytuację. Jako pracownik wymienionej wyżej spółki skarżący był ubezpieczony z tytułu umowy o pracę, wobec czego miał obowiązek jedynie odprowadzania części składek. Ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł odnaleźć dokumentacji tej firmy przesłał kopie wszystkich dokumentów w tej sprawie do ZUS. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 i 2, 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania wówczas, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Pozostając w granicach tak zakreślonej kontroli Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia. Normatywną i prawidłowo przyjętą przez organy podstawę zaskarżonego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."), a ściślej ujmując – zważywszy na treść żądania skarżącego – pkt 1 i pkt 2 tego przepisu. Zgodnie z jego brzmieniem postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania (pkt 1), jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2). Skarżący utrzymuje, że egzekucja jest nienależna albowiem posiada nadpłatę z tytułu opisanych składek na ubezpieczenia oraz Fundusze Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a nadto w okresie, którego składki dotyczą, był zatrudniony w spółce prawa handlowego, a ten to podmiot był zobowiązany do odprowadzania składek za skarżącego z tytułu zatrudnienia. Tym samym obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu organy trafnie przyjęły, że przedstawione żądanie skarżącego w zakresie zgłaszanych podstaw faktycznych i prawnych nie znajduje uzasadnienia. Twierdzenie skarżącego o występowaniu nadpłaty nie zostało przez niego dowiedzione, zaś ustalenia organów temu ewidentnie przeczą. Sporządzone przez organ pierwszej instancji szczegółowe wydruki zapisów stanów należności na koncie rozliczeniowym skarżącego jako płatnika znajdują się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy i żadną miarą nie potwierdzają faktu występowania nadpłaty, lecz wykazują zaległość (niedopłatę). Skarżący w tej mierze nie tylko nie przedstawił wiarygodnego przeciwdowodu, lecz nawet nie formułował na etapie postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego konkretnych zarzutów, które mogłyby choćby podać w wątpliwość ustalenia faktyczne organów co do stanu należności figurujących na tym koncie. Twierdzenia strony skarżącej są lakoniczne, nie poparte żadnym rzeczowym wywodem, ograniczając się do wyrażenia negatywnego osądu działań organu. Podzielić należy argumentację organu, że przywołany przez skarżącego dokument, to jest pismo z [...] stycznia 2012 r. o rzekomym istnieniu nadpłaty nie jest w ogóle miarodajny, gdyż ZUS kwestionując jego autentyczność zawiadomił organy ścigania o przestępstwie z art. 270 § 1 k.k. i zostały podjęte czynności procesowe w tej sprawie. Z kolei pismo z [...] lutego 2012 r. nie zostało skierowane do skarżącego, lecz innego adresata i w innej sprawie, pisma ZUS z [...] marca 2014 r. są adresowane do banków z informacją o wycofaniu zawiadomienia o zajęciu; nie ma w nich mowy o nadpłacie. Jakkolwiek w aspekcie dotyczącym okoliczności zatrudnienia w spółce handlowej skarżący przedłożył dokumenty mające na celu wykazać zasadność twierdzeń o odprowadzaniu składek przez tę spółkę, lecz jak trafnie oceniły organy - nie dowodzą one okoliczności regulowania składek na ubezpieczenie skarżącego. Z przedłożonych bowiem kopii - umowy wieloletniej o współpracy gospodarczej między spółką (zleceniodawcą) a skarżącym, zawartą w dniu [...] lipca 2008 r., w której treści (w § 4) spółka zobowiązała się do prawidłowego naliczania i terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, dalej - z pisemnego wypowiedzenia przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2012 r. tej umowy oraz świadectwa pracy z [...] grudnia 2012 r. – nie wynika bynajmniej, że komentowany obowiązek spółki został przez nią wykonany. Z istoty rzeczy nic nie wzmiankowano na ten temat w dwóch ostatnich pismach, natomiast zobowiązanie wymienione w § 4 umowy o współpracy gospodarczej ma charakter wyrażenia woli stron, co nie oznacza wszakże jeszcze jej realizacji. Jak zaś ustalono w toku postępowania administracyjnego pierwszej instancji, czego skarżący nie podważył, z danych Centralnego Rejestru Ubezpieczonych i Płatników Składek wynika, że spółka nie zgłosiła skarżącego do ubezpieczenia, tym samym prowadzone przez ZUS konta nie wykazują żadnych wpłat na poczet ubezpieczenia skarżącego z tytułu zatrudnienia. Zarzuty skargi i w tej materii zatem nie znajdują potwierdzenia. W tym stanie rzeczy ostateczna konstatacja orzekających organów o braku spełnienia przesłanek prawnych z cytowanego art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. jest prawidłowa. Uzasadnienia postanowień wydanych w obu instancjach spełniają w dostatecznym stopniu wymogi art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Z podanych powodów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.