III SA/Wr 90/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] w sprawie ze skargi D. W. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia na pismo Burmistrza Gminy T. z dnia [...] nr [...] dotyczące sprecyzowania żądania w kwestii postępowania o rozgraniczenie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na to postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Niezależnie od wniesionego zażalenia, pismem z dnia [...] skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec powyższego wniosku pismem z dnia [...] poinformowano skarżącą, że powinna sprecyzować i udokumentować dane dotyczące wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. Postanowieniem z dnia [...] wydanym przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. orzeczono o odmowie przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Z informacji zawartych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych dokumentów wynika, że skarżąca uzyskała za lipiec [...] dochód z emerytury w wysokości [...] natomiast jej mąż dochód z tego samego tytułu w kwocie [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że córka (studentka) pozostaje na utrzymaniu jej i jej męża. Podała, że spłaca kredyt studencki córki, ponosi koszty opłat za prąd w wysokości [...] zł, niemal całą emeryturę wydaje na znaczki, ksera i pisma procesowe. Ponadto skarżąca wskazała, że zarówno ona jak i członkowie jej rodziny nie korzystają z pomocy społecznej i pomocy osób trzecich. Nie pobiera żadnych dodatków pielęgnacyjnych, mieszkaniowych, alimentów, stypendiów i świadczeń w naturze, nie ma zdolności kredytowej, ponieważ spłaca kredyt córki na studia i pożyczki zaciągnięte u osób prywatnych (na pokrycie kosztów procesu). W sprzeciwie skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia [...] i przyznanie jej prawa pomocy w dochodzeniu jej praw materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Koszty sądowe należy natomiast traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą jej sytuacja materialna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca i jej mąż mają stałe źródło przychodów w postaci emerytury, uzyskując miesięcznie dochód w wysokości [...] zł netto, który to dochód przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżąca nie wykonała przy tym zarządzenia Sądu z dnia [...] i nie dostarczyła, pomimo że była do tego zobowiązana wszystkich informacji dotyczących jej możliwości płatniczych i nie sprecyzowała oraz nie udokumentowała danych dotyczących miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, uniemożliwiając w ten sposób Sądowi ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Wskazała jedynie, że uiszcza opłaty w wysokości [...] zł za prąd, spłaca kredyt córki na studia i pożyczki zaciągnięte u osób prywatnych. Podkreślić przy tym trzeba, że niedopuszczalne jest przedkładanie spłaty za córkę kredytu i spłaty pożyczek przed kosztami postępowania sądowego. Wskazać także należy, iż kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącej, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Godzi się także zauważyć, że skarżąca w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, a na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczenia innych kosztów. Jeżeli chodzi o wniosek o ustanowienie pełnomocnika podkreślić trzeba, że przepisy prawa zobowiązują Sąd do udzielenia stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a). Sąd zobowiązany jest z urzędu wziąć pod uwagę wszystkie naruszenia prawa, jakie stwierdzi badając sprawę będącą przedmiotem skargi. Wskazać przy tym trzeba, że w sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi będzie przysługiwać skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a więc m.in. zwrot kosztów zastępstwa procesowego (art. 200 p.p.s.a.). W opinii Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. Natomiast sama skarżąca wzywana do udokumentowania swojej sytuacji majątkowej, nie wykonała zarządzenia Sądu i nie wykazała rzeczywiście ponoszonych przez nią wydatków. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.