III SA/Wr 799/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. nr [...] z dn. [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia długu celnego oddala skargę. E. K. wniósł o umorzenie należności celnych wymierzonych decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego w L.: nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r. Do podania dołączył dokumenty o sytuacji finansowej, a następnie historię choroby oraz rachunki za wydatki poniesione na leczenie i mieszkanie. Dyrektor Izby Celnej po przeprowadzeniu postępowania nie znalazł podstaw do umorzenia przedmiotowego długu celnego oraz decyzją z dnia [...] r. nr [...] i odmówił wnioskowanego umorzenia kwoty długu celnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła decyzji sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na odmowie umorzenia długu celnego, pomimo że egzekucja należności celnych wobec dłużnika pozbawia stronę niezbędnych środków utrzymania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem II instancji, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący zarzucił, że decyzja narusza prawo materialne, czyli art. 87 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne. Skarżący nie zgodził się z poglądem organu II instancji, że istnieje możliwość spłacenia długu celnego w całości. Skarżący nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć własnych niezbędnych potrzeb życiowych z otrzymywanej renty, choruje na [...], [...], [...], [...], ma [...] lat, mieszka w terenie o najwyższej stopie bezrobocia, a ponadto nie jest zdolny do pracy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Z uwagi na to, że dług celny powstał w dniu [...] r., należało zastosować przepisy Prawa celnego z 1989 r. Organ powołał art. 87 Prawa celnego, według którego należności celne mogą być umorzone w całości lub w części, jeżeli wystąpi jedna z sytuacji, określonych w ust. 1 tego przepisu. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności celnych organ wziął pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną dłużnika. Organ wskazał, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego daje możliwość umorzenia należności na podstawie innych okoliczności lub dokumentów, które wskazują, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można by dochodzić należności. Skarżący uzyskuje jednak stałe dochody w postaci świadczenia emerytalno-rentowego. Ta sytuacja materialna i zdrowotna trwa przez cały okres spłaty zadłużenia, dłużnik zaś nie posiada osób pozostających na jego utrzymaniu. Organ uznał zatem, że jest możliwość spłacenia długu celnego w całości. Według organu, sytuacja materialna skarżącego może ulec poprawie w przypadku znalezienia przez niego pracy. Zgodnie z orzeczeniem lekarskim KRUS, ustalającym prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z dnia [...] r. skarżący został uznany trwale, całkowicie niezdolnym do pracy, ale wyłącznie w gospodarstwie rolnym. Nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji. Brak aktywności zawodowej skarżącego nie może warunkować umorzenia długu celnego, a tym samym przerzucić ciężaru finansowego na społeczeństwo. Organ stwierdził, że wobec skarżącego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], ze świadczenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego skarżącego. Według organu, w sprawie nie ma zastosowania art. 87 pkt 2 Prawa Celnego. Kwota egzekwowana z zajęcia świadczenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego w KRUS znacznie przewyższa wydatki egzekucyjne. Zatem w sprawie nie ma również zastosowania art. 87 pkt 3 Prawa Celnego. W tym stanie rzeczy organ przyjął, że sytuacja materialna skarżącego uzasadnia odmowę zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności celnych z przyczyn wymienionych w art. 87 Prawa Celnego z 1989 r. W konsekwencji organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, w wypadku stwierdzenia co najmniej jednego z uchybień (materialnoprawnych lub procesowych) wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeżeli zakwestionowana decyzja odpowiada prawu, skargę należy oddalić, stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 151 tej samej ustawy. Należy podkreślić, że sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle powyższych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, choć po części na innych podstawach prawnych, niż powołane przez Dyrektora Izby Celnej. Organ ten trafnie przyjął jako punkt wyjścia ustalenia prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, że na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła taka sytuacja. Dług celny powstał bowiem w [...] r. Należy jednak ustalić, co ustawa rozumie przez przepisy dotychczasowe, mające zastosowanie. Organ przyjął, że należy zastosować przepisy obowiązujące w dacie powstania długu celnego, czyli ustawę z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) Ustawa ta została wszakże uchylona przez art. 297 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, ze zm.). Kodeks celny został natomiast uchylony przez art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Odnosząc się do powyższego stanu prawnego Sąd stwierdza, że powołany art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne nie stanowi podstawy do przywrócenia mocy obowiązującej ustawy Prawo celne z 1989 r. Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 28 maja 2002 r. (sygn. akt V SA 1950/01, LEX nr 109278) przyjął, że postępowanie o umorzenie należności celnych jest nowym postępowaniem, niebędącym kontynuacją postępowania, w którym wymierzono cło. W rozpatrywanej sprawie decyzje z dnia [...] oraz [...] r. zakończyły postępowanie toczące się w sprawie wymiaru należności celnych. Postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia [...] r. o umorzenie powyższych należności nie jest zatem kontynuacją postępowania zakończonego decyzjami wymiarowymi. Jest to postępowanie nowe, a jego reżim prawny wyznacza prawo, do którego odsyła powołany art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Sąd przyjął, że jako przepisy dotychczas obowiązujące należy rozumieć przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy Prawo celne z 19 marca 2004 r., czyli przepisy Kodeksu celnego z 1997 r. Sąd stwierdza, że ani Kodeks celny, ani akty wykonawcze do Kodeksu celnego nie zawierają przepisów mogących być podstawą umorzenia długu celnego z uwagi na trudną sytuację majątkową, zdrowotną zobowiązanego do zapłaty cła, czy z innych przyczyn. Brak jest zatem podstawy prawnej do wnioskowanego umorzenia długu celnego. Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu, chociaż jako podstawę prawną tej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskazano art. 87 Prawa celnego z 1989 r., nieobowiązującego w dacie orzekania. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy. Nie było zatem przesłanek do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt a p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.