III SA/Wr 798/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. św. "A" w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji celowej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca, po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.600 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że na Parafii obecnie ciąży obowiązek spłaty kredytu w wysokości 120.000 zł, zaciągniętego na remont kościoła. Miesięczna spłata wynosi około 2.000 zł. Ponadto strona ma zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek od innej parafii i od osób fizycznych w łącznej wysokości około 80.000 zł, (również przeznaczonych na remont kościoła) oraz dotacji celowej (80.000 zł), co do której toczy się spór w niniejszej sprawie. Zatem konieczność spłaty powyższych zobowiązań sparaliżuje prace remontowe, a nadto także bieżącą działalność Parafii. Strona nie posiada żadnych istotnych składników majątku ruchomego poza tym, który jest związany z celami kultu religijnego. W skład posiadanych nieruchomości wchodzą grunty, na których znajduje się kościół, cmentarz i plebania oraz działki – jedna z kapliczką i druga, która ma być przeznaczona na cmentarz. Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), przedłożone zostały kopie dowodów opłat związanych z utrzymaniem Parafii oraz wydruk historii rachunku bankowego, na którym odnotowane są, poza bieżącymi opłatami, m.in. darowizny na rzecz kościoła, wynagrodzenia z tytułu umieszczenia anteny nadawczej telefonii komórkowej, wpłaty własne z rachunku proboszcza Parafii, spłaty pożyczek. Najwyższe saldo rachunku wynosiło 8.000 zł. Wniosek należało ocenić jako uzasadniony w części. Podstawą prawną rozpoznania złożonego wniosku przez skarżącą, która jet kościelną osobą prawną, są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ich brzmieniem, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja uzależnia przyznanie prawa pomocy osobom prawnym wyłącznie od przesłanki posiadania lub też nieposiadania dostatecznych środków finansowych. Brak jest dodatkowych obwarowań, tak jak ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, co do których należy uwzględnić zabezpieczenie środków niezbędnych dla ich koniecznego utrzymania. Co do osób prawnych, niewątpliwie należy też mieć na uwadze konsekwencje poniesienia kosztów sądowych, takie jak utrata płynności i możliwość prowadzenia dalszej działalności, w tym także niegospodarczej. Zdaniem referendarza sądowego w istocie uiszczenie przez Parafię kwoty 1.600 zł tytułem wpisu od skargi może być dolegliwe dla jej budżetu, mając na uwadze środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym. Niemniej zauważyć należy, że powyższa opłata stanowi zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższy koszt sądowy. Stąd przy środkach finansowych, jakimi strona skarżąca dysponuje, nieuzasadnione byłoby zwolnienie od pozostałych kosztów, które zazwyczaj ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł i wpisu od skargi kasacyjnej, którego wartość stanowi połowę wpisu od skargi. Zauważyć bowiem trzeba, że strona powinna spodziewać się obowiązku ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie jest datowana na 25 września 2013 r. Od tej też daty winna czynić oszczędności na pokrycie tych kosztów. Obowiązek ten wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulacja ta jest konsekwencją faktu, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, Konstytucja RP przewiduje zaś powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W rezultacie zobowiązania publiczne zawsze należy traktować priorytetowo – to jest przed zobowiązaniami o charakterze prywatnoprawnym. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, strona być może nie była przygotowana na wydatek w wysokości wyznaczonego wpisu, jednak ma możliwość zgromadzenia środków na opłacenie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Ich ponoszenie bowiem polega na jednorazowych wpłatach poszczególnych opłat sądowych – odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie nie jest zatem jednoznaczna z comiesięcznym obciążeniem budżetu Parafii. Końcowo zauważyć wypada, że w uzasadnieniu wniosku strona skupiła się na konieczności spłaty zobowiązań prywatnoprawnych i konsekwencjach wymogu wynikającego z zaskarżonej decyzji. Tymczasem wartości te są wielokrotnie wyższe od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, oceniając możliwości płatnicze na podstawie przedłożonych oświadczeń i dokumentów, postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.