III SA/Wr 802/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2004 dodatku mieszkaniowego postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2010 r. przyznano T. K. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. Sąd oddalił skargę T. K. na wyżej oznaczoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Pismem z dnia 21 marca 2011 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu. Referendarz sądowy poinformował stronę skarżącą o treści art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) i wezwał ją do złożenia wniosku na przesłanym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). W przesłanym formularzu urzędowym wniosku skarżący, dokonując stosownych skreśleń, wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (pkt 4). W uzasadnieniu swojego żądania T. K. podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, w marcu i kwietniu 2011 r. otrzymał zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie odpowiednio 113,50 zł i 193 zł, w marcu 2011 r. kwotę 100 zł uzyskał od żony, natomiast kwotę 150 zł – tytułem sprzedaży surowców wtórnych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że zajmuje on mieszkanie komunalne o powierzchni 69,40 m² i przysługuje mu udział w wysokości ½ w prawie własności lokalu użytkowego o powierzchni 261,93 m² ("ruina"). Nadto skarżący oświadczył, że źródłem utrzymania jego żony jest zasiłek pielęgnacyjny z tytułu opieki nad matką, pomiędzy nimi obowiązuje ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej, natomiast z uwagi na zapłatę grzywny przez "pół roku" nie będzie ona w stanie wspierać go finansowo. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu 18 maja 2011 r. T. K. doręczono wezwanie do uzupełnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie zareagował na to wezwanie. Natomiast w treści pisma procesowego z dnia 22 maja 2011 r. zawarł oświadczenie o uzyskaniu z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w okresie od września 2010 r. do maja 2011 r. pomocy w łącznej kwocie około 2.671 zł, kwoty około 1.200 zł tytułem ceny sprzedanych surowców wtórnych oraz kwoty około 600 zł pomocy finansowej od rodziny. Wskazał nadto na koszty swojego miesięcznego utrzymania w kwocie 600 zł, na fakt zalegania z czynszem na łączną kwotę 13.000 zł oraz na fakt wyprzedaży jego majątku za "5%" jego wartości. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 157 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 239 pkt 4) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało przyznane T. K. prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 28 kwietnia 2010 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sprawie prawo pomocy przyznane zostało stronie skarżącej w zakresie tożsamym z zakresem wniosku złożonego przez nią, na skutek oddalenia jej skargi, w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Dalej winno się odnotować, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy przyznanego jej na wcześniejszym etapie tego postępowania. Aktualnie prowadzone postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie skarżący korzysta już z przyznanego mu zwolnienia od kosztów sądowych. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 28 kwietnia 2010 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne, również w zakresie kosztów sądowych należnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wydaniu wyroku w pierwszej instancji. W konsekwencji, postępowanie dotyczące powtórnego wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego na urzędowym formularzu, uznać należało za bezprzedmiotowe. Dla tej przyczyny, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, referendarz sądowy postanowił to postępowanie umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. sentencji postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należało, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącego, tj. prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, oraz jego sytuacja materialna, uzasadniająca udzielanie wsparcia z przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącego nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym przez Sąd w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2010 r., uzasadniającym, w ocenie Sądu, przyznanie T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym. Marginalnie wskazać należy, iż nie zmienił się również sposób wykazywania swojej sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, zaakceptowany przez Sąd w wyżej wskazanym orzeczeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.