III SA/Wr 806/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2010 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi R. W., na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi, postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, z powodu niezłożenia wniosku na urzędowym formularzu. Pismem z dnia [...] r., zainteresowany złożył sprzeciw od takiego rozstrzygnięcia, podnosząc, że wezwanie do złożenia wniosku na formularzu oraz formularz nie zostały mu prawidłowo doręczone. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia [...] r., ponownie wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżącemu przesłano również stosowne druki urzędowe. Zarządzenie to, wraz z formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Zarządzeniem z dnia [...] r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, z powodu bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na jego złożenie. Zarządzeniem z dnia [...] r., wezwano skarżącego – stosownie do treści niezaskarżonego, wcześniejszego zarządzenia Przewodniczącej III Wydziału z dnia [...] r., wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, i wobec uprawomocnienia się zarządzenia z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy – do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie [...] zł, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął bezskutecznie w dniu [...] r. (wtorek). Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Jednocześnie wskazał, że złożenie tego wniosku po terminie było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad chorą [...], przez ostatnie trzy dni siedmiodniowego terminu wyznaczonego na uiszczenie wpisu sądowego. Dodał, że jego [...] leczy się [...] i jest niezdolna do pracy. Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano zainteresowanego do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia [...] r.–w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania – poprzez sporządzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z wpisu sądowego (przedłożenie dowodu potwierdzającego chorobę [...] oraz konieczność sprawowania przez skarżącego opieki nad nią). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oraz dołączył zaświadczenie datowane na dzień [...] r., z którego wynika, że [...] skarżącego wymaga systematycznego leczenia [...], a okresowo konieczne jest sprawowanie nad nią opieki przez drugą osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Według art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie ustawa wymaga, aby uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, strona dokonała składając wniosek. Ocenie sądu podlega zatem, czy strona postępowania dołożyła wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się osobą trzecią przy dokonywaniu konkretnej czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 345). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący uprawdopodobniony zostanie brak winy strony, a przy tym zainteresowany wykaże, że niezależna przeszkoda trwała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy nawet przy dochowaniu należytej staranności nie można było usunąć przeszkody do dokonania czynności. Inaczej mówiąc, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1980, s. 136). W literaturze dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena okoliczności uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienia braku winy w tym uchybieniu, dokonana w rozpoznawanej sprawie, nie uzasadnia przyjęcia, że niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiło bez winy strony. W kontekście dotychczasowych wywodów podkreślić należy, że uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący powołał konieczność sprawowania opieki nad chorą [...], która leczy się [...]. Podał przy tym, że konieczność sprawowania tej opieki trwała przez ostatnie trzy dni siedmiodniowego terminu wyznaczonego na uiszczenie wpisu sądowego od skargi (a zatem od [...] do [...] r.). Tymczasem przedłożone przez zainteresowanego zaświadczenie o stanie zdrowia jego [...] nie uprawdopodabnia wskazanych we wniosku okoliczności. Przede wszystkim zaświadczenie to zostało wystawione w dniu [...] r., a zatem nie mogło stanowić potwierdzenia aktualnego stanu zdrowia [...] skarżącego. W swoim wniosku o przywrócenie terminu strona powołuje się ponadto na leczenie [...], natomiast przedstawione zaświadczenie dotyczy leczenia [...]. W tej sytuacji Sąd był zmuszony przyjąć, że wnioskodawca nie wykazał, iż bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym postanowiono, jak w sentencji.