III SA/Wr 88/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] ; II. przyznaje r.pr. K. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. kwotę 5904 (pięć tysięcy dziewięćset cztery) złote, w tym 1104 zł (tysiąc sto cztery) złote podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sprawa była już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd. Dotychczasowy przebieg postępowania był następujący. W dniu [...] maja 2005 roku P. P. (dalej skarżący) złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. We wniosku zadeklarował do płatności ONW działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 28,31 ha. Kierownik Biura Powiatowego we W. decyzją z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] przyznał płatność do powierzchni 23,31 ha w wysokości 9 059,20 zł. Z dniem wypłaty środków strona podjęła zobowiązanie ONW na zadeklarowanej powierzchni, którego koniec przypadał na [...] czerwca 2011 roku. W latach 2006 – 2009 Kierownik Biura ARiMR przyznawał skarżącemu, na jego wniosek, płatności ONW. W kolejnych latach objętych zobowiązaniem ONW (2010-2011), skarżący nie złożył wniosków o przyznanie płatności. Wobec powyższego, organ pismem ze stycznia 2012 roku wezwał go do złożenia wyjaśnień. P. P. w odpowiedzi na wezwanie złożył pismo z dnia [...] stycznia 2012 roku wraz z Oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW. Do oświadczenia dołączył porozumienie z dnia [...] marca 2010 roku pomiędzy "A" sp. z o.o. z P. P. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma, P. P. dołączył poprawiony formularz oświadczenia oraz pismo, w którym wyjaśnił, że jako faktyczny użytkownik gruntów rolnych był ich posiadaczem, w związku z powyższym złożone porozumienie potwierdza fakt przeniesienia posiadania rozumianego jako faktycznie użytkowanie gruntów, nie potwierdza zaś praw rzeczowych przekazującego z braku takiego wymogu w przepisach prawa. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lutego 2014 roku, nr [...] ustalił P. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na lata 2005-2009 w łącznej wysokości 45.024,22 zł. Decyzją z dnia [...] maja 2014 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m.in., że złożone przez P. P. oświadczenie o przejęciu zobowiązań nie spełniało rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowanej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329). W ocenie organu przepisy rozporządzenia skuteczność przeniesienia posiadania uzależniają od zawarcia ważnej umowy, których skutkiem jest umowne przejście posiadania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z podmiotu przenoszącego posiadanie na podmiot nabywający posiadanie. Tymczasem, P. P., wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 9 wiążącej go z "B" umowy dzierżawy działki oznaczonej numerem geodezyjnym nr [...], nie występował do Wydzierżawiającego tj. "B" o wyrażenia zgody na poddzierżawienie części przedmiotu umowy osobie trzeciej, w związku z czym zgoda taka nie została udzielona. Z uwagi na powyższe, nie doszło do skutecznego umownego przeniesienia posiadania przedmiotowych działek rolnych. W konsekwencji, nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem ONW, a jednocześnie nie zachodzą przesłanki, które wyłączałyby podstawy do żądania zwrotu płatności ONW w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni gruntów rolnych objętej zobowiązaniem. Wobec powyższego organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. P. P. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił: naruszenie prawa materialnego: art. 73 ust. 5 zd. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z art. 16 i 110 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie § 9 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w związku z art. 698 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie a także naruszenie przepisów postępowanie tj. art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie oznaczonej sygnaturą akt III SA/Wr [...] oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że forma prawna przekazania gruntów oraz jej skutki prawne budzą wątpliwości. Skarżący dysponował przedmiotowymi w sprawie gruntami jako ich dzierżawca, a więc osoba mająca tytuł o charakterze obligacyjnym, na podstawie umowy zawartej z "B". Z umowy tej wynika, że dla skutecznego rozporządzenia prawnego tymi gruntami skarżący obowiązany był uzyskać zgodę "B". Skarżący nie mógł przenieść na inną osobę więcej praw, niż sam posiadał – mając obligacyjny tytuł do przedmiotowych gruntów nie mógł zatem przekazać "A" sp. z o.o. ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie. Sąd podkreślił, że żadna ze stron nie kwestionuje, że przeniesiono faktycznie użytkowanie spornych gruntów, w wyniku czego nastąpiło przerwanie wykonywania 5 letniego zobowiązania ONW skarżącego. Sąd wskazał ponadto, w ustalonym stanie faktycznym tylko spełnienie warunków ściśle określonych przez prawo mogło uwolnić skarżącego od obowiązku zwrotu pobranych płatności ONW. Tymczasem oświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia oświadczenia, zostało złożone w dniu [...] stycznia 2012 roku, czyli prawie 2 lata po złożeniu tego oświadczenia i to dopiero na wezwanie organu I instancji. Sąd ocenił, iż nie można zakwalifikować tego jako działanie niezwłoczne nakazane w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie spełnił wymogów prawnych wskazanych w rozporządzeniu do skutecznego przejęcia zobowiązania skarżącego a tym samym wyłączenia obowiązku zwrotu otrzymanych przez niego płatności. W ocenie Sądu I instancji niezasadny okazał się podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 zd. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolniczej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008. Sąd I instancji powołał i podzielił analizę pojęcia "dobrej wiary" przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 roku, w sprawie II GSK 1209/11. Wskazał jednocześnie, że skarżącemu znane były jego prawa i obowiązki związane z płatnościami ONW a niezgłoszenie w terminie niezwłocznym organom administracji istotnych informacji wynikało jedynie z jego niedbalstwa, pozostawał on zatem w złej wierze i w tej sytuacji obowiązuje go 10 – letni termin przedawnienia. Od opisanego powyżej wyroku P. P. wywiódł skargę kasacyjną, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: - § 9 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował wskazanych przepisów pomimo, że strona złożyła do organu oświadczenie o którym mowa w ppkt a wskazanego pkt 2 oraz załączyła dokument o którym mowa w ppkt b tego rozporządzenia; - § 9 ust. 2 pkt 2 ppkt a rozporządzenia ONW, poprzez nie zastosowanie zdania ostatniego wskazanego przepisu i w konsekwencji nie dostrzeżenie, że oświadczenie skarżącego wniesione zostało z zachowaniem wskazanego w nim terminu; - art. 73 ust. 5 zd. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez niezastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował w skazanych przepisów mimo, iż z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że strona pobrała inkryminowane płatności ONW w dobrej wierze; - art. 65 § 1 i § 2 kc i art. 245 § 1 kc w związku z pkt 3 porozumienia z dnia 15 marca 2010 roku przez nie zastosowanie i w konsekwencji niedostrzeżenie, że organ nie zastosował wskazanych przepisów mimo, iż z treści porozumienia jednoznacznie wynika, iż nie ustanawiało ono ograniczonego prawa rzeczowego – użytkowania; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 134 § 1 ppsa polegające na dokonywaniu przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych ponad ustalenia organu i przez nieuzasadnienie legalności aktu; - art. 141 § 4 ppsa poprzez nie odniesienie się do istotnych zarzutów skargi oraz pominięcie istotnych, a wskazanych w skardze okoliczności. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia [...] listopada 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II GSK [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie nie została w sposób dostateczny rozważona kwestia o zasadniczym znaczeniu, a sprowadzająca się do ustalenia czy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu przez skarżącego płatności ONW. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że Sąd I instancji, z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wyjaśnił kwestii podstaw przeniesienia posiadania działki rolnej wydzierżawionej przez skarżącego. Jako błędne ocenił również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie naruszenia terminu do złożenia oświadczenia, o jakim mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia ONW i wskazał, że stanowisko Sądu pierwszej Instancji o nieskutecznym przejęciu zobowiązania skarżącego z uwagi na naruszenie obowiązku niezwłocznego złożenia oświadczenia zostało przyjęte bez dostatecznego rozważenia obowiązującego stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Przystępując w niniejszej sprawie do szczegółowych rozważań, w pierwszej kolejności należy wskazać, że na dokonaną przez Sąd ocenę w istotny sposób rzutować będzie fakt, że na skutek skargi kasacyjnej sprawa była przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] listopada 2016 r. (II GSK [...]) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2015 r., (III SA/Wr [...]) i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W takiej sytuacji, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, należy uwzględnić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, modyfikacji ulegają granice sprawy administracyjnej, których nie wyznaczają już tylko przepisy art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a."), ale również art. 183 § 1 p.p.s.a. Inaczej mówiąc, granice sprawy w której orzeka w takiej sytuacji sąd, podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i w wyniku tego wydał orzeczenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2006r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy znajduje zastosowanie art. 190 p.p.s.a. stanowiący, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano, pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, gdyż orzecznictwo i doktryna dopuszczają od niego odstępstwa, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Omawiane wyjątki mogą występować wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym zmieni się stan prawny (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 577; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 2065/04, LEX nr 167124; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2005 r. I FSK 294/05 LEX nr 187537). W kontekście przywołanych unormowań, orzekający ponownie w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu został zatem związany wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. (II GSK [...]). W okolicznościach tej sprawy nie zaistniały bowiem wymienione wcześniej przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego koniecznym jest przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy odniesienie się do rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2016 roku. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że Sąd pierwszej instancji co prawda uznał za zgodną z prawem decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności ONW, lecz jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Dyrektora Oddziału ARiMR zostały przyjęte przy uwzględnieniu różnych okoliczności i odmiennej ocenie stanu sprawy. Organ odwoławczy – Dyrektor Oddziału ARiMR w zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący nie przeniósł skutecznie posiadania działki nr [...] na rzecz "A" sp. z o.o., gdyż porozumienie z dnia [...] marca 2010 roku zostało zawarte bez uzyskania od "B" wymaganego pozwolenia na dysponowanie przedmiotem dzierżawy, wobec tego porozumienie nie jest równoznaczne z zawarciem ważnej umowy, której skutkiem jest umowne przeniesienie posiadania działki rolnej zadeklarowanej we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał tymczasem, że skarżący dysponował gruntami, na podstawie umowy zawartej z "B", jako dzierżawca, a więc nie mógł przenieść na inną osobę ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie doszło jednak do skutecznego przejęcia zobowiązania ONW realizowanego przez skarżącego, gdyż oświadczenie o jakim mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia ONW nie zostało złożone niezwłocznie, lecz prawie dwa lata później i to na wezwanie organu. Wobec dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny wypada zauważyć, że orzeczenie prawomocne – a takim jest wyrok NSA, jaki zapadł w niniejszej sprawie – wiąże nie tylko strony postępowania i sąd który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). W orzecznictwie i doktrynie zauważa się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów powoduje, iż podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu nie może ona być już ponownie badana (por. wyrok WSA w Bydgoszczy, I SA/Bd 686/07 i przywołane tam: J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 365). Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. W świetle przedstawionych argumentów jest oczywiste, że skład rozpoznający ponownie niniejszą sprawę, na skutek uwzględniania skargi kasacyjnej strony, związany jest na mocy art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 170 tej ustawy, poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając to na względzie stwierdzić należy – w ślad za sądem drugiej instancji – że zgodnie z ostatnim zdaniem § 9 ust. 2 pkt 2 lit a rozporządzenia ONW oświadczenie o zobowiązaniu podmiotu na rzecz, którego przeniesione zostało posiadanie działek o kontynuowaniu działalności rolniczej na ich obszarze, bądź o zapłacie na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek, nie może być złożone później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że w rozważanych Sądu pierwszej instancji pominięto powyższą regulację, zgodnie z którym oświadczenie nie może być złożone później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że w sprawie niewątpliwe jest, że Kierownik Biura ARiMR pismem z dnia [...] stycznia 2012 roku wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Skarżący udzielił odpowiedzi na wspomniane pismo i złożył wymagane oświadczenie w dniu [...] stycznia 2012 roku a więc w terminie określonym w § 9 ust. 2 pkt 2 lit a) zdanie ostatnie rozporządzenia ONW. Odnosząc się natomiast do problemu przeniesienia posiadania spornej działki rolnej dzierżawionej przez skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że kwestia ta nie została wyjaśniona, gdyż w swoim uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji skupił się na problemie zachowania terminu do złożenia oświadczenia podmiotu na rzecz którego zostało przeniesione posiadania o zobowiązaniu tego podmiotu do kontynuowania działalności rolniczej bądź zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty ONW. W kontekście poczynionych wywodów należy wskazać, że zaskarżona decyzja nie mogła pozostać w zbiorze legalnych rozstrzygnięć skoro zastała wydana bez jednoznacznej oceny kwestii przejęcia przez "A" sp. z o.o. zobowiązania ONW skarżącego. Organ ponownie rozpoznając niniejszą sprawę powinien rozważyć charakter porozumienia z [...] marca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW reguluje kwestię zwrotu płatności ONW w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. Organ podejmując się analizy przedmiotowego porozumienia powinien mieć na uwadze zgodny zamiar stron, które je zawarły, znaczenie braku zgody "B" na dysponowanie przedmiotem dzierżawy w kontekście ważności wspomnianego porozumienia, a także odnieść się do twierdzeń skarżącego, że "A" sp. z o.o. przyznano płatności ONW do spornej działki nr [...] na rok 2010. Rozstrzygając wskazane kwestie należy zgodzić się z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że dosłowne postanowienia umowy zawartej pomiędzy skarżącym, a "A" sp. z o.o. – w świetle art. 65 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, dalej k.c.) – nie maja decydującego znaczenia dla kierunku wykładni analizowanego porozumienia. Organ powinien więc ustalić co było "celem" tej umowy, a zarazem zgodnym zamiarem stron. Dokonując takiej oceny Organ powinien się odnieść do treści art. 698 k.c., zgodnie z którym "Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać. (§ 1) W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia. (§ 2)". Na ostatnim etapie badania niniejszej sprawy organ powinien, w przypadku ustalenia, że doszło do przeniesienia posiadania na podstawie umowy, ocenić, czy spełniony został warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia ONW. Organ administracji rolnej, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu. Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny – stosując przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz mając na uwadze dyspozycję art. 190 i 170 tej samej ustawy – orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku, zaś orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 250 tego aktu.