III SA/Wr 861/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Jerzy Strzebinczyk, , Protokolant Zastępca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; II. przyznaje radcy prawnemu J. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego (OR) ARiMR we W., zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z/s w S. nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich dla M. W. (dalej: strona, skarżący) za 2012 r. Na mocy decyzji odmówiono stronie płatności, gdyż powierzchnia stwierdzona ustalona na podstawie pomiaru powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) wyniosła jedynie 0,96 ha. Według organu powoduje to, że kwalifikowany do pomocy obszar nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni 1,00 ha. Wynika to z art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Według tego przepisu rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu dnia 31 maja r., w którym złożył wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit 1 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009. Wynosi to nie mniej, niż 1 ha. Strona wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że nie zgadza się z decyzjami organów Agencji obu instancji co do określenia powierzchni użytkowanej rolniczo na spornej działce rolnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we W. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. Organ wskazał, że rozpatrując odwołanie uwzględnił zarówno przepisy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. Stwierdził, że organy obu instancji wydając decyzje opierały się o dostępne im materiały i dane dotyczące powierzchni ewidencyjno-gospodarczych (PEG) działki i przebiegu jej granic odniesienia. Po dokonanym pomiarze maksymalny spójny obszar działki nr [...] zgłoszonej do płatności, a kwalifikujący się do płatności, wynosi poniżej 1,00 ha. W decyzji organu I instancji wskazano, że powierzchnia PEG wyniosła 0,96 ha, natomiast aktualny pomiar tej powierzchni wskazuje na 0,93 ha. Rolnik zadeklarował natomiast do płatności całą powierzchnię ewidencyjną działki nr [...] wynoszącą równo 1,00 ha. Na działce tej, znajduje się natomiast obszar niekwalifikujący się do płatności, czyli wąski pas graniczący z działką ewidencyjną nr [...] stanowiącą drogę. Analiza zdjęcia lotniczego wskazuje ponadto, że wykorzystywana rolniczo nie jest cała powierzchnia ewidencyjna działki [...]. Zatem nawet niewielka część działki nieuprawniona do płatności dyskwalifikuje do uzyskania pomocy cały obszar działki, bowiem jej areał automatycznie spada poniżej wymaganego minimum 1 ha. Granice odniesienia na ortofotomapie dostosowane są do granic użytkowania, a na fotografii widoczny jest nieużytkowany fragment tej działki. W konkluzji organ stwierdził, że z uwagi na treść art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony i przyznania jej pomocy do 1,00 ha gruntów. Mając to na uwadze, organ nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Podstawą materialnoprawną rozpatrywanej sprawy jest art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164), według którego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit 1 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009. Zgodnie z tym załącznikiem powierzchnia ta dla Polski nie może być mniejsza niż 1 ha. W rozpoznawanej sprawie należało ustalić, czy skarżący spełniał w 2012 r. warunki określone w powołanym przepisie, odnośnie działki nr [...] zgłoszonej do płatności, której łączna powierzchnia ewidencyjna wynosi 1 ha. Organy orzekające odmówiły natomiast przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej na 2012 r., gdyż stwierdziły, że zgłosił on wprawdzie do płatności działkę o powierzchni całkowitej 1ha, lecz powierzchnia objęta uprawą wynosi poniżej 1 ha. Jest to według organów przeszkoda przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności, wynikająca z art. 7 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Niewykorzystanie w całości rolniczego przeznaczenia działek skarżącego o łącznej powierzchni 1 ha organ ustalił w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, przy uwzględnieniu zdjęć lotniczych wykonanych w 2010 r. Należy natomiast zwrócić uwagę na to, że płatności dotyczą 2012 r., a ponadto organ I instancji przesyłając wraz z odwołaniem akta sprawy do organu II instancji przyjął, że "w celu rozwiania wszelkich wątpliwości wskazane jest przeprowadzenie wizji w terenie i dokonanie pomiarów". Według organu II instancji, skarżący wprawdzie konsekwentnie twierdził, że cały obszar posiadanej przez niego działki jest użytkowany rolniczo, lecz nie przedstawił dowodów na tę okoliczność. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Sąd wskazuje, że w 2010 r. obejmującym wnioskowaną płatność obszarową, art. 7 ust. 1 powołanej ustawy brzmiał następująco: "Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności". Sąd podkreśla, że powołane przepisy regulują jedynie przyznanie rolnikowi prawa do jednolitej płatności obszarowej. Uwzględniając dzień złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, tj. [...] kwietnia 2012 r., skarżący był uprawniony do ubiegania się o tę płatność. Dysponował bowiem gruntami rolnymi o łącznej powierzchni 1 ha. Uwzględniając te okoliczności faktyczne sprawy Sąd stwierdza, że zakres regulacji przepisów powołanego art. 7 ust. 1 ustawy nie obejmuje kwestii pozbawienia rolnika płatności obszarowej. Stanowi to bowiem przedmiot regulacji przepisów art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Nie można więc przyjąć, tak jak to uczyniły organy orzekające, że minimalny obszar działki rolnej, o której jest mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który uprawnia do otrzymania omawianej płatności, winien być w całości przeznaczony pod uprawy rolne. Określenie powierzchni działek jest natomiast unormowane w art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Według art. 34 ust. 2 tego aktu, niektóre obiekty, takie jak żywopłoty, rowy oraz mury, tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi. Państwa członkowskie mogą uznać, że powierzchnię, którą one zajmują, zalicza się do powierzchni w pełni użytkowanej, pod warunkiem jednak, że jej szerokość nie przekracza łącznej szerokości określonej przez państwa członkowskie. Szerokość ta musi odpowiadać szerokości obiektów tradycyjnej w danym regionie i nie może przekraczać 2 metrów. Można też uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną. W zaskarżonej decyzji nie wskazano przepisu, a nie jest nim art. 7 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, który pod rygorem dyskwalifikacji działki rolnej na potrzeby ubiegania się o płatności obszarowe wymagałby, aby minimalna łączna wielkość działki, wynosząca w polskich warunkach 1 ha, była w całości przeznaczona pod uprawy, zgodnie z obowiązującymi normami. W świetle art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "działka rolna" dla celów tego rozporządzenia to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Przepis ten nie wymaga od rolnika, aby na potrzeby uzyskania płatności zadeklarował pełne wykorzystanie przestrzeni takiej działki. Zatem rolnik dla ubiegania się o płatność obszarową może zadeklarować mniejszą wielkość obszaru rolniczego wykorzystania działki, niż jej całkowita powierzchnia. Według przepisów tego rozporządzenia, w zgodności z którym powinna być ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwagi na zasadę nadrzędności prawa unijnego nad prawem krajowym, art. 7 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy nie może być interpretowany tak, aby charakter działki rolnej dyskwalifikowały obiekty, o których mowa w przepisie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Może więc istnieć działka rolna, której powierzchnia przeznaczona na rolnicze wykorzystanie jest mniejsza niż całkowita wielkość działki rolnej, również w granicach minimalnej wielkości 1 ha. Wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej nie można jednak objąć części działki rolnej, niewykorzystanej pod uprawę rolną. Byłoby to nie do pogodzenia z celem płatności rolnej, mającej na celu dofinansowanie określonego rodzaju produkcji rolnej. Przepisy art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, regulujące kwestię przyznania rolnikowi prawa do jednolitej płatności obszarowej, m.in. ze względu na posiadanie działki rolnej o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, nie wymagają więc, aby cała przestrzeń tego minimalnego obszaru działki była wyłącznie przeznaczona dla wykorzystania rolniczego. Przepis ten nie stanowi także podstawy do zmniejszenia lub pozbawienia rolnika jednolitej płatności obszarowej, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono mniejszy niż 1 ha, jak to deklarował rolnik, obszar rolniczego wykorzystania działki. Stanowi o tym art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W ponownym postępowaniu organy powinny ocenić wniosek zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, skoro zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem, na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.