III SA/Wr 79/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Maciej Guziński (sprawozdawca), Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Przedmiotem skargi jest, wydana w wyniku odwołania M. Z., dalej: strona; skarżąca), decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (DOR ARiMR) z 1 grudnia 2017 r. (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Kierownik Biura Powiatowego) z 10 października 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych. Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] maja 2014 r. (nr [...]) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej wysokości 54.442,40 zł, w tym: wariant 2.2 – uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) w kwocie 42.218,40 zł, za powierzchnie 54,81 ha; wariant 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków w kwocie 4.778,24 zł, za powierzchnie 3,46 ha; wariant 4.7 – półnaturalne łąki świeże w kwocie 5.169,85 zł, za powierzchnie 5,27 ha; wariant 4.6 – półnaturalne łąki wilgotne w kwocie 2.275,91 zł, za powierzchnie 2,32 ha. Kolejną decyzją z [...] kwietnia 2015 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2014 ,w łącznej wysokości 113.273,60 zł. Odmówił przyznania płatności w wariancie 2.2 oraz nałożył sankcję wieloletnią. Decyzją z 5 października 2015 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału ARIMR utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. Zawiadomieniem z [...] lutego 2016 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. W następstwie, decyzją z [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) organ pierwszej instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej kwocie 2.811,97 zł. Organ wskazał, że strona zobowiązała się do realizacji 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Mając na uwadze decyzje o przyznaniu płatności za rok 2013 i rok 2014, uznać należy bowiem, że strona w 2014 r. zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Jednocześnie organ wskazał, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i zauważyła, że nie wskazano w decyzji podstaw do twierdzenia o zaniechaniu produkcji przez rolnika oraz jakich obszarów dotyczy zaniechanie. Organ wydający decyzję nie był też zainteresowany jakimikolwiek wyjaśnieniami rolnika, a rolnikowi nic nie jest wiadomo o zaniechaniu działalności na deklarowanych działkach. Rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. (nr [...]) DOR ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 2.763,10 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła brak określenia, której części działek dotyczą zmniejszenia, a tym samym uniemożliwienie skarżącej odniesienie się do tego zmniejszenia oraz zarzuciła nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia. Działki rolne zadeklarowane do programu rolnośrodowiskowego w 2013 r. są przez nią użytkowane rolniczo i na żadnej z nich nie zaniechano w 2014 r. produkcji rolnej. Wskazać należy, że wyrokiem z dnia 09.06.2016 roku (sygn. akt III SA/Wr 1210/15) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uchylił decyzję DOR ARiMR (nr [...]) z [...].10.2015 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2014. W konsekwencji DOR ARiMR w [...].09.2016 r. wydał decyzję (nr [...]) o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast wyrokiem z 10.03.2017 r. (sygn. akt III SA/Wr 1295/16) WSA we Wrocławiu uchylił decyzję DOR ARiMR z [...].08.2016 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP za [...].06.2016 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skoro błędnie zostały ustalone powierzchnie działek kwalifikujących się do płatności w roku 2014, to w konsekwencji błędnie została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w 05.05.2017 r. W tej sytuacji, [...].07.2017 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 w łącznej kwocie 118806,40 zł, w tym za realizację wariantów: 6.1. - Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych w wysokości 28517,10 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 50,03 ha; 2.2 - Uprawy rolnicze w okresie przestawiania w wysokości 2746,80 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 4,19 ha; 2.6 - Uprawy warzywne w okresie przestawiania w wysokości 77546,50 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 50,03 ha; 4.7 - Półnaturalne łąki świeże w wysokości 4168,00 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,21 ha; 4.6 - Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 1856,00 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,32 ha; 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 3972,00 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,31 ha. Od tej decyzji strona się nie odwołała, wobec czego powyższa decyzja stała się ostateczna. Następnie, [...].10.2017 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję (Nr [...]) o ustaleniu dla strony kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 690,46 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów: 2.2; 4.1; 4.7 na powierzchni odpowiednio: 0,59 ha; 0,27 ha; 0,07 ha, powstała kwota nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 690,40 zł. W wyniku rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2017 r. DOR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...].10.2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że tryb i warunki udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), zwane dalej: rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz.173 ze zm.). Zgodnie natomiast z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (w brzmieniu obowiązującym dla zobowiązań podjętych przed 15 marca 2014 r.), płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nie sporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub miedz śródpolnych objętych danym wariantem; 2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem (ust. 2). W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, że strona w roku 2013 podjęła zobowiązanie w ramach wariantów: 2.2 na powierzchni 54,81 ha; 4.1 na powierzchni 3,46 ha; 4.7 na powierzchni 5,27 ha oraz 4.6 na powierzchni 2,32 ha. Natomiast na mocy ostatecznej decyzji z [...].07.2017 r. (nr [...]), w przedmiocie przyznanie płatności za rok 2014, Kierownika BP ARiMR ustalił, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach wariantów: 2.2; 4.1 4.7 wynosi odpowiednio: 54,22 ha; 3,31 ha; 5,21 ha. Dalej podniesiono, że w sprawie niesporny jest stan faktyczny, że ostateczną decyzją z [...].07.2017 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014, organ I instancji stwierdził, że skarżący zmniejszył powierzchnię objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, za którą otrzymał płatność w 2013 r., dlatego zastosowanie w sprawie znalazł § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów kształtowała się następujący: 2.2: 54,81 ha - 54,22 ha = 0,59 ha x 770,27, 27 zł = 454,46 zł; 4.1: 3,46 ha - 3,31 ha = 0,15 ha x 1200,00 zł = 180,00 zł; 4.7: 5,27 ha - 5,21 ha = 0,07 ha x 800,00 zł = 56,00 zł. Daje to łącznie kwotę do zwrotu w wysokości: 454,46 zł + 180,00 zł + 56,00 zł = 690,46 zł W skardze na powyższą decyzję z [...] grudnia 20017 r. strona podniosła, że nie zmniejszyła obszaru na którym realizował program rolnośrodowiskowy. Różnice wynikają z błędnego obliczania powierzchni i leżą tylko i wyłącznie po stronie Agencji. Toczące się przez kilka lat odwołania w powyższej sprawie dowiodły, że Agencja dokonuje olbrzymich pomyłek i tylko instancje Sądowe są w stanie zmusić ją do korekty błędnych wyliczeń. Wskazał, że Agencja wyliczyła dla pakietu 4.7, że 5,27 ha-5,21 ha daje 0,07, co jest oczywistą nieprawdą, ponieważ matematycznie powinno być 0,06 ha. Ta pomyłka matematyczna ma niewątpliwie wpływ na wysokość żądanej kwoty i choćby z tego powodu decyzja powinna zostać wycofana. W odpowiedzi na skargę, DOR ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, iż w zaskarżonej decyzji organ dokonał błędnego wyliczenia dla wariantu 4 7 przyjmując, że różniąca pomiędzy 5,27 ha a 5,21 ha wynosi 0,07 ha zamiast 0,06 ha, co ma wpływ na wysokość żądanej kwoty do zwrotu. Podniesiono dalej, że wskazane wyżej naruszenie winno skutkowa uchyleniem zaskarżonej decyzji, jednak inne zarzuty przedstawione w skardze nie pozwoliły na wydanie decyzji w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Warunkiem wydania takiej decyzji jest uwzględnienie skargi w całości, podczas gdy w niniejszym przypadku organ nie podziela, poza opisanym wyżej naruszeniem prawa, zarzutów skargi i poglądu, iż w omawianej sprawie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Sporną w rozpatrywanej sprawie kwestię stanowi zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przez skarżącą, z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, w wysokości 690,46 zł. W rozpatrywanej sprawie organ Agencji podniósł, że skarżąca zmniejszyła powierzchnię objętą zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, za którą otrzymał płatność w 2013 r. Wskazano w tym zakresie, że strona w roku 2013 podjęła zobowiązanie w ramach wariantów: 2.2 na powierzchni 54,81 ha; 4.1 na powierzchni 3,46 ha; 4.7 na powierzchni 5,27 ha; 4.6 na powierzchni 2,32 ha. Natomiast w ostatecznej decyzji Kierownika BP ARiMR z [...].07.2017 r. (nr [...]), wydanej w postępowaniu mającym za przedmiot przyznanie płatności za rok 2014 ustalono, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach wariantów: 2.2; 4.1; 4.7 wynosi odpowiednio: 54,22 ha, 3,31 ha; 5,21 ha. Tym samym, zdaniem organu, kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach tych wariantów przedstawia się następująco: Wariant 2.2: 54,81 ha - 54,22 ha = 0,59 ha x 770,27, 27 zł = 454,46 zł; Wariant 4.1: 3,46 ha - 3,31 ha = 0,15 ha x 1200,00 zł = 180,00 zł; Wariant 4.7: 5,27 ha - 5,21 ha = 0,07 ha x 800,00 zł = 56,00 zł. Co wskazuje, że łącznie kwota do zwrotu wynosi: 454,46 zł + 180,00 zł + 56,00 zł = 690,46 zł Z powyższe wyliczenia wynika, że kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 690,46 zł. została wyliczona błędnie. W odniesieniu do wariantu 4.7 różnica bowiem pomiędzy: 5,27 ha a 5,21 ha wynosi 0,06 ha, a nie jak wyliczył organ 0,07 ha. Co w przeliczeniu daje do zwrotu kwotę 48 zł, a nie jak wskazał organ 56, 00 zł. Tym samym, ustalona łączna kwota do zwrotu jest określona nieprawidłowo. Wskazać należy, że sam organ w odpowiedzi na skargę podniósł, że dokonał błędnego wyliczenia dla wariantu 4 7 przyjmując, że równica pomiędzy: 5,27 ha a 5,21 ha wynosi 0,07 ha zamiast 0,06 ha, co ma wpływ na wysokość żądanej kwoty do zwrotu. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Powyższe oznacza, że błędnie została ustalona kwota nienależnie pobranych przez skarżącą płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Dlatego zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokona w sposób prawidłowy wyliczenia i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych i w tym kontekście rozważy na nowo przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.