III SA/Wr 880/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu L. L. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku [...] i [...] postanawia: przyznać skarżącemu L. L. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie w dniu [...] r., skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie i ustanowienie adwokata. Na uzasadnienie żądania podał, że wraz z żoną utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa rolnego ([...]ha), którego "dochodowość jest bardzo mała". Wskazał, że w ich stadzie bydła wystąpiła choroba zakaźna, a uzyskiwany przez nich dochód wynosi [...] zł, przy czym wyjaśnił, że część usług rolniczych i sprzedaż drzewa rozliczana jest w ramach wymiany barterowej. Poinformował, że ponosi następujące wydatki: składka do KRUS- [...] zł; opłata za energię elektryczną (za [...] m-ce)- [...],[...] zł i za wodę- [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że mając na uwadze sytuację materialną wnioskodawcy uznać należy, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy jedynie w takim właśnie zakresie. Pismem z dnia [...] r., skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza i wniósł o przyznanie mu również pełnomocnika z urzędu, ponownie podnosząc bardzo niską dochodowość gospodarstwa, z jakiego utrzymuje się wspólnie z żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu podniesione przez stronę w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z materiału zebranego w sprawie, skarżący w chwili obecnej uzyskuje co prawda stałe dochody wraz z dochodami żony jest to kwota około [...] zł miesięcznie), jednakże z dochodów tych musi utrzymać siebie i żonę cierpiącą na schorzenie kręgosłupa. Jak wynika z akt sprawy, taka sytuacja finansowa utrzymuje się w rodzinie skarżącego od dłuższego czasu, co z pewnością nie pozwoliło mu na zgromadzenie niezbędnych do skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej środków. Sąd mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywana wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.