III SA/Wr 83/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-06-13

Skład orzekający: Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak, Anna Moskała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu mandatów karnych, opierając się na braku wystarczającego udokumentowania sytuacji finansowej i życiowej strony, mimo że postępowanie miało charakter uznaniowy?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nieprawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu mandatów karnych, ponieważ nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie, które jest wymagane w postępowaniu o charakterze uznaniowym. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym sytuacji finansowej i życiowej strony, uniemożliwił prawidłową ocenę, czy zachodzą przesłanki do umorzenia należności z uwagi na ważny interes strony lub interes publiczny.
Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu mandatów karnych w kwocie 315 zł, wskazując na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że skarżący nie udokumentował wystarczająco swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, a także nie wykazał istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną wykładnię przepisów materialnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi W.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu spłaty mandatów karnych kredytowanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje pełnomocnikowi z urzędu radcy prawnemu B.K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – wynagrodzenie w wysokości [...]zł ([...]) w tym 23% VAT-u tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżący wystąpił o umorzenie należności wynikających z mandatów karnych w łącznej kwocie 315 zł. wskazując, że jest osobą schorowaną, a obecny stan zdrowia uniemożliwia mu samodzielne poruszanie się i w związku z tym wymaga pomocy drugiej osoby. Skarżący dla potwierdzenia swojego stanu zdrowia wskazał kiedy przebywał na leczeniu w placówkach szpitalnych, przedkładając w tym zakresie zaświadczenia lekarskie. Wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia nie pracuje, nie otrzymuje również żadnego wynagrodzenia, nie korzysta z żadnej pomocy, za wyjątkiem pomocy rodziny, z którą wspólnie zamieszkuje. Podniósł, że pomoc ta ogranicza się do zakupu leków i wyżywienia, jednak rodzina nie jest w stanie spłacać nałożonych na niego mandatów. Poinformował, że nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości. Posiada tylko rzeczy osobiste. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. organ I instancji wezwał skarżącego do potwierdzenia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, a w szczególności do: przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej, przedstawienia kopii rachunków oraz orzeczeń lub zaświadczeń o przyznaniu pomocy materialnej, przedstawienia posiadanych zaległości, podania okoliczności faktycznych, jeżeli wystąpiły oraz przedstawienia argumentów uzasadniających złożony wniosek. Organ wezwał nadto do przedłożenia mandatów oraz opisania okoliczności ich otrzymania oraz wskazania właściciela pojazdu uczestniczącego w wykroczeniu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył wypełnione oświadczenie o stanie majątkowym, uzasadnienie wniosku oraz dokumentację medyczną. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. organ I instancji odmówił skarżącemu umorzenia kwoty 300 zł, wynikającej z mandatów karnych kredytowanych seria: [...] nr [...] oraz [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przyznał, że sytuacja zdrowotna skarżącego jest trudna. Dalej organ wskazał, że skarżący nie przedłożył do akt sprawy dokumentów, które pozwoliłyby w sposób realny ocenić jego sytuację finansową w kontekście dochodów członków rodziny, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem nie posiada własnego źródła dochodu i nie korzysta z pomocy społecznej, a równocześnie ma zapewnione utrzymanie ze strony rodziny, z którą wspólnie zamieszkuje. Organ I instancji nie dopatrzył się w sprawie zaistnienia przesłanki ważnego interesu strony oraz interesu publicznego, podkreślając sankcyjny charakter nałożonych mandatów karnych. Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący wniósł skargę od ww. decyzji podnosząc, że stanowisko uzasadni po przyznaniu pełnomocnika z urzędu w osobie wskazanego radcy prawnego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący wystąpił o umorzenie nałożonych grzywien, wynikających z mandatów karnych wskazując, że zaparkowanie pojazdu bez wykupienia opłaty za parkowanie było wymuszone jego stanem zdrowia (trudnościami przemieszczania się), gdyż musiał osobiście stawić się do punktu obsługi klienta "[...]" we W., przy ul. [...]. Skarżący ponownie opisał swoją sytuację zdrowotną i finansową, dołączając do akt sprawy szereg kopii dokumentów (zwolnień i zaświadczeń lekarskich, orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2017 r. oraz deklaracji PIT-37 za 2015 i 2016 r.), a także oświadczenie o posiadanym majątku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji w pierwszej kolejności podniósł, że przedmiotem postępowania jest kwestia umorzenia skarżącemu dwóch mandatów karnych kredytowanych, wystawionych przez Straż Miejską W. w dniach: [...] czerwca 2015 r. (seria [...] nr [...]) oraz [...] lutego 2016 r. ([...] nr [...]) w łącznej kwocie 300 zł. Dalej organ przywołał treść art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2019 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, ze. zm.; dalej jako u.f.p.) i wyjaśnił znaczenie pojęć "ważny interes strony", "ważny interes publiczny". Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odnosząc się do ustaleń organu I instancji przyznał, że sytuacja zdrowotna skarżącego jest poważna. Dalej organ podniósł, że skarżący ma 67 lat, z uwagi na stan zdrowia nie pracuje. Skarżący jest osobą przewlekle chorą z licznymi schorzeniami, w tym zaawansowaną cukrzycą, niewydolnością układu sercowo-naczyniowego, miażdżycą, chorobami układu pokarmowego oraz zwyrodnieniami kręgosłupa. Posiada - od [...] stycznia 2017 r. - orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Nie pobiera również świadczeń emerytalnych, rentowych ani socjalnych. Ostatnie świadczenia skarżący pobierał w styczniu 2015 r. (z tytułu choroby). Zamieszkuje u rodziny, na której utrzymaniu pozostaje (wyżywienie oraz leki). Pod wskazanym adresem zamieszkania - jak ustalił organ - zameldowanych jest jeszcze pięć, dorosłych osób (U. C., K. B., B. W., A. J. i A. J.). Osoby te ponoszą wydatki na utrzymanie mieszkania oraz jego eksploatację. Organ podkreślił, że skarżący nie wskazał, na jakiej podstawie korzysta z mieszkania, w którym jest zameldowany, kto jest jego właścicielem oraz jaka jest podstawa korzystania z lokalu. Nie ujawnił również źródeł utrzymania osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem organu, przyjąć należy, że skoro skarżący nie posiada własnych środków utrzymania, wyżywienie oraz leki otrzymuje od rodziny i nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, to w istocie prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi domownikami. Organ (w ślad za organem I instancji) przyjął, że realna ocena sytuacji finansowej skarżącego wymaga ustalenia również sytuacji finansowej członków rodziny, wspólnie zamieszkujących i z nim gospodarujących, której skarżący nie przedstawił. Kolegium podkreśliło, że "podatnik, aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie winien ujawniać wszystkie fakty, czy też dowody będące w jego posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy, szczególnie w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie do ulgi w spłacie zobowiązań, bowiem to podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi". Na poparcie tego stanowiska organ II instancji przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r., VIII SAAA/a 560/13 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r., I SA/Wr 202/13. Kolegium podniosło, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji złożył, w dniu [...] maja 2017 r., oświadczenie dotyczące jego sytuacji finansowej, jednak nie przedstawił informacji w zakresie dochodów i wydatków członków rodziny, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a które powinien ujawnić ubiegając się o ulgę w spłacie. Nie podał także informacji dotyczącej pomocy otrzymywanej od rodziny i znajomych. Tymczasem, jak wskazał organ II instancji - przywołując art. 77 k.p.a. – w sprawach dotyczących ulg w spłatach należności publicznoprawnych postępowanie wszczyna się na wniosek strony, która podnosi w swoim podaniu okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Tylko bowiem strona posiada wiedzę na temat swojej sytuacji życiowej, posiadanego majątku, swoich środków finansowych i możliwości ich wydatkowania (porównaj wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 maja 2013 r., I SA/Ke 135/13). Okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi w spłacie winny zostać należycie poparte przez stronę wnioskującą o ulgę dowodami (dokumenty, faktury, zaświadczenia itp.). Obowiązkiem organu administracyjnego w takim przypadku, jest natomiast – jak wskazał organ II instancji - wnikliwe ocenienie przedłożonych przez stronę dowodów, wyjaśnienie czy dowody te zostały uznane, a jeżeli nie to dlaczego. Organ administracyjny nie ma natomiast obowiązku zastępowania strony w poszukiwaniu argumentacji i dowodów, które miałyby uzasadniać wydanie pozytywnego rozstrzygnięcie. Zaniechanie w tym zakresie przez stronę wnioskującą o udzielenie ulgi w spłacie, może w istocie przyczynić się do przyjęcia przez organ prowadzący postępowanie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie. Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji w zakresie niewystąpienia w sprawie skarżącego przesłanek ważnego interesu strony oraz interesu publicznego. Zdaniem Kolegium stanowisko organu I instancji nie wynika z arbitralnej oceny stanu faktycznego sprawy, lecz z braku możliwości pełnego ustalenia sytuacji finansowej skarżącego. Taka ocena stanu faktycznego sprawy jest konsekwencją zaniechania po stronie skarżącego przedłożenia materiału dowodowego do sprawy w zakresie informacji dotyczących sytuacji finansowej członków rodziny, na utrzymaniu których pozostaje skarżący. Nie można bowiem stwierdzić, bez tych danych, czy skarżący znajduje się w takim ubóstwie, aby zapłata kwoty 300 zł była ponad jego możliwości finansowe. Organ II instancji podkreślił, że w oświadczeniu majątkowym, złożonym w dniu [...] maja 2017 r., skarżący wskazał, że posiada 150 udziałów (po 100 zł) w "A" Sp. z o.o. Wysokość zobowiązania objętego postępowaniem (300 zł) w porównaniu do wartości posiadanych udziałów (15.000 zł) jest niewielka. Zobowiązanie znajduje zatem pokrycie w majątku skarżącego, tym bardziej, że jak sam wskazał, wszystkie jego podstawowe potrzeby są zaspokajane przez rodzinę. Wątpliwości budzi również kwestia uprawnień emerytalnych lub rentowych skarżącego. Także w tej kwestii skarżący nie wyjaśnił, czy o takie świadczenia ubiega się. Skarżący ukończył wiek uprawniający do ubiegania się o świadczenia emerytalne, a z uwagi na stan swojego zdrowia mógłby także ubiegać się o świadczenie rentowe. Zarówno jedno, jak i drugie świadczenie stanowiłoby stałe jego źródło utrzymania, z którego można by uregulować należności w kwocie 300 zł, choćby w systemie ratalnym. Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że zobowiązania objęte postępowaniem dotyczą mandatów karnych za nieprawidłowe parkowanie pojazdu. Jednak z oświadczenia majątkowego nie wynika, aby skarżący posiadał samochód. Mandaty karne zostały wystawione w dniach [...] czerwca 2015 r. oraz [...] lutego 2016 r. W tym okresie skarżący posiadał własny środek transportu, bądź użytkował czyjś pojazd. Także tej kwestii skarżący nie wyjaśnił. Końcowo Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w oparciu o przedłożone do sprawy dokumenty nie można stwierdzić, aby skarżący nie posiadał środków na uregulowanie należności z tytułu mandatów karnych w wysokości 300 zł. Dokonując natomiast analizy stanu faktycznego sprawy, w kontekście przesłanki interesu publicznego Kolegium zwróciło uwagę, że zobowiązanie objęte postępowaniem ma charakter sankcyjny, zwolnienie zatem skarżącego z obowiązku uregulowania tych należności powinno wynikać ze szczególnych okoliczności sprawy dotyczących sytuacji osobistej skarżącego, a takich - z uwagi na opisane wyżej okoliczności - nie można było stwierdzić. Kolegium wskazało nadto, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący - mimo powoływania się na trudną sytuację finansową - korzystał ze wsparcia socjalnego. Dlatego organ przyjął, że nie można uznać, aby uregulowanie należności objętych postępowaniem - w kwocie 300 zł - również taką sytuację spowodowało. Organ wskazał nadto, że w oświadczeniu majątkowym skarżący nie wykazał, aby miał na utrzymaniu dzieci, czy innych członków rodziny. Dlatego też – w ocenie organu - zapłata kwoty 300 zł nie powinna wywoływać negatywnych skutków dla skarżącego, czy jego rodziny. Zdaniem organu nie można także uznać, aby zapłata nałożonych mandatów mogła wywołać negatywne konsekwencje dla zdrowia skarżącego. O ile bowiem nie budzi wątpliwości, że stan zdrowia skarżącego jest trudny, to jednak oświadczył, że w leki zaopatruje go rodzina. Zatem również w tej kwestii zapłata należności objętych postępowaniem, w kwocie 300 zł, nie wywoła negatywnych skutków w opisanych sferach życia. W skardze z dnia [...] stycznia 2018 r. uzupełnionej pismem z dnia [...] maja 2018 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 7a § 1 k.p.a. zw. art. 75 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwym rozpoznaniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego niejednoznacznej i nieprzekonywującej ocenie; 2. art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, 3. art. 64 ust. 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez błędną jej wykładnię polegającą na przyjęciu, iż mimo nienajlepszej sytuacji życiowej skarżącego tj. ekonomicznej i zdrowotnej, jest on w stanie uregulować należności z tytułu mandatów karnych kredytowanych na łączną kwotę 300 zł bez większego uszczerbku finansowego, pomimo iż skarżący jest osobą pozbawioną jakichkolwiek środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględnienie skargi następuje również w razie zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym uwzględnienie skargi. Przedmiotem sporu była kwestia zasadności odmowy umorzenia skarżącemu należności wynikających z wystawionych przez Straż Miejską W. dwóch mandatów karnych kredytowanych w dniu [...] czerwca 2015 r. (seria [...] nr [...]) oraz [...] lutego 2016 r. ([...] nr [...]) w kwocie łącznej 300 zł. W sprawie podstawę do analizy zasadności żądania skarżącego o umorzenie ww. należności stanowił - prawidłowo powołany zresztą przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a upf, - którego treść stanowi, że w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (do których należą m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe - pkt 6a art. 60) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać jednak dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się natomiast do zbadania czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że analiza akt administracyjnych sprawy, w szczególności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, prowadzi do wniosku, iż Kolegium nie rozważyło prawidłowo możliwości poniesienia przez skarżącego należności wynikających z wystawionych mandatów karnych. Kolegium bowiem – w ślad za organem I instancji – przyjęło, że "w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi". Stanowisko to było natomiast konsekwencją "zaniechania po stronie skarżącego przedłożenia materiału dowodowego (...)". O ile bowiem – zdaniem organu – skarżący udokumentował swoją ciężką sytuację zdrowotną, to nie udokumentował należycie sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ustalenia te (dość ogólnikowe), z kolei legły u podstaw przyjęcia przez organ, że w sytuacji skarżącego nie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. (przesłanka ważnego interesu strony oraz ważnego interesu publicznego). Tymczasem organy administracyjne - w pierwszym rzędzie - zobligowane były do "wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w sprawie", a dopiero w następnej kolejności do rozważania, czy w okolicznościach faktycznych sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny". Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę wydania rozstrzygnięcia w sprawie determinując jego treść. Dlatego też rozważania organu w zakresie wystąpienia przesłanek z w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp., bez uprzedniego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uznać należy za co najmniej przedwczesne. Wprawdzie nie powinno budzić wątpliwości (co zostało słusznie zaakcentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu), że ciężar dowiedzenia okoliczności braku możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na skarżącym, niemniej jednak nie zwalnia to organu administracji z wynikającego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego w sytuacji uznania administracyjnego są bowiem większe niż przy ustawowym ograniczeniu i powinien on zbadać stan faktyczny w sposób szczegółowy, mając na uwadze szczególną rolę decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W rozpoznawanej sprawie organy administracji podjęły natomiast rozstrzygnięcie bez uprzedniego - wyczerpującego – zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie. Organy poprzestały bowiem w zasadzie na jednokrotnym wezwaniu skarżącego (pismem z dnia [...] maja 2017 r.) "do potwierdzenia istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego". I choć z przedłożonych przez skarżącego na to wezwanie dokumentów wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, nie posiada żadnych dochodów, nie otrzymuje żadnych świadczeń, nie posiada nieruchomości, nie posiada żadnych środków transportu, nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, korzysta z pomocy innych (bliżej niezidentyfikowanych osób) w zakresie zakupu leków i wyżywienia z pomocy, nie posiada oszczędności (poza 150 udziałów w "A" Sp. z.o.o.), posiada niespłacone kredyty, organy nie podjęły żadnych dalszych czynności zmierzających do ustalenia (czy potwierdzenia) rzeczywistej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego. Tym bardziej, że w aktach administracyjnych sprawy Sąd dopatrzył się - w tym zakresie - istotnych rozbieżności. Organy przyjęły tylko, że "zaniechanie w zakresie nieprzedstawienia w tym zakresie przez skarżącego dokumentów" prowadzi do negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie, co z uwagi chociażby na uznaniowy charakter decyzji, należy uznać za nieprawidłowe. Decyzje takie – jak już Sąd wcześniej wskazał – powinny bowiem wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało, zdaniem Sądu, miejsca. Dlatego też - w ocenie Sądu - organy winny uzupełnić w pierwszej kolejności materiał dowodowy o brakujące mandaty karne kredytowane, wystawione przez Straż Miejską W. w dniach: [...] czerwca 2015 r. (seria [...] nr [...]) i [...] lutego 2016 r. ([...] nr [...]) w kwocie łącznej 300 zł. Następnie powinny ustalić kto był rzeczywistym właścicielem pojazdu czy pojazdów w okresie wystawienia tych mandatów, skoro skarżący – jak podał – "nie posiada żadnych środków transportowych, w tym samochodów ciężarowych, osobowych czy też przyczep". Tym bardziej, że jak wynika z wyjaśnień skarżącego "zaparkowanie pojazdu bez wykupienia opłaty za parkowanie było wymuszone jego stanem zdrowia (trudnościami przemieszczania się), gdyż musiał osobiście stawić się do punktu obsługi klienta "[...]", we W., przy ul. [...]". Pozostaje więc wątpliwe, czy skarżący pozostawał właścicielem pojazdu, czy też nie – tak jak podał w oświadczeniu. Jest to o tyle istotne, że w sytuacji gdyby skarżący był właścicielem pojazdu, to ciążyłyby na nim przecież koszty jego utrzymania, których – jak sam wskazał w oświadczeniu – nie mógłby pokryć, gdyż nie uzyskuje żadnych dochodów od 2015 r. Kolejną kwestią wymagającą ustalenia jest zbadanie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący oświadczył bowiem, że nie ponosi "żadnych wydatków", co pozostaje w sprzeczności chociażby z jego oświadczeniem uzasadniającym konieczność zaparkowania w dniach [...] czerwca 2015 r. i [...] lutego 2016 r. pojazdu we W., przy ul. [...]. Z treści tego oświadczenia wynika bowiem, że skarżący musiał "osobiście stawić się do punktu obsługi klienta "[...]". To z kolei może dowodzić, że skarżący jest klientem tego salonu, co z pewnością nie stanowi usługi bezpłatnej. Niewyjaśnione zostało również dlaczego skarżący choć posiada wiek emerytalny nie korzysta (bądź korzysta) z uprawnień wynikających ze świadczenia emerytalnego, czy chociażby ze świadczenia rentowego skoro posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]). Dalej wskazać należy, że skarżący choć jak podał w oświadczeniu "nie posiada osób we wspólnym gospodarstwie domowym", to jednak zamieszkuje wspólnie wraz z pięcioma innymi dorosłymi osobami (U. C., K. B., B. W., A. J. i A. J.). Ustalenia zatem wymaga, kto rzeczywiście ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania, w którym zamieszkuje skarżący oraz jego eksploatację oraz na jakiej podstawie skarżący w ogóle korzysta z tego mieszkania (czy jest jego właścicielem, czy też nie, czy jest w nim zameldowany, czy nie, kto jest jego właścicielem, a także czy ww. osoby są z nim spokrewnione czy spowinowacone). Zasadniczo ustalenia zatem wymaga z jakich środków utrzymuje się skarżący, skoro jak podaje nie otrzymuje żadnych dochodów i nie pobiera żadnych świadczeń. Dopiero wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie (z uwzględnieniem wytycznych Sądu) pozwoli na ocenę, czy w sprawie skarżącego rzeczywiście zachodzą przesłanki określone art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp, czy też nie. Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego us-tanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1715).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło