III SA/Wr 89/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 października 2023 r., nr SKO 4322.105.2023 w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Wołowskiego z dnia 21 sierpnia 2023 r., nr KT.5410.395.2023.3; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi A. R. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 5 października 2023 r. (nr SKO 4322.105.2023) utrzymująca w mocy decyzję Starosty Wołowskiego (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 21 sierpnia 2023 r. (nr KT.5410.395.2023.3) w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...], nr ramy [...]. Z treści zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że strona zwróciła się do organu pierwszej instancji o rejestrację ww. pojazdu, przedkładając, między innymi, kserokopię faktury stanowiącej dowód własności pojazdu, opisującej cechy indywidualizujące pojazd, w tym numer ramy; zaświadczenie Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2001 r. o wpisach wynikających z archiwalnej Wojewódzkiej Ewidencji Pojazdów, a także oświadczenie, zgodnie z którym przy zakupie ciągnika rolniczego nie było dowodu rejestracyjnego oraz tabliczki rejestracyjnej. Do wniosku strona załączyła także fotografię ramy z widocznym jej numerem. Decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. (nr KT.5410.395.2023.3) organ pierwszej instancji odmówił zarejestrowania pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...], nr ramy [...], wskazując w treści uzasadnienia, że przedmiotowy pojazd był zarejestrowany na rzecz N., nr ramy identyfikujący pojazd [...]. W pojeździe dokonano zmiany nr ramy z [...] na [...], co potwierdzono badaniem technicznym z dnia [...] r. Zawiadomieniem nr [...] z dnia 13 marca 2003 r. Urząd Miasta w P. poinformował o przerejestrowaniu pojazdu marki [...], nr rej. [...], nr ramy [...] na nr rej. [...]. Co za tym idzie, pojazd ubył z ewidencji Starosty Wołowskiego w dniu 13 marca 2003 r. Ponieważ pojazd marki [...] o numerze ramy [...] nie widnieje w centralnej ewidencji pojazdów, organ nie mógł zweryfikować danych, a w konsekwencji – przerejestrować pojazdu. Jednocześnie, organ pierwszej instancji wskazał, że ciągnik rolniczy [...] o numerze ramy [...], który ubył z ewidencji w 2003 r., można odnaleźć w centralnej ewidencji pojazdów. SKO, w wyniku wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 5 października 2023 r. (SKO 4322.105.2023) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje stanowisko, organ ten wskazał, że z treści zaświadczenia z przeprowadzonego badania technicznego pojazdu z dnia [...] r. wynikało, iż nastąpiła zmiana numeru ramy pojazdu z [...] na numer [...]. Numer ramy [...] widniał na wszystkich pozostałych dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, m.in. zaświadczeniu z dnia 2 września 2002 r. ([...]) Starosty Wołowskiego, zawiadomieniu Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia 13 marca 2003 r., karcie informacyjnej pojazdu. Ze zgromadzonych dokumentów wynikało również, że 13 marca 2003 r. pojazd ten został przerejestrowany z nr rejestracyjnego [...] na nr rejestracyjny [...]. SKO zważyło przy tym, że w centralnej ewidencji pojazdów nie widniał pojazd marki [...] o numerze ramy [...], lecz ciągnik rolniczy [...] o numerze ramy [...]. Zdaniem organu odwoławczego, z przedłożonych dokumentów oraz informacji zawartej w centralnej ewidencji pojazdów wynikało, że wnioskowany pojazd marki [...] winien posiadać numer ramy [...], a nie wskazywany we wniosku o rejestrację pojazdu numer [...]. Choć – jak wskazał organ – domniemywać można było, że numer ramy [...] pojazdu był jego pierwotnym numerem, lecz wobec zebranych w sprawie dokumentów, okoliczność ta nie mogła zostać uznana za udowodnioną. Brak bowiem było dowodów poświadczających dokonanie ewentualnej legalnej zmiany "powrotnej" numerów ramy omawianego pojazdu. W rezultacie, zdaniem SKO, numer ramy [...] nie mógł posłużyć do identyfikacji pojazdu. Z kolei dokumenty nieodzwierciedlające rzeczywistych cech pojazdu, a więc jego faktycznych numerów identyfikacyjnych, nie mogły stanowić podstawy do zarejestrowania pojazdu. Ustalenie wadliwości dokumentów, które miały być podstawą do zarejestrowania pojazdu, powodowało, że organy właściwe w sprawie rejestracji wzmiankowanego pojazdu nie mogły wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, skoro takie dowody nie spełniały warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. Dokumenty przedstawione do rejestracji musiały być bowiem prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. W badanej sprawie – jak wskazało SKO – przedłożone przez stronę dokumenty nie są zgodne ze stanem faktycznym, skoro z dokumentów będących w posiadaniu organu pierwszej instancji oraz informacji zawartej w Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że numer ramy wnioskowanego pojazdu nie jest tożsamy z numerem podanym we wniosku o rejestrację pojazdu, nie może on posłużyć do identyfikacji tego pojazdu. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby doszło do nadania nowych cech identyfikacji pojazdu. W opisanych okolicznościach stwierdzono więc, że przedłożona przez stronę dokumentacja nie mogła stanowić podstawy rejestracji pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję organu odwoławczego, strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazała, że SKO w błędny sposób oceniło materiał dowodowy i usiłuje przerzucić na niego odpowiedzialność za nieprawidłowe działania organów administracji publicznej. Ponieważ dysponuje on dowodem zakupu ciągnika, w którym podany jest numer ramy [...], taki sam numer widnieje fizycznie na pojeździe, brak jest podstaw do odmowy dokonania rejestracji pojazdu. Okoliczność, że w dokumentacji znajduje się informacja o zmianie ramy na inną nie może obciążać jego osoby. Jego zdaniem informacje z centralnej ewidencji pojazdów są błędne, co też wynika z przedłożonej przez niego dokumentacji. Zdaniem skarżącego, doszło do urzędowej pomyłki i błędnie wpisano, że w omawianym ciągniku doszło do zmiany ramy, podczas gdy stan faktyczny wskazuje , że rama nie została zmieniona. Organy w żaden sposób nie wyjaśniły, ani też nie starały się wyjaśnić rozbieżności w dokumentach, ani ich sprzeczności z podstawowymi zasadami logiki, przez co nie przeprowadzono postępowania dowodowego i wydano decyzję w oparciu o nieprawdziwe wnioski i założenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w zakreślonych wyżej ramach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że organy naruszyły prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna pomiędzy stronami koncentrowała się wokół oceny, czy w świetle zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, a ściślej mówiąc zawartości zgromadzonego materiału dowodowego, istnieją podstawy do dokonania rejestracji pojazdu. W pierwszej jednak kolejności Sąd wskazuje, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej: p.r.d.). Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 p.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje się między innymi na podstawie dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Jednakże – jak stanowi ust. 4 powołanego artykułu – w przypadku utraty dowodu rejestracyjnego albo pozwolenia czasowego pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący dokonuje weryfikacji danych zawartych w utraconym dokumencie w centralnej ewidencji pojazdów i pobiera z tej ewidencji dane niezbędne do rejestracji pojazdu. Dalej z kolei, według art. 73 ust. 1 p.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne. Natomiast w myśl art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. organ rejestrujący wydaje decyzję o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-3, 4 i 5. Podkreślić należy, że przytoczone warunki rejestracji pojazdu, w tym dotyczące dokumentów, na podstawie których następuje rejestracja, mają służyć temu, by zapisy w dokumencie rejestracyjnym potwierdzały rzeczywisty i nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Wskazanie więc w art. 72 p.r.d. dokumentów, które są niezbędne dla rejestracji pojazdu oznacza, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a organ dokonujący rejestracji obowiązany jest wymagać dokumentów tam wymienionych. Organ rejestrujący pojazd nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami oraz nie może zastąpić dokumentów określonych w art. 72 p.r.d. innymi. Ustawodawca ograniczył zatem możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, wskazując wyczerpująco, jakie dokumenty musi przedłożyć wnioskodawca, aby możliwe było zarejestrowanie pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/17 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 1580/18). Powyższe ograniczenia skutkują tym, że dokumenty przedstawione organowi w celu rejestracji pojazdu muszą być autentyczne, tj. muszą odzwierciedlać rzeczywiste cechy pojazdu, który ma być zarejestrowany. Dotyczy to także sytuacji, w której nie ma wątpliwości, że pojazd posiada numer, który nie nosi cech przerobienia. Numer, jako cecha identyfikująca pojazd, musi być zgodny z numerem wskazanym w dokumentach przedstawionych przy wniosku o rejestrację pojazdu. W przedmiotowej sprawie, z ustaleń organów wynika, że choć skarżący przedstawił dokumenty, które umożliwiały przystąpienie do rejestracji pojazdu, jednakże dane ewidencyjne zawarte w rejestrach publicznych, w zakresie numeru ramy pojazdu, były inne niż podane we wniosku, a zatem nie odzwierciedlały rzeczywistych cech pojazdu. W ocenie Sądu, przyjęte przez organy obu instancji stanowisko co do braku podstaw do rejestracji pojazdu było co najmniej przedwczesne wobec braku wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności dotyczących potencjalnej zmiany cechy konstrukcyjnych pojazdu. Nie budzi wątpliwości, co Sąd wykazywał powyżej, że formalny charakter postępowania rejestrowego wyklucza szerokie postępowanie dowodowe zmierzające do weryfikacji danych pojazdu. Nie zmienia to faktu, że jeśli organ z konkretnych dowodów wywodzi skutki prawne, na dodatek negatywne dla strony postępowania, winien je zgromadzić w aktach sprawy, umożliwiając weryfikację konsekwencji, jakie wywiódł z nich w toku postępowania. Poza sporem pozostaje, że fabrycznie nadana numeracja ramy ([...]) odpowiada tej, która widnieje na dokumencie potwierdzającym nabycie przedmiotowego pojazdu. Taki też numer podał skarżący w treści wniosku o rejestrację pojazdu, potwierdzony nie tylko aktualną fotografią ramy, na której widnieje wskazany numer, lecz także zaświadczeniem Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2001 r., z którego wynika, że także w archiwalnej Wojewódzkiej Ewidencji Pojazdów podany przez skarżącego numer ramy odpowiada ujawnionemu w jej wpisach. W tych okolicznościach istotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność pominięta przez organy przy formułowaniu własnej oceny prawnej, a mianowicie fakt, że pojazd zarówno w chwili pierwotnej rejestracji, jak i obecnie, posiada oryginalne cechy identyfikacyjne (numer ramy), nadane przez producenta pojazdu. Jak stanowi bowiem art. 66 ust. 3a pkt 1 p.r.d., pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta cechy identyfikacyjne: numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy. W ocenie Sądu, to nie skarżący powinien więc udowadniać dokonanie ewentualnej legalnej zmiany "powrotnej" numerów ramy omawianego pojazdu, lecz organ winien w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić, czy ujawniona w ewidencji przedmiotowego pojazdu zmiana jego cech indentyfikacyjnych miała charakter legalny, a zatem czy została dokonana w sposób przewidziany w przepisach prawa, czy też może jest wynikiem błędu. Nie sposób bowiem na stronę postępowania – zwłaszcza w opisanych warunkach niniejszej sprawy – przerzucać ciężaru dowodzenia legalności stwierdzonych zmian indentyfikacyjnych pojazdu, skoro w istocie rzekoma zmiana przeprowadzona w latach 90. może budzić uzasadnione wątpliwości, a przede wszystkim nie wynika wprost ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji pojazdu, będącej w posiadaniu organu pierwszej instancji. Zwrócić należy przy tym uwagę, że także w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym, a mianowicie w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 z późn. zm.), przewidziano obowiązek ewidencjonowania m.in. ciągników rolniczych. Natomiast w art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy sformułowano obowiązek właściciela pojazdu zarejestrowanego zawiadomienia o zmianie konstrukcyjnej pojazdu lub innej powodującej zmianę danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym lub w zgłoszeniu do ewidencji. Zarówno przepisy wynikające z rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 29 grudnia 1983 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 1984 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.), jak i późniejszego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 37, poz. 164) przewidywały obowiązek podania przy rejestracji pojazdu, ujawnianych następnie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, jego cech indentyfikacyjnych, tj. numeru silnika, nadwozia i podwozia (ramy). W okolicznościach sprawy, organy uznały, że wystraczającym potwierdzeniem dokonania rzeczywistej zmiany numeru ramy omawianego pojazdu było badanie techniczne przeprowadzone w dniu [...] r., choć – wobec braku tego dowodu w aktach sprawy – nie sposób zweryfikować, czy zostało ono przeprowadzone na skutek dokonanych w pojeździe zmian konstrukcyjnych, czy też było kolejnym wymaganym badaniem technicznym, albo też – czego nie można ponad wszelką wątpliwość wykluczyć – ujawniony podczas przeprowadzonego badania numer ramy został wpisany na skutek błędu. Tym bardziej, że w treści pisma kierowanego przez organ pierwszej instancji do skarżącego z dnia 19 czerwca 2023 r. wynika, iż rama w omawianym pojeździe została wymieniona w dniu [...] r., jednakże nie wiadomo, na podstawie jakich dokumentów czy ewidencji organ taką okoliczność stwierdził. W aktach pojazdu zgromadzono m.in. protokół zdawczo-odbiorczy ze wskazanej daty, z podanym w nim numerem ramy [...], jednakże nie stanowi to – wbrew opinii organów – potwierdzenia dokonania wymiany ramy w kontekście przywołanych przepisów ówcześnie obowiązującego prawa o ruch drogowym. Sąd stanął zatem na stanowisku, że sam fakt stwierdzenia istnienia w ewidencji pojazdów innego numeru ramy niż wynikający z wniosku strony oraz przedłożonych przez niego dokumentów, a w szczególności – jak się wydaje – numeru odzwierciedlającego rzeczywiste cechy omawianego pojazdu, nie stanowi wystarczającej podstawy dla odmowy rejestracji pojazdu. W tym zakresie Sąd w niniejszym składzie orzekającym podziela zapatrywania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 121/22. W rozpoznawanej sprawie nie zgromadzono bowiem żadnych dowodów na okoliczność dokonania legalnej zmiany pierwotnego (fabrycznego) numeru ramy pojazdu, co uniemożliwiałoby przeprowadzenie pozytywnej weryfikacji dokumentów rejestracyjnych. Organy zaniechały więc dokonania wszechstronnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego. W sprawie tymczasem wyjaśnienia wymagały okoliczności obejmujące wcześniejsze akty rejestracji pojazdu, celem ustalenia, na jakim etapie nastąpiła zmiana w zakresie numeru ramy w dokumentacji dotyczącej pojazdu i czy zmiana ta dokonana została w sposób przewidziany w odnośnych przepisach prawa. W ocenie Sądu, powyższe wątpliwości należało wyjaśnić jeszcze w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, gdyż dotyczą one kwestii podstawowych z punktu widzenia prawidłowego załatwienia niniejszej sprawy. Powyższe uchybienia procesowe są tego rodzaju, że należy je kwalifikować jako istotnie naruszające art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim obligują one organy administracji do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Ocena stanu faktycznego sprawy wyprowadzona na podstawie nie w pełni wyjaśnionych okoliczności nie może być zatem kwalifikowana jako swobodna (art. 80 k.p.a.), lecz dowolna, co w konsekwencji prowadzić musi do uznania, że także sformułowane uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji nie odpowiada standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia procesowe mogły mieć przy tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zapadłych w sprawie decyzji organów obu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę ocenę prawną i faktyczną wynikającą z rozważań Sądu. W szczególności, organ będzie zobowiązany ustalić w sposób niewątpliwy status prawny pojazdu oraz wynikającą z tego tytułu możliwość jego rejestracji. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., na które złożyła się kwota 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniesionej skargi.