III SA/Wr 844/15

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji "A" w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że prowadzi działalność dobroczynną o charakterze non- profit, gdzie cele statutowe realizowane są w oparciu o zbiórkę pieniędzy za pośrednictwem urządzeń elektronicznych (automatów do gier). Strona podniosła, że z uwagi na kwestionowanie przez organ legalności ww. urządzeń, pozbawiona została aktualnie wpływu z darowizn. W piśmie z dnia 12 października 2015 r. strona skarżąca oświadczyła, że nie posiada składników majątkowych, nie prowadzi działalności gospodarczej, jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych, a środki na pokrycie wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika strona skarżąca pozyskuje z wpłacanych darowizn. Z załączonego do pisma sprawozdania za rok 2014 wynika, że strona z tytułu darowizn uzyskała dochód w wysokości 82 760 zł, z czego na cele statutowe (pomoc sportowcom) przeznaczyła środki w wysokości 16 000 zł oraz m.in. na wynagrodzenie dwóch etatowych pracowników (w tym na opłacenie im składek ubezpieczenia społecznego)- ok. 42 000 zł i na amortyzację- 15 750 zł; strona posiadała aktywa trwałe (długoterminowe rozliczenia międzyokresowe) o wartości 13 219, 60 zł; fundusz statutowy wynosił na dzień 31.12.2014 r.- 2 100 zł, a saldo końcowe w kasie – 11 922, 24 zł; wynik finansowy zamknął się stratą w wysokości 13219, 60 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wnioskująca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. Nr poz. 270 ze zm.)). Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel (i że nie ma ich, pomimo iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie kosztów), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie zarządu Fundacji o braku takich środków. Strona skarżąca nie przedłożyła aktualnych dokumentów księgowych obrazujących jej sytuację finansową; nie złożyła wyciągu z posiadanych kont bankowych; nie wskazała w jakie wysokości otrzymuje aktualnie (choćby z tytułu darowizn) środki na swoją działalność (np. na utrzymanie lokalu, opłacenie wynagrodzeń dwóch pracowników na etacie, opłacenie wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika itd.); nie wyjaśniła czyją własnością są przedmiotowe automaty do gier skoro wskazuje, że nie posiada żadnego majątku; co amortyzuje (w roku 2014 przeznaczając na to środki w wysokości prawie 16 000 zł) skoro twierdzi, że nie posiada rzeczowych aktywów trwałych; nie wskazała dlaczego – jeśli Fundacja znajduje się w trudnej sytuacji finansowej – nie uzyska wsparcia od osób będących Fundatorami; nie wyjaśniła dlaczego nie podjęto decyzji o zaciągnięciu kredytu krótkoterminowego (§ 13 Statutu); nie wskazała dlaczego tak niewielkie środki (w stosunku do kosztów własnych) przeznaczane są na cele statutowe; nie wyjaśniła dlaczego, jeśli Fundacja ma trudności finansowe, stosowane są długoterminowe rozliczenia międzyokresowe; nie wskazała dlaczego, jeśli wyczerpały się środki finansowe i majątek Fundacji, nie przeprowadzono procedury jej likwidacji (art. 15 ustawy o fundacjach; § 27 Statutu). Zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej przyjęta forma (kontrowersyjna) gromadzenia środków na potrzeby statutowe fundacji (zbiórka pieniędzy wśród anonimowych darczyńców za pomocą automatów do gier) bezsprzecznie pozwalała zakładać, że działalność fundacji wzbudzi zainteresowanie właściwych organów Państwa i w konsekwencji postępowanie organu zostanie poddane kontroli Sądu (będzie to wymagało poniesienia kosztów), tym bardziej, że decyzja organu I instancji zapadła na początku 2014 r. i strona miała możliwość zgromadzenia odpowiednich środków na ten cel. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka podmiotów obrotu gospodarczego. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Wydatki związane z prowadzeniem działalności nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej należytego udziału przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.