III SA/Wr 91/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis, , , po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia według właściwości Staroście T. pisma skarżącej z dnia [...] o podanie wymiarów zakupionej nieruchomości z wyliczeniem jej powierzchni oraz wydanie mapy geodezyjnej z [...]r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...], wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Z uwagi na fakt złożenia przez skarżącą wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W., akta niniejszej sprawy wraz z aktami administracyjnymi zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., celem rozpoznania tego wniosku. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] oddalono wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. Akta niniejszej sprawy oraz akta administracyjne zostały zwrócone w dniu [...]. Z informacji zawartych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy z [...]r. wynika, że jej rodzina uzyskuje następujący dochód: skarżąca 870 zł, jej mąż 1.054 zł, jej ojciec – 648 zł. Skarżąca wskazała, że ponosi wydatki w kwocie 400 zł za energię elektryczną, 500 zł tytułem raty kredytowej córki i opłat za jej akademik, 648 zł za leki i pieluchy dla sparaliżowanego ojca. W piśmie z dnia [...], skarżąca oświadczyła, że na utrzymanie swojego ojca przeznacza około 800 zł. Zarządzeniem z dnia [...] wezwano skarżącą do: oświadczenia, czy dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy są nadal aktualne, czy też jej sytuacja finansowa i majątkowa uległa zmianie; przedłożenia zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów; wskazania osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (mąż, ojciec, dzieci itd.); przedłożenia zaświadczenia o zarobkach osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; przedłożenia odpisów zeznań podatkowych skarżącej i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za [...].; przedłożenia szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, Sygn. akt III SA/Wr 91/06 inne); przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącą i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; informacji o posiadanych przez skarżącą i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe środkach transportu (wskazać: rodzaj, rocznik, wartość); informacji, czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wskazała, że jej sytuacja majątkowa i finansowa od [...] uległa pogorszeniu, co spowodowane jest toczącymi się procesami i koniecznością ponoszenia przez nią opłat sądowych. Podała również, że od [...] całą swoją emeryturę przeznacza na korespondencję z Sądem, Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L., we W., J. G. i Nadzorze Budowlanym. Emerytura męża przeznaczana jest natomiast na niektóre opłaty w WSA i w sądach cywilnych. Ponadto skarżąca podniosła, że nie kupuje żadnych ubrań, ani ona, ani jej mąż nie mają kont bankowych, nie posiadają też samochodu, nie składają zeznań podatkowych (robi to za nich ZUS), nie korzystają z pomocy społecznej. Skarżąca wskazała także, że gospodarstwo domowe prowadzi tylko z mężem, a ich dochód z tytułu emerytury wynosi łącznie 2.194,80 zł netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie Sygn. akt III SA/Wr 91/06 na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Koszty sądowe należy natomiast traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić należy, iż kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącej, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą jej sytuacja materialna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca i jej mąż mają stałe źródło przychodów w postaci emerytury, uzyskując miesięcznie dochód w wysokości 2.194,80 zł netto. Skarżąca nie wykonała przy tym zarządzenia Sądu z dnia [...] i nie wskazała oraz nie udokumentowała, pomimo że była do tego zobowiązana, wszystkich danych dotyczących miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, uniemożliwiając w ten sposób Sądowi ocenę jej rzeczywistych Sygn. akt III SA/Wr 91/06 możliwości płatniczych. Wskazała jedynie, że cała jej emerytura i część emerytury męża jest przeznaczana na opłaty związane z toczącymi się sprawami sądowymi, nie podając jednak w jakiej wysokości i w jakich sprawach te opłaty są ponoszone i jaka kwota pozostaje jej na bieżące wydatki. Nie można zgodzić się także z twierdzeniem skarżącej, że jej sytuacja majątkowa uległa od [...] pogorszeniu. W ocenie Sądu skarżąca znajduje się obecnie w lepszej sytuacji finansowej, ponieważ nie spłaca już kredytu córki i prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z mężem. W opinii Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. Natomiast sama skarżąca wzywana do udokumentowania swojej sytuacji majątkowej, nie wykonała zarządzenia Sądu i nie wykazała rzeczywiście ponoszonych przez nią wydatków. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.