III SA/Wr 844/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w A. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie skarżąca F. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że prowadzi działalność non-profit, jej cele statutowe realizowane są w oparciu o zbiórkę pieniędzy, w tym za pośrednictwem urządzeń elektronicznych, jednak z uwagi na toczące się postępowania karno-skarbowe oraz administracyjne została pozbawiona wpływów z darowizn. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała wnioskująca strona, że za ostatni rok obrotowy poniosła według bilansu stratę w kwocie 7.647,74 zł. Z przesłanego wraz z wnioskiem sprawozdania za rok 2014 wynika, że strona z tytułu darowizn uzyskała dochód w kwocie 82.760 zł, z czego na cele statutowe (pomoc sportowcom) przeznaczyła środki w kwocie 16.000 zł oraz m.in. na wynagrodzenie dwóch etatowych pracowników kwotę około 42.000 zł i na amortyzację – kwotę 15.750 zł. Strona posiadała aktywa trwałe (długoterminowe rozliczenia międzyokresowe) o wartości 13.219,60 zł; fundusz statutowy wynosił na dzień 31.12.2014 r. - 2.100 zł, a saldo końcowe w kasie – 11.922,24 zł; wynik finansowy zamknął się stratą w wysokości 13.219,60 zł. Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w dniu 28 kwietnia 2016 r. jej pełnomocnikowi procesowemu doręczono wezwanie do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie odpowiedziała na to wezwanie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej fundacji prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) cyt. wyżej ustawy). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca fundacja w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła mimo wezwania wszystkich informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść wskazywałaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak, w związku z rygorem określonym w wezwaniu doręczonym stronie skarżącej w dniu 28 kwietnia 2016 r. ocenie podlegał stan faktyczny wynikający z oświadczeń zawartych w samym wniosku. Mając na uwadze powołane przepisy ustawy procesowej, wynikające z niej zasady oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej fundację prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, w ocenie referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych, aktualnych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia danych, które podlegały ocenie przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Uchyliła się natomiast od ich aktualizacji i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób określony w doręczonym jej wezwaniu. W konsekwencji, zdaniem referendarza sądowego, zasadne jest stwierdzenie, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.